معاونت پژوهش و فناوری
به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با یاری از خداوند سبحان و اعتقاد به اینکه عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهمیت جایگاه و دانشگاه در اعتلای فرهنگ و تمدن بشری، ما دانشجویان و اعضاء هیأت علمی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی متعهد می گردیم اصول زیر را در انجام فعالیت های پژوهشی مدنظر قرار داده و از آن تخطی نکنیم:
اصل برائت : التزام به برائت جویی از هر گونه رفتار غیر حرفه ای و اعلام موضع نسبت به کسانی که حوزه علم و پژوهش را به شائبه های غیر علمی می آلایند .
اصل رعایت انصاف و امانت : تعهد به اجتناب از هر گونه جانب داری غیر علمی و حفاظت از اموال ، تجهیزات و منابع در اختیار .
اصل ترویج : تعهد به رواج دانش و اشاعه نتایج تحقیقات و انتقال آن به همکاران علمی و دانشجویان به غیر از مواردی که منع قانونی دارد.
اصل احترام : تعهد به رعایت حریم ها و حرمت ها در انجام تحقیقات و رعایت جانب نقد و خودداری از هر گونه حرمت شکنی .
اصل رعایت حقوق : التزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهیدگان (انسان ، حیوان و نبات ) و سایر صاحبان حق .
اصل رازداری : تعهد به صیانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد ، سازمان ها و کشورها و کلیه افراد و نهادهای مرتبط با تحقیق .
اصل حقیقت جویی : تلاش در راستای پی جویی حقیقت و وفاداری به آن و دوری از هر گونه پنهان سازی حقیقت .
اصل مالکیت مادی و معