دانشگاه آزاداسلامی
واحدقشم
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد(MA)
رشته: مدیریت آموزشی
گرایش:مدیریت آموزشی
عنوان:
بررسی نقش اعتیاد به فناوری اطلاعات بر راهبردهای خود تنظیمی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان شهر بندرعباس
استادراهنما:
دکتر حسین زینلی پور
نگارش:
لادن پاسلارزاده
زمستان 1393
دانشگاه آزاداسلامی
واحدقشم
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد “MA ”
رشته: مدیریت بازرگانی
گرایش: تحول
عنوان:
بررسی نقش اعتیاد به فناوری اطلاعات بر راهبردهای خود تنظیمی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان شهر بندرعباس
نگارش:
لادن پاسلارزاده
1 ـ دکتر حسین زینلی پور
هیات داوران 2ـ
3. .
سپاسگزاری:
منت خدای را عز و جل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت
هر نفسی که فرود می رود ممد حیات است و چون بر می آید مفرح ذات
پس در هر نفس دو نعمت موجود است و بر هر نعمت شکری واجب
سپاس می گویم ایزد متعال را به شکرانه این لطف بزرگی که به من عطا کرد تا گامی چند در مسیر نامتناهی علم آموزی بردارم و در سایه الطاف بی کرانش توفیق انجام این تحقیق را پیدا کنم.
بدون شک حسن توجه,شکیبایی و راهنمایی های استاد گرانقدر دکتر حسین زینلی پور,در تمام مراحل انجام این تحقیق قابل تقدیر می باشد.
تقدیم:
آن دو فرشته ای که از خواسته هایشان گذشتند،سختی ها را به جان خریدند و خود را سپر بلای مشکلات و ناملایمات کردند تا من به جایگاهی که اکنون در آن ایستاده ام برسم.
جا دارد :ماحاصل آموخته هایم را به پدر و مادرعزیزم و همسر مهربانم تقدیم کنم.
فهرست مطالب
عنوانصفحه چکیده ……………………………………………………………………………………………………………….1فصل اول : کلیات تحقیق1-1 مقدمه …………………………………………………………………………………………………………31-2 بیان مساله ……………………………………………………………………………………………………51-3 اهمیت و ضرورت تحقیق ……………………………………………………………………………..121-4 اهداف تحقیق ………………………………………………………………………………………………121-4-1 اهداف کلی ……………………………………………………………………………………………..121-4-2 اهداف جزئی …………………………………………………………………………………………..121-5 سئوالات تحقیق ……………………………………………………………………………………………121-6 تعاریف متغیرها ……………………………………………………………………………………………14فصل دوم : پیشینه تحقیق مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………..162-1 پیشرفت تحصیلی …………………………………………………………………………………………162-1-1 تعاریف پیشرفت تحصیلی ………………………………………………………………………..162-1-2 معیارهای پیشرفت تحصیلی ……………………………………………………………………….172-1-3 عوامل مهم تاثیرگذار بر پیشرفت تحصیلی ……………………………………………………182-1-4 به طور کلی عواملی که بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تأثیر دارند………………222-1-5 خانواده و پیشرفت تحصیلی ………………………………………………………………………232-1-6 ارزشها و انتظارات والدین و پیشرفت تحصیلی …………………………………………….242-1-7 شرایط اجتماعی و اقتصادی و پیشرفت تحصیلی……………………………………………242-1-8 سطح تحصیلی والدین و پیشرفت تحصیلی …………………………………………………252-1-9 مدرسه و پیشرفت تحصیلی ……………………………………………………………………….252-1-10 انتظارات معلم و پیشرفت تحصیلی ………………………………………………………….262-1-11 نمره و ارزشیابی و پیشرفت تحصیلی ……………………………………………………….262-2 یادگیری خود تنظیمی …………………………………………………………………………………..272-2-1 نظریات یادگیری خودتنظیمی ……………………………………………………………………282-2-2 راهبردهای خودتنظیمی …………………………………………………………………………….292-2-3 راهبردهای مدیریت منابع ………………………………………………………………………….312-2-4 ویژگی های یادگیرندگان خودتنظیم گر ………………………………………………………322-2-5 رویکرد ساختن گرایی و یادگیری الکترونیکی ………………………………………………322-2-6 پرورش خودتنظیمی در محیط الکترونیکی …………………………………………………..342-3 فناوری اطلاعات …………………………………………………………………………………………382-3-1 تاریخچه فن آوری اطلاعات …………………………………………………………………….432-3-2 اهمیت فناوری اطلاعات …………………………………………………………………………..442-3-3 تاریخچه کاربرد تکنولوژی اموزشی در جهان ………………………………………………452-3-4 تاریخچه تکنولوژی آموزشی در ایران ………………………………………………………….472-3-5 تحقیقات عکس العملهای شناختی در مواجهه با رسانه ها ………………………………492-3-6 اصول انتخاب امکانات جدید به عنوان یک رسانه آموزشی …………………………….512-3-7 انتخاب روش استفاده از ابزار و رسانه جدید به وسیله فراگیر ………………….522-3-8 امکانات و فن آوری جدید آموزشی و پیشرفت تحصیلی ……………………………532-3-9 انواع مختلف فناوری :……………………………………………………………………552-3-10 اهمیت و ضرورت توجه به علم رایانه و مبانی آن …………………………………602-3- 11 مبانی نظری علوم و فنون رایانه………………………………………………………………622-3-12 اعتیاد به اینترنت یکی از انواع اعتیاد به فناوری اطلاعات ………………………………..652-3-13 انواع اعتیاد اینترنتی ……………………………………………………………………………….672-3-14 آثار و پیامدهای اعتیاد اینترنت …………………………………………………………………682-3-15 عوامل ایجاد کننده اعتیاد اینترنتی ( به جز خود عامل اینترنت ) ……………………702-3-16 راهبردهای درمانی ………………………………………………………………………………71.2-3-17 معرفی خلاصه ای از آخرین پژوهش ها…………………………………………………….722-3-18 فضا و زمان آموزشی لازم آموزشی (برنامه زمان بندی)…………………………………732-4 مروری بر تحقیقات انجام شده ……………………………………………………………………….792-4-1 تحقیقات انجام شده در خارج از کشور ……………………………………………………….792-4-2 مطالعات انجام شده در داخل کشور …………………………………………………………..83فصل سوم : روش اجرای تحقیق 3-1 روش شناسی تحقیق …………………………………………………………………………………883-2 مدل مفهومی تحقیق …………………………………………………………………………………..883-2 جامعه آماری ……………………………………………………………………………………………
3-3-1 حجم نمونه …………………………………………………………………………………………..89
893-4 شرح کامل و ابزار پژوهش …………………………………………………………………………893-5 روش ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده ها ……………………………………………………….90فصل چهارم : نتایج 4-1 آمار توصیفی …………………………………………………………………………………………….924-2 آمار استنباطی …………………………………………………………………………………………..96فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری و پیشنهادات 5-1 مقدمه …………………………………………………………………………………………………….1065-2 نتایج پژوهش ……………………………………………………………………………………………..1075-2-1 نتایج به دست آمده از تحلیل توصیفی…………………………………………………………1075-2-2 بحث در رابطه با فرضیه های پژوهش…………………………………………………………1085-2 پیشنهادهای تحقیق …………………………………………………………………………………..1105-2-1 پیشنهادهای کاربردی …………………………………………………………………………….1105-2-2 پیشنهادات پژوهشی ……………………………………………………………………………..1115-3 محدویت های پژوهش ………………………………………………………………………………..112منابع منابع فارسی ………………………………………………………………………………………………………114منابع غیر فارسی ………………………………………………………………………………………………..114پیوستپیوست ……………………………………………………………………………………………………………..117چکیده انگلیسی …………………………………………………………………………………………………123
فهرست جدول ها
عنوان صفحهجدول 4-1 مربوط به مشخصات سن ……………………………………………………………………………92جدول 4-2 مربوط به مشخصات نوع کلاس ……………………………………………………………………93جدول 4-3 مربوط به مشخصات رشته تحصیلی ………………………………………………………………94جدول 4-4 مربوط به معدل ……………………………………………………………………. …………………….95جدول 4-5 مربوط به میانگین و انحراف معیار راهبردهای شناختی و اعتیاد به فناوری اطلاعات………………96جدول 4- 6 مربوط به سطح معناداری مولفه راهبردهای شناختی و اعتیاد به فناوری اطلاعات…………………..96جدول 4 – 7 مربوط به R چندگانه………………………………………………………………………………………96جدول 4 – 8 مربوط به آنالیز واریانس رگرسیون …………………………………………………………………………………….97جدول 4 – 9 مربوط به ضرایب رگرسیون و ثابت ………………………………………………………………………………….97جدول 4-10 مربوط به میانگین و انحراف معیار راهبردهای فراشناختی و اعتیاد به فناوری اطلاعات…………98جدول 4- 11 مربوط به سطح معناداری مولفه راهبردهای فرا شناختی و اعتیاد به فناوری اطلاعات……. ……..98جدول 4 – 12 مربوط به R چندگانه…………………………………………………………………………………….99جدول 4 – 13 مربوط به آنالیز واریانس رگرسیون …………………………………………………………………………………..99جدول 4 – 14 مربوط به ضرایب رگرسیون و ثابت ……………………………………………………………………………….99جدول 4-15 مربوط به میانگین و انحراف معیار راهبردهای مدیریت منابع و اعتیاد به فناوری اطلاعات…….100جدول 4- 16 مربوط به سطح معناداری مولفه راهبردهای مدیریت منابع و اعتیاد به فناوری اطلاعات……. ….100جدول 4 – 17 مربوط به R چندگانه…………………………………………………………………………………….101جدول 4 – 18 مربوط به آنالیز واریانس رگرسیون ………………………………………………………………………………….101جدول 4 – 19 مربوط به ضرایب رگرسیون و ثابت ……………………………………………………………………………….101جدول 4-20 مربوط به میانگین و انحراف معیار پیشرفت تحصیلی و اعتیاد به فناوری اطلاعات……………….102جدول 4- 21 مربوط به سطح معناداری مولفه پیشرفت تحصیلی و اعتیاد به فناوری اطلاعات……. ……………102جدول 4 – 22 مربوط به R چندگانه…………………………………………………………………………………….103جدول 4 – 23 مربوط به آنالیز واریانس رگرسیون …………………………………………………………………………………..103جدول 4 – 24 مربوط به ضرایب رگرسیون و ثابت ……………………………………………………………………………….103
فهرست نمودار
عنوانصفحهنمودار 4-1 مربوط به مشخصات سن ……………………………………………………………………………92نمودار 4-2 مربوط به مشخصات نوع کلاس …………………………………………………………………..93نمودار 4-3 مربوط به مشخصات رشته تحصیلی ………………………………………………………………94نمودار 4-4 مربوط به معدل ……………………………………………………………………. ……………………95
1چکیده:
هدف : هدف کلی از این تحقیق بررسی نقش اعتیاد به فناوری اطلاعات بر راهبردهای خود تنظیمی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان شهر بندرعباس می باشد.
روش: با توجه به این که این پژوهش به بررسی نقش اعتیاد به فناوری اطلاعات بر راهبردهای خود تنظیمی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان می پردازد لذا پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی می باشد جامعه آماری مورد مطالعه در این پژوهش کلیه دانش آموزان دوره متوسطه شهرستان بندرعباس می باشند که از بین آن ها تعداد 367 نفر با استفاده از جدول مورگان و روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. روش مورد مطالعه میدانی و ابزار مورد استفاده پرسشنامه های گرایش به اعتیاد پرسشنامه اعتیاد به اینترنت کیمبرلی یانگ ( 1999) ، راهبردهای خودتنطیمی پنتریچ و دی گروت(1990) و نمره معدل نیمسال اول 92-91دانش آموزان می باشد. براي تجزيه و تحليل داده هاي اين پژوهش از شاخص هاي آمار توصيفي مانند (ميانگين ، انحراف معيار …) و همچنين از آمار استنباطي با استفاده آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون ساده استفاده شد. داده های به دست آمده پژوهش با استفاده از سیستم نرم افزار spss مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
نتایج : نتایج تحقیق بدین شرح می باشد بین اعتیاد به فناوری اطلاعات و راهبردهای شناختی همبستگی معنادار و منفی ( معکوس ) به میزان (0.326- ) وجود دارد. همچنین با توجه به مقدار( 56.083 = F ) فرضیه تحقیق تایید می گردد. بین اعتیاد به فناوری اطلاعات و راهبردهای فرا شناختی همبستگی معنادار و منفی ( معکوس ) به میزان (0.161- ) وجود دارد. همچنین با توجه به مقدار(10.138 = F ) فرضیه تحقیق تایید می گردد. نتایج نشان داد که بین اعتیاد به فناوری اطلاعات و راهبردهای فرا شناختی همبستگی معنادار و منفی ( معکوس ) به میزان (0.147- ) وجود دارد. همچنین با توجه به مقدار(7.738 = F ) فرضیه تحقیق تایید می گردد. بین اعتیاد به فناوری اطلاعات و راهبردهای فرا شناختی همبستگی معنادار و منفی ( معکوس ) به میزان (0.547- ) وجود دارد. همچنین با توجه به مقدار(6.738 = F ) فرضیه تحقیق تایید می گردد
کلیدواژه: اعتیاد به فناوری اطلاعات ، راهبردهای یادگیری خود تنظیمی، راهبردهای شناختی، راهبردهای فراشناختی، راهبردهای مدیریت منابع ، پیشرفت تحصیلی .
فصل اول
طرح تحقیق
1-1 مقدمه
پیشرفت تحصیلی دانش آموزان یکی از شاخص های مهم در ارزشیابی آموزش و پرورش است و تمام کوششها در این نظام درواقع تلاش برای جامعه عمل پوشاندن بدین امر تلقی می شود. به طور اعم کل جامعه و به طور اخص نظام آموزش و پرورش نسبت به سرنوشت کودکان، رشد و تکامل موفقیت آمیز آنان جایگاه آنها در جامعه علاقه مند و نگران است و انتظار دارد دانش آموزان در جوانب گوناگون، اعم از ابعاد شناختی و کسب مهارت و تواناییها و نیز در ابعاد عاطفی و شخصیتی، آنچنان که باید پیشرفت و تعالی یابند(پورشافعی، 1370).
بدون شک در دنیای پیشرفته امروزی یکی از علایم موفقیت فرد، پیشرفت تحصیلی می باشد که بدون آن توسعه و ترقی هیچ کشوری امکان پذیر نخواهد بود. ترقی هر کشوری رابطه مستقیم با پیشرفت علوم و دانش و تکنولوژی آن کشور دارد و پیشرفت علمی نیز حاصل نمی شود مگر اینکه افراد خلاق تربیت شده باشند، پیشرفت تحصیلی ضمن اینکه در توسعه و آبادانی کشور مؤثر است در سطوح عالی منجر به یافتن شغل و موقعیت مناسب و در نتیجه درآمد کافی می شود. دانش آموزان و دانشجویان که از موقعیتهای تحصیلی برخوردارند، خانواده و جامعه با دیده ی احترام به آنان می نگرند. در جامعه با روحیه و نشاط بیشتری حضور خواهند یافت و در کنار اینها از هزینه های گزافی که از افت تحصیلی برآموزش و پرورش تحمیل می شود، کاسته خواهند شد. دستیابی به بهره وری و بهبود کیفیت نظام آموزشی را می توان اثر گذار ترین عامل در توسعه کشور ها دانست. تجارب کشورهای پیشرفته ای چون ژاپن در زمینه توسعه همه جانبه نیز حکایت از سرمایه گذاری بر روی منابع آموزشی و انسانی دارد. در راستای دستیابی به این اهداف بهبود کیفیت موقعیت تحصیلی از جمله اهداف اساسی برنامه های آموزشی است.
تئوري و تحقيق علمي در مورد يادگيري خودتنظيم، از اواسط دهه ی 1980 در پاسخ به اين سؤال مطرح شد كه چه طور دانش آموزان به فرايندهاي يادگيري خودشان مسلط م يشوند. در واقع از دهه ی 1980 به بعد، يادگيري خودتنظيم به عنوان راهبردي نو براي كمك به دانش آموزان به منظور تسلط بر فرايندهاي يادگيري و به طور كلي بهبود كيفيت يادگيري، مورد توجه روا نشناسان، مشاوران و متخصصان تعليم و تربيت قرار گرفت. تا قبل از دهه ی 1980 ، مطالعات در حوزه ي يادگيري خودتنظيم، بر زمينه هاي گوناگون فردي، خانوادگي و اجتماعي متمركز بود و پس از آن، اين سازه در زمينه ي يادگيري مطرح شد و مورد توجه نظري ههاي گوناگون روا نشناسي از جمله رفتار گرایی ، شناخت گرایی و ساخت گرایی قرار گرفت( کدیور ، 1380).
يادگيري خودتنظيم بدين معني است كه دانش آموز مهارتهايي براي طراحي، كنترل و هدايت فرايند يادگيري خود كسب مي كند و براي يادگيري تمايل دارد و قادر است كل فرايند يادگيري خود را ارزيابي كند و در مورد آن بينديشد( بری، 1994). اسکراو و بروکس ( 2000) خودتنظيمي در يادگيري را، توانايي دانش آموزان براي درك و كنترل يادگيري شان می دانند كه براي موفقيت در مواد درسي بسيار مهم است و آ نها را به يادگيرندگاني اثربخش و كارامد تبديل مي كند.
استفاده از فن آوري و تکنولوژي هاي نوین یکی از جلوه هاي آشکار دنیاي پیش روست. اینترنت نیز به
عنوان یکی از ابعاد نوپاي این فن آوري هاي جدید جهان معاصر، نقش به سزایی درتغییر و تحول زندگی افراد جامعه دارد. اینترنت توانسته با ورود خود به سرعت به یکی ازابزار لازم زندگی تبدیل شود. تا جایی که حذف آن از امور روزمره زندگی امري اجتناب ناپذیراست.
قرن 21 قرن دانايي و انقلاب اطلاعات است. يعني تبديل جامعه صنعتي به جامعه اطلاعاتي و امروزه ثروتمندترين كشورها و جوامع انساني، آنهايي هستند كه بيشترين دانش و آگاهي و اطلاعات را در اختيار دارند و يقيناً راهبري آموزش و پرورش آينده به عهده فناوري اطلاعات و ارتباطات2 ICT خواهد بود. (نوروزي و ديگران،1387).
همزمان با دسترسی گسترده افراد به اینترنت، شاهد نوع جدیدي از اعتیاد یعنی اعتیاد ابه فناوری اطلاعات مخصوصا اعتیاد اینترنتی و اعتیاد به گوشی همراه هستیم . که همانند تمامی انواع دیگر اعتیاد ، اعتیاد به اینترنت نیز با علایمی همراه است . همچون اضطراب، افسردگی، کج خلقی، بی قراري، تفکرهاي وسواسی و یا خیالبافی راجع به اینترنت. از طرفی، در عین حال که روابط این افراد (به ویژه کودکان و نوجوانان) در جهان مجازي افزایش می یابد.
1-2 بيان مسأله
پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در مقاطع مختلف رشد جسمی ، روانی و اجتماعی نیازمند دارا بودن نگرش مثبت به رشته تحصیلی و انگیزه های قوی است . نگرش به رشته تحصیلی ظاهراً یک امر فردی محسوب می شود . این تصور وجود دارد که هر دانش آموزی باتوجه به شخصیت خود و تمایلات و علاقه مندی و خصوصیاتش ، دارای برخی نگرش ها می باشد در صورتی که نگرش تحصیلی از دیدگاه علم روان شناسی ، اجتماعی و جامعه شناسی علاوه برفردی بودنش دارای بعد اجتماعی گسترده از جمله محیط ، اطرافیان ، پدر و مادر و معلم سایر افراد گروه هایی که دانش آموز با آن ها به نحوی برخورد دارند که در ایجاد و پرورش و تحکیم نگرش ‎های مثبت یا منفی به رشته تحصیلی وی مؤثرند.
پیشرفت تحصیلی از جمله موضوعاتی است که از ابعاد تربیتی، روان شناسی،به آن بسیار پرداخته شده است . ﻳﺎﻓﺘـﻪهـﺎی تحقیقات ﻣﺘﻌـﺪد ﻧـﺸﺎن دادﻩ اﺳــﺖ ﭘﻴــﺸﺮﻓﺖ تحصیلی ﻧــﻪ ﺗﻨــﻬﺎ از ﺳــﺎﺧﺘﺎرهای داﻧــﺶ و ﻓﺮاﻳﻨــﺪهای ﭘــﺮدازش اﻃﻼﻋــﺎت ﺗــﺄﺛﲑ ﻣــﻲﭘــﺬﻳﺮد ﺑﻠﻜــﻪ ﺑــﻪ ﻋﻮاﻣــﻞ اﻧﮕﻴﺰﺷــﻲ از جمله ﺑﺎورهــﺎ، ﻧﮕــﺮشهــﺎ و ارزشهــﺎ ﻧﻴــﺰ ﻣﺮﺑــﻮط ﻣــﻲﺷــﻮد (ﺑــﺴﺎﻧﺖ3، ١٩٩۵).
سالهای متمادی است که محققان و پژوهشگران تعلیم و تربیت و روانشناسان اجتماعی، مطالعات فراوانی در مورد عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان انجام داده اند. پیشرفت موضوعی است که به خصوص در حال حاضر نیز مورد توجه تمامی کشورهای جهان بوده است، و هر ساله مقدار زیادی از بودجه جوامع صرف تحصیل کودکان و نوجوانان می شود و پژوهشهای زیادی به بررسی عوامل مختلفی که می تواند بر پیشرفت تحصیلی تأثیر داشته باشد، عواملی مانند: خانواده، محیط زندگی، مدرسه و برنامه های آموزشی اختصاص یافته است(به نقل از مجیدیان، 1384).
امروزه يادگيري و پيشرفت تحصيلي يكي از گسترده ترين و متنوع ترين فعاليت هاي بشري است كه اساس برنامه هاي درسي در آموزشگاه هاي مختلف، دانشگاه ها و … را تشكيل مي دهد. موفقيت و پيشرفت تحصيلي دانش آموزان بيانگرنظام آموزشي كارآمد و موفقي است كه توسعه ي پايدار از نتايج منفي چنين نظامي خواهد بود، بنابراين توجه بيشتر به تعليم و تربيت مهمترين عامل پيشرفت تحصيلي است، زيرا يكي از پيچيده ترين مباحث مطرح شده در تعليم و تربيت امروزي، مسأله پيشرفت تحصيلي است. براي پيشرفت تحصيلي بايد از روش هاي نوين استفاده كرد كه يكي از اين روش ها،كاربرد فن آوري اطلاعات و ارتباطات است. فن آوري اطلاعات و ارتباطات باعث مي شود كه انگيزه يادگيري و پيشرفت تحصيلي در دانش آموزان افزايش يابد( زمانی و همکار،1385).
پژوهش های زیادی، نشان می دهد که عملکرد تحصیلی دانش آموزان و فعالیتهای مرتبط با آن در دوره ی آموزش مدرسه ای از پیشرفت چندانی برخوردار نیست. دانش آموزان مستعد ازتوانایی های خود به خوبی استفاده نمی کنند، دانش آموزان اکثراً روحیه ی علمی و انگیزه ی کافی ندارند و از امکانات آموزشی، استفاده مطلوب و مناسب صورت نمی گیرد و معمولاً به جای توجه به ارتقای سطح علمی خود به ارتقای سطح تحصیلی (اخد مدارج بالاتر) می اندیشند(نظری کتولی، 1384). همچنین از جمله اهدافي كه در فرايند تعليم و تربيت دانش آموزان حائز اهميت است، تبديل آنها به يادگيرندگان راهبردي و برخوردار از توانايي خودتنظيمي در يادگيري است.
اسكراو و بروكس4 ( 2000) خودتنظيمي در يادگيري را، توانايي دانش آموزان براي درك و كنترل يادگير يشان مي دانند كه براي موفقيت در مواد درسي بسيار مهم است و آنها را به يادگيرندگاني اثربخش و كارامد تبديل مي كند. بنابر تعاريف بالا، مي توان نتيجه گرفت كه راهبرد يادگيري خودتنظيم براي آموزش اين موضوع به دانش آموزان است كه رفتارشان آموختني است و مي توانند اثرهاي رفتاري خود را بررسي كنند و محيط يادگيري خود را چنان سازمان دهند كه رفتارها و تلاش هايشان بازدهي بيشتري داشته باشد (زيمرمن، 2003)
راهبردهای یادگیری ، فنون یا روش هایی هستند که يادگيرندگان برای اکتساب اطلاعات از آنها استفاده می کنند (دمبو ، 1994) .زیمرمن ( 2001 ) یادگیری خودتنظیمی را یک فرایند خودهدایتی می داند که از طریق آن یادگیرندگان توانایی های ذهنی شان را به مهارتهای علمی مرتبط به تکلیف تبدیل می کنند ؛ این رویکرد یادگیری را فعالیتی می داند که يادگيرندگان به روشی فعال انجام می دهند.
یکی از مهمترین اصول روانشناسی تربیتی این است که دانش آموزان باید آگاهی را در ذهن خویش بسازند، آموزگار میتواند نردبانی را در اختیار دانش آموزان قرار دهند که به درك عالیتر منتهی می شود، اما دانش آموزان خودشان باید از این نردبان بالا بروند. اسلاوین، با استناد به پژوهشهایی که درباره اثربخشی آموزش راهبرهاي یادگیري و مطالعه انجام شده، بیان داشته که می توان به دانش آموزان راهبردهاي گوناگون را آموزش داد . واینستاین و هیوم( 1998) هم تعدادي پژوهش با این نتایج ذکر کرده اند که معلمان می توانند از راه آموزش راهبردهاي شناختی و فراشناختی به دانش آموزان خود کمک کنند تا یادگیرندگان موفق تري باشند و در سرنوشت تحصیلی خویش نقش فعال تري ایفا کنند( اسلاوین، 2006).
آنچه رابطه ي بين يادگيري خودتنظيم و پيشرفت يادگيري را مشخص مي كند، رابطه ي بين مهارتها و راهبردهاي اين نوع يادگيري، يعني راهبردهاي شناختي و فراشناختي با پيشرفت يادگيري است.
بسياري از پژوهشگران همچون باتلر و واين5 (1995) ساراسون6 (1962 ) و هانسفورد7 ( 1995 ) در پژوهش هاي خود به چنين رابط هاي اشاره كرده اند. براي مثال، پژوهش هاي هانسفورد حاكي از آن است كه بين يادگيري خودتنظيم و مهار تهاي شناختي و فراشناختي، ارتباط و همبستگي معناداري وجود دارد.به طور كلي محققان دريافته اند، دانش آموزاني كه در فرايند مطالعه و يادگيري خود
از مهار تهاي فراشناختي همچون: برنامه ريزي، كنترل و نظارت و ارزشيابي بهره مي برند، به طور قابل توجهي عملكرد بهتري نشان مي دهند.
در همين باره، ساراسون معتقد است، نخستين گام براي دست يابي به يادگيري خودتنظيم و در نهايت پيشرفت در يادگيري، آموزش و ارتقاي يادگيري دانش آموزان در زمينه ي مهارتهاي شناختي و فراشناختي است.
یکی از نظریه هاي مطرح دراین خصوص، نظریه یادگیري خودتنظیمی پینتریچ ودي گروت ( 1990) است. آنها خودکارآمدي، ارزشگذاري درونی و اضطراب امتحان را به عنوان باورهاي انگیزشی8 و راهبردهاي شناختی 9 و فراشناختی10 را تحت عنوان یادگیري خودتنظیمی معرفی کردند( راهب، 1389).
خود تنظیمی به فعالیت مستقل دانش آموزان در آموختن می انجامد، دانش آموزان خودتنظیم کنشهاي شناختی و رفتاري خود رادرجهت دستیابی به هدفهایشان به کار میگیرند (زیمرمن، 1989 ). انگیزه آموزندگان براي دستیابی به هدف برگرفته از قضاوتی است که در مورد عملکرد خودگردانشان دارند، خود تنظیمی منجر به آموختن بهتر و بروز احساس کفایت بیشتر در آموزندگان میشود (راهب، 1389).
پنتریچ ( 2000) بیان میکنند که فراگیران خود تنظیم با یک کار آموزشی،کارشان را شروع میکنند، به ارزیابی کار می پردازند، هدف را تعیین می کنند، راهکارهایی را براي دستیابی به هدف مشخص میکنند و به پیشرفتشان براي دستیابی به هدف نظارت می کنند، راهبردها را ارزیابی میکنند و بر اساس اطلاعات به دست آمده از بازخوردهاي درونی و بیرونی کار را دوباره بازبینی میکنند (راهب، 1389).
براي توصیف خودتنظیمی تا به حال الگوهاي بسیاري پیشنهاد شده است که یکی از این الگوها الگوي خودتنظیمی پنتریچ است:
پنتریچ و همکاران او سه مقوله عمومی از راهبردها را که مورد استفاده فراگیران خود تنظیم قرار میگیرند شناسایی کرده اند، شامل: 1- راهبردهاي شناختی 2- راهبردهاي فراشناختی 3- راهبردهاي کنترل و مدیریت منابع (پنتریچ، 2004).
منظور از راهبردهاي فراشناختی، مجموعه فرایندهاي برنامه ریزي، بازبینی و اصلاح فعالیت هاي شناختی است و راهبردهاي شناختی به چاره اندیشی که فراگیران براي یادگیري، به خاطر سپاري و درك مطلب از آنها استفاده میکنند اشاره دارد( پنتریج، 2004).
همچنین بسياري از متخصصان معتقدند كه محيط يادگيري الكترونيكي مستلزم اين است كه يادگيرنده مسئوليت يادگيري را بر عهده بگيرد (دباغ وكيت سانتز ،2004، كينگ، 2001، شانگ و زيميرمن ، 1998). بعلاوه،بسياري از اين متخصصان متفق القول اندكه مهارت هاي خود تنظيم كننده ضرورتي براي موفقيت در يادگيري سطح بالاي خود گردا ني هستند و اينكه رشد اين مهارت ها مي تواند بوسيله ي تكنولوژي ها ي يادگيري الكترونيكي (فن تعليمي مبتني بر وب ) پشتیبانی شده باشد (دباغ وكيت سانتز ،2004،زيميرمن و تيسيكالاس2005) . بدين معني كه محيط يادگيري الكترونيكي مستلزم آن است كه يادگيرنده در استفاده از اين سيستم يادگيري ، راهبرد هاي فراشناختي (تفيير و اصلاح سرعت يادگيري ،تنظيم زمان يادگيري ،ارزشيابي از عملكردش در رسيدن به هدف، نظارت بریادگیری وبرنامه ريزي براي يادگيري )را بكار گيرند. واين امر خود مبين آن است كه يادگيرنده اي كه در محيط يادگيري الكترونيكي از مهارت خود تنظيمي كمك مي گيرد ، در عين حال آن را درجهت بكار گيري اين سيستم رشد و پرورش مي دهد.
عصر جدید را عصر انقلاب در ارتباطات نیز نامیده اند و روشن ترین نشانه ي این قرن، انفجار اطلاعات است. اما آیا این انفجار، لزوماً در بردارنده ي انرژي مثبت و بالنده براي رشد و تعالی انسان است و یا حاوي سموم خطرناك و تخریب گر؟ پاسخ به این سؤال، به نوع کاربرد این انرژي و مدیریت تصرف و بهره برداري آن توسط کاربران مختلف، با انگیزه ها و جهت گیري هاي متفاوت بستگی دارد. مثلاً اینترنت
به عنوان یک پدیده جهان شمول، امکان و فرصتی براي کاربران فراهم می کند که بتوانند تمام اطلاعات و خدمات مورد نیاز خود را هر زمان، هر کجا و به هر میزان که بخواهند، دریافت کنند،یا امروزه در خانه ها، خیابان ها، مدارس، محیط هاي دانشجویی، اماکن عمومی، مغازه ها، ادارات و همه جا افرادي را می بینیم که گوشی تلفن همراه در دست، مدت هاي طولانی را با آن مشغول اند. و گاه این اشتغال چنان به افراط می کشد که توجه دیگران را جلب می کند. با توجه به آمار و ارقام با گذشت زمان استفاده از این وسایل رو به ازدیاد است، بطوري که تعداد کودکان 2 تا 17 سال که کامپیوتر را در منزل استفاده می –
کنند از 48 درصد در سال 1996 به 70 درصد در سال 2000 صعود کرده است. استفاده از اینترنت نیز از 15 درصد به 52 درصد در این دور ه 5 ساله افزایش پیدا کرده است. سرعت انتشار اینترنت 9 برابر سریع تر از رادیو، 6 برابر سریع تر از کامپیوترهاي شخصی و سه برابر سریع تر از تلویزیون بوده است. و از نظر مقدار زمان استفاده هم جاي تأمل دارد. چون بررسی هاي آماري در سال 2000 بیانگر این مطلب است که کودکان سن 7-2 سال بطور متوسظ 34 دقیقه در روز از کامپیوتر استفاده می کنند که این زمان با افزایش سن ( 5 – 2 سلگی 27 دقیقه در روز ، 11-6 سالگی 49 دقیقه در رزو و 12-17 ساللگی 63 دقیقه در روز ) ظولانی تر می شود( شیلد، 2000).
بی شک اینترنت و دیگر ابزار فناوری اطلاعات از پیشتازان انقلاب صنعتی جدید هستند و هر کدام از آنها به نوعی در اوج قله انقلاب صنعتی دیجیتالی قرار دارند.بسیاری از روانشاسان در این واژه تردید دارند که واژه اعتیاد برای توصیف زمانی که مردم وقت زیادی را صرف استفاده از فناروی اطلاعات می کنند، واژه مناسبی است. اعتیاد پدیده ای است که از زمان های گذشته، انسان ها در جوامع گوناگون با مفهوم آن آشنا بودند در حال حاضر با تغییر تدریجی شیوه زندگی به موازات پیشرفت های علمی و فن آوری و افزایش غیر قابل تردید سطح شعور و آگاهی مردم موضوع اعتیاد در زمینه های گوناگون به وجود آمده و مشاهده می گردد.امروزه ، اعتیاد به فناوری اطلاعات یکی از مشکلات معمول می باشد که به صورت استفاده نادرست از ابزار فناور ی اطلاعات از قبیل اینترنت ، موبایل ، تلویزیون و … تعریف می شود. دسترسی به این ابزار پدیده ای رو به گسترش است و هر روز تعداد بیشتری از افراد در زمره استفاده کنندگان از این ابزار قرار می گیرند.به عنوان مثال اینترنت و موبایل در همه جا حضور دارد: در خانه، مدرسه، ادارات، و حتی مراکز خرید و در بین کاربران آن ، جوانان و نوجوانان بیشترین استفاده از آن را دارند(بالن11 و هری12 ، 2000).
در یک بررسی که روي 267 دانش آموز بین 11 تا 18 سال به انجام رسید، مشخص شد نزدیک به 63 درصد از آنها به اینترنت و 53 درصد از آنها به تلفن همراه خود اعتیاد پیدا کرده اند و بدون این وسایل زندگی آنها از روال معمول خود خارج می شود(کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان، 1388 ). باتوجه به آمار مرکز آمار ایران؛ از مجموع کاربران اینترنت کشور،8/69 درصد ،15 تا 29 ساله و 8/31 درصد 10 تا 19 ساله ، 50/4 درصد محصل بوده و 3/71 درصد از خانواده های کشور دارای حداقل یک عضو با تلفن همراه بوده اند(مرکز آمار ایران، 1387 ). بنابراین در جهان امروز، فرهنگ رسانه اي با برتري رسانه اینترنت و تلفن همراه فراگیرترین و مسلط ترین فرهنگ تأثیر گذار در جامعه است. مرکز ثقل این تأثیر روي نسل در حال رشد، یعنی نوجوانان و جوانان است. به عبارتی دیگر، بخش قابل توجهی از زندگی جوانان امروز، به ویژه دانش آموزان را ارتباط با اینترنت و تلفن همراه تشکیل می دهد. هر چند این ارتباط می تواند به رشد مهارت هاي مختلف یادگیري منجر شود. اما در کنار این مهارت ها و مزایا، باید در کمین خطرهاي پنهان آن نیز بود. همزمان با دسترسی گسترده افراد به اینترنت، شاهد نوع جدیدي از اعتیاد یعنی « اعتیاد اینترنتی» نیز هستیم که مسأله خاص عصر اطلاعات است. همانند تمامی انواع
دیگر اعتیاد ، اعتیاد به اینترنت نیز با علایمی همراه است . همچون اضطراب، افسردگی، کج خلقی، بی قراري، تفکرهاي وسواسی و یا خیالبافی راجع به اینترنت. از طرفی، در عین حال که روابط این افراد (به ویژه کودکان و نوجوانان) در جهان مجازي افزایش می یابد. در مقابل از دامنه روابط آنان در جهان واقعی
کاسته می شود. ضمن آنکه، احتمال لطمه دیدن عملکرد آموزش نیز وجود دارد(سامسون و کین13، 2005)
لذا این سئوال مطرح می شود که اعتیاد به فناوری اطلاعات در خودتنظیمی و پیشرفت دانش آموزان چه اثراتی دارد؟
1-3 اهمیت و ضرورت انجام تحقيق
با توجه به اهميت پيشرفت تحصيلي در فرايند تعليم و تربيت و لزوم ارتقاي كيفيت آموزش و بهره گيري هر چه بهتر از پديده ICT، اتخاذ تمهيداتي براي بكارگيري اين نوآوري ها در فرايند ياددهي و يادگيري بسيار حياتي است. از اين رو بررسي آثار پديده هاي كاربرد فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي در عرصه هاي مختلف حائز اهميت است. اهل علم به طور كلي و دانش آموزان به طور خاص، از مصرف كنندگان اصلي اين فناوري ها هستند. اينترنت بخش مهمي ازفعاليت هاي آموزشي و فراغتي دانش آموزان را به خود اختصاص مي دهد، و اين احتمال وجود دارد كه بهره مندي از اين پديده بر پيشرفت یا پسرفت تحصيلي آنها تأثير داشته باشند. از اين رو مطالعه پيامدهاي استفاده از فناوري هاي نوين، از نظر شناخت پيامدها و آثاري كه ممكن است بر دانش آموزان داشته باشند، قابل مطالعه است.
همچنین با توجه به نقش تعیین کننده متغیرهای شناختی و فرشناختی و فرایند یادگیری دانش آموزان در عملکرد و موفقیت تحصیلی آنان، ضرورت دارد مسئله نگرش به عنوان عاملی موثر بر موفقیت تحصیلی مد نظر قرار گیرد.
پژوهش حاضر کوششی است در جهت افزایش دانش موجود در زمینه پیشرفت تحصیلی. از نظر علمی باید بگوییم که باورهای خودتنطیمی از شرایط و زمینه های بسیار متنوعی تأثیر می پذیرند. اگر بین این متغیرها با پیشرفت تحصیلی رابطه ای برقرار باشد، می توان شرایط و زمینه های بهبود باورهای خودتنطیمی را به  وجود آورد و در نتیجه به پیشرفت تحصیلی مطلوب دست پیدا کرد. معلمان ومشاوران به عنوان مهمترین عناصر تعلیم و تربیت می توانند به اصلاح باورهای نامناسب دانش آموزان بپردازند و شرایط محیطی را برای تأثیرگذاری بر روی آنها فراهم نموده و تغییرات لازم را در شناخت، تفکر و رفتارهای آنها در جهت بهبود پیشرفت تحصیلی به وجود آورند. بنابراین با بررسی ابعاد مختلف باورها و ادراکات فرد با پشتوانه شناختی و نحوه ارتباط آنها و شناخت و نحوه ارتباط آنها و شناخت عوامل مؤثر بر آنها می توان بر کارآیی مدرسه، خانواده و دیگر نهادهای اجتماعی افزود..
همچنین گرایش روزافزون جوانان و نوجوانان به ابزارهای الکترونیکی و فناروی اطلاعات و نقش غیر قابل انکار این فناورهاری ها در زندگی روزمره افراد و تاثیرات مثبت و منفی که گرایش به این ابزار در افراد و به خصوص جوانان و نوجوانان خواهد داشت ضرورت و اهمیت تحقیق در خصوص موضوع مورد پژوهش را تبیین می کند.
1-4 اهداف تحقیق
1-4-1 هدف کلی :
هدف کلی از این تحقیق بررسی نقش اعتیاد به فناوری اطلاعات بر راهبردهای خود تنظیمی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان می باشد.
1-4-2 اهداف جزیی :
تعیین نقش اعتیاد به فناوری اطلاعات بر راهبردهای شناختی دانش آموزان
تعیین نقش اعتیاد به فناوری اطلاعات بر راهبردهای فراشناختی دانش آموزان
تعیین نقش اعتیاد به فناوری اطلاعات بر راهبردهای مدیریت منابع دانش آموزان
تعییین نقش اعتیاد به فناوری اطلاعات در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان
1-5 سؤالات تحقیق:
1-5-1 سئوال اصلی:
آیا اعتیاد به فناوری اطلاعات برراهبردهای خود تنظیمی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تاثیردارد ؟
1-5-2 سئوالات فرعی:
آیا اعتیاد به فناوری اطلاعات بر راهبردهای شناختی دانش آموزان تاثیر دارد؟
آیا اعتیاد به فناوری اطلاعات بر راهبردهای فراشناختی دانش آموزان تاثیر دارد؟
آیا اعتیاد به فناوری اطلاعات بر راهبردهای مدیریت منابع دانش آموزان تاثیر دارد؟
آیا اعتیاد به فناوری اطلاعات در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تاثیر دارد؟
1-6 تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصی
1-6-1 تعاریف مفهومی:
اعتیاد به فناوری اطلاعات :
در تعريف اعتياد به فناوری اطلاعات مي گويند ؛ اگر چه مفاهیمی مانند اعتیاد به تکنولوژی (گریفیتز 2000 تا 1996 )و اعتیاد به رایانه (شاتون 1991) مورد مطالعه قرار گرفته بودند ،اما اعتیاد به فناوری اطلاعات اصطلاحی بود که اولین بار توسط یانگ (1996) معرفی گردید که مورد توجه روان شناسان ،روان پزشکان، پژوهندگان درمانگران، دانشمندان و بخصوص کاربران اینترنت قرار گرفت.
راهبردهای خود تنظیمی :
يادگيري خودتنظيم بدين معني است كه دان ش آموز مهار تهايي براي طراحي، كنترل و هدايت فرايند يادگيري خود كسب مي كند و براي يادگيري تمايل دارد و قادر است كل فرايند يادگيري خود را ارزيابي كند و در مورد آن بينديشد (بري، 1992).
پیشرفت تحصیلی :
سيف (1379)، پيشرفت تحصيلي را عبارت از ميزان يادگيري آموزشگاهي فرد بصورتي كه توسط آزمون هاي مختلف درسي سنجيده مي شود، مي داند.
1-6-2 تعاریف عملیاتی:
اعتیاد به فناوری اطلاعات :نمره ای که آزمودنی ازپرسشنامه اعتیاد به اینترنت كيمبرلي يانگ( 1999) کسب می کند.
خوتنظیمی : نمره ای که آزمودنی از پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودانگیخته پنتریچ و درگروت (1990) کسب می کند.
پیشرفت تحصیلی: منظور نمره معدل نیمسال اول92-91 دانش آموزان می باشد.
فصل دوم
مروری بر تحقیقات انجام شده
مقدمه
در این فصل در ابتدا تعاریف و پیشینهی نظری مربوط به هر کدام از متغیرهای پژوهش و مبانی نظری آن‌ها آورده شده است و در ادامه آن به ارتباط این متغیرها اشاره شده است. در بخش دوم این فصل، پیشینهی پژوهشی به تفکیک پژوهشهای انجام‌شده در ایران و پژوهشهای انجام‌شده در خارج از ایران آورده شده است.
2-1 پیشرفت تحصیلی
2-1-1 تعاریف پیشرفت تحصیلی
در مورد پیشرفت تحصیلی تعاریف گوناگونی وجود دارد: پیشرفت تحصیلی عبارت است از موفقیت دانش آموزان در یک یا چند موضوع درسی(مثل: درک، فهم خواندن یا محاسبه عددی)، چنین پیشرفتهایی توسط آزمودنهای میزان شده تحصیلی اندازه گیری می شود. همچنین این اصطلاح بر پیشرفت فرد در کلاس، آنطور که در کار مدرسه ارزیابی می شود دلالت دارد(ماهر، 1376، به نقل از دو دانگه، 1376).
پیشرفت تحصیلی به جلوه ای(نمایی) از جایگاه تحصیلی دانش آموزان اشاره دارد که این جلوه ممکن است بیانگر نمره ای برای یک دوره، میانگین نمرات در دوره ای مربوط به یک موضوع یا میانگین نمرات دوره های مختلف باشد. برای پیشرفت تحصیلی می توان ملاک های گوناگون را در نظر گرفت که مشهورترین آنها میانگین نمرات کلی می باشد.(پالسون، 1994).
از پیشرفت تحصیلی به عنوان یکی از شاخص های پیشرفت در نظام آموزش و پرورش مفهوم «انجام تکالیف و موفقیت دانش اموزان در گذراندن دروس یک پایه تحصیلی مشخص» یا «موفقیت دانش آموزان در امر یادگیری مطالب درسی» استفاده می شود. وجه مخالف آن اُفت تحصیلی است که یکی از معضلات نظام آموزشی می باشد که به شیوه های گوناگون همچون عدم موفقیت دانش آموزان در دست یابی به هدف های مقاطع تحصیلی مربوطه، مردودی و تکرار پایه های تحصیلی، ترک تحصیل زودرس، بیکاری و بلاتکلیفی خود را نشان می دهد(پورشافعی، 1370) باقری(1376) نیل به اهداف آموزشی را با اصطلاح پیشرفت تحصیلی بیان می کند.
2-1-2 معیارهای پیشرفت تحصیلی
در مورد معیارهای پیشرفت تحصیلی باید گفت که پیشرفت تحصیلی از راههای مختلف و با معیارهای متفاوت مشخص می شود، یکی از این معیارها معدل دانش آموزان در یک نیم سال تحصیلی و محاسبه معدل یک سال وی است. معیار دیگر مشخص کردن پیشرفت تحصیلی، محاسبه نمرات دانش آموزان در یک درس است. شیوه دیگر استفاده از مجموعه نمرات دروس یک سال می باشد و معیار آخر تعیین پیشرفت تحصیلی در طی چند سال و یا یک دوره تحصیلی است(فراهانی، 1387). اگر یک نمره از یک دوره تحصیلی یا میانگینی از یک گروه از دروس مختلف در حیطه موضوعی خاص یا میانگینی از دوره های مختلف تحصیلی، ملاکی برای پیشرفت تحصیلی باشد، این ملاک ها مسائل و مشکلات تشخیصی را به دنبال خواهد داشت. مثلاً کاربرد یک نمره واحد از یک دوره تحصیلی ویژه دارای روایی و پایایی کمتر است تا نمره ای که بر اساس ترکیب چندین نمره بدست می آید. کاربرد نمره های بدست آمده از دوره های مختلف تحصیلی در موضوعات مختلف نیز به منظور بدست آوردن معدل نمرات کلاس مسأله ای دشوار و غامض است، زیرا این گونه نمرات شامل نمرات است که از دوره ها و رشته های تحصیلی متفاوت بدست آمده است و در یک مقیاس واحد ترکیب شده اند، در صورتیکه هر یک از دانش اموزان می توانند سطوح متفاوتی از پیشزفت را در هر موضوع داشته باشند(پالسون، 1994).
به نظر میرسدکه پذیرش یک مقیاس چند بعدی از پیشرفت به جای مقیاس یک بعدی از پیشرفت تحصیلی، مفیدتر است. این بدین دلیل است که میانگین نمرات کلاسی برای هر مجموعه از دوره های تحصیلی پیش بینی کننده بهتری از پیشرفت تحصیلی می باشد تا ترکیب مجموعه ای از دروس متفاوت تحصیلی در یک مقیاس واحد. به هر حال می توان مقیاس های پیشرفت یک فرد را در یک حیطه خاص مانند ریاضیات، علوم، تاریخ و ادبیات و غیره تحت عنوان معدل کلاسی ویژه طبقه بندی کرد. در حالی که مقیاس های معدل کلاسی عمومی به پیشرفت فرد در همه موضوعات اشاره
می کند. از طریق انتخاب یک مقیاس های معدل کلاسی ویژه این امکان وجود دارد که پیشرفت تحصیلی هر فرد در یک گروه ویژه از موضوعات مربوطه تعیین کرد، ولی زمانی که «معدل کلاس عمومی» به کار برده می شود امکان پیگیری پیشرفت فرد در حیطه های موضوعی مختلف وجود ندارد. خلاصه اینکه میانگین نمرات کلاسی، ملاکی رایج برای اندازه گیری پیشرفت تحصیلی می باشد(فرهانی، 1994، به نقل از مهرافروز، 1378).
2-1-3 عوامل مهم تأثیرگذار بر پیشرفت تحصیلی
سالهای متمادی است که محققان و پژوهشگران تعلیم و تربیت و روان شناسان اجتماعی مطالعات فراوانی در مورد عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی دانش اموزان انجام داده و همیشه در نظر انها بوده است(محمدی باغملایی، 1374)، چرا که پیشرفت تحصیلی موضوعی است که به خصوص در حال حاضر مورد توجه تمامی کشورهای جهان است و هر ساله مقدار زیادی از بودجه جوامع صرف تحصیل کودکان و نوجوانان می شود و پژوهش های زیادی به بررسی عوامل مختلفی که می تواند بر پیشرفت تحصیلی تأثیر داشته باشد، عواملی مانند: خانواده، محیط زندگی، مدرسه و برنامه های آموزشی اختصاص یافته است(قاجاریه، 1373).
مطالعه عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی مسأله پیچیده ای است که چرا که پیشرفت عنصری چند بعدی است و به گونه ای ظریف به رشد جسمی اجتماعی، شناختی و عاطفی دانش آموزان مربوط است. در گذشته بسیاری از پژوهشگران بروی تأثیر توانایی های ذهن و شناختی بر پیشرفت تحصیلی تأکید می کردند.
پیاژه ها با تبیین تحول ذهن با این فرض که فرایند تفکر در نوجوانی و بزرگسالی به لحاظ کیفی با فرایند تفکر در دوران کودکی تفاوت دارد و نیز با تأکید بر ساختار تفکر و نه محتوای آن، جریان رشد شناختی را در طی چهار مرحله (حسی- حرکتی – پیش عملیاتی، عملیاتی عینی و عملیات صوری) تبیین می کند که ترتیب عبور از این مراحل برای همه افراد یکسان است. پژوهش ها نشان می دهند که بین رشد شناختی، و پیشرفت در مدرسه رابطه وجود دارد. به این صورت که دانش آموزان دارای رشد ذهنی بالاتر از پیشرفت بهتری در مدرسه بر خوردارند. اما دانش آموزانی که از لحاظ رشد شناختی در مرحله عینی قرار دارند، تنها 30 درصد از مفاهیم سطح عملیات عینی را درک می کنند و تقریباً قادر به درک هیچ یک از مفاهیم انتزاعی نیازمند به استدلال صوری نیستند. پژوهشهای بسیار دیگری نشان داده اند که هوش و سطح توانایی دانش آموزان در پیش بینی موفقیت تحصیلی در مدرسه از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردار است. اما به مرور زمان مشخص شد که هر چند توانایی های ذهنی و شناختی تا اندازه ای با پیشرفت تحصیلی رابطه دارند و تا حدود زیادی پیشرفت تحصیلی را پیش بینی می کنند، اما تنها کلید پیش بینی موفقیت تحصیلی نیستند (گریگرسون و هوروتیز،2002).
به همین دلیل محققان در سالهای اخیر متوجه یک سری از عوامل غیرشناختی شده اند که می توانند در پیشرفت تحصیلی و به طور کلی موفقیت مؤثر باشند. این محققان در تبیین اهمیت عوامل غیرشناختی در موفقیت به نتایج قابل ملاحظه ای دست یافته اند و نشان داده اند که چنانچه این اندازه های غیرشناختی را برای پیش بینی موفقیت به اندازه های هوش شناختی اضافه کنیم، پیش بینی موفقیت تحصیلی به طور معناداری و با احتمال بیشتری امکان پذیر می شود تا اینکه تنها از اندازه های توانایی هوش شناختی استفاده کنیم(گریگرسون و هارتویس،2002).
رویکرد یادگیری به عنوان یکی از منابع تفاوت فردی در عملکرد تحصیلی، با توانایی فرد رابطه ندارد و شیوه ترجیحی فرد را در مطالعه و یادگیری مطلب نشان می دهد. بالغ بر 30 سال است که محققان به مطالعه رویکردهای یادگیری در یادگیرندگان تمایل نشان می دهند. (داف و همکاران، 2004، به نقل از صاحب، 1389).
در مدل بیگز هماهنگ با مدل فرایند- بازده دانیکن و بیدلی (1974) سه مولفه در کلاس درس مورد توجه قرار می گیرند. پیش زمینه به آن مولفه هایی اشاره دارد که قبل از وقوع یادگیری حضور دارند. فرایند شامل آن دسته از فرایندهایی است که ضمن یادگیری حضور دارند و در نهایت بازده به نتایج بعد از یادگیری اشاره دارد. با توجه به این مدل، سه رویکرد یادگیری از یکدیگر قابل تمایز هستند. رویکرد سطحی که در بردارنده تولید مجدد مطالب آموزش داده شده به منظور دستیابی به حداقل مقتضیات است. رویکرد عمیق که شامل درک واقعی مطالب یادگرفته شده است و رویکرد پیشرفت مدار که در آن به استفاده از راهبردهایی تأکید می شود که نمره فرد را به حداکثر ممکن می رساند، که در نتایج مطالعات مختلف، بر وجود رابطه مثبت بین رویکرد یادگیری عمیق و پیشرفت تحصیلی تأکید شده است (آتش روز، پاکدامن و عسگری، 1387).
در تحقیقات اخیر تأکید شده است که عوامل شخصیتی، به ویژه در سطح بالاتر تحصیلات رسمی در پیش بینی عملکرد تحصیلی و پیشرفت نقش بسزایی ایفا می کنند، علاوه براین در تعدادی از مطالعات نشان داده شده است که رابطه بین هوش روان سنجی و پیشرفت تحصیلی، به ویژه در محیط های دانشگاهی به مراتب کمتر از اندازه مورد انتظار است. براین اساس به نظر می رسد که با کمتر بودن توان پیش بینی کننده مقیاس های مربوط به توانایی های شناختی در سطوح بالاتر تحصیلات رسمی بر سهم متغیرهای شخصیتی افزوده می شود. چا مورد-پر موزیک و فارنهام14 (2003) در بررسی رابطه بین صفات شخصیت و عملکرد تحصیلی دریافتند که عامل های شخصیتی 17-10 درصد واریانس عملکرد را تبیین می کنند. برای نمونه نتایج مطالعه دفرویت و مرویلدی15 (1996) از



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید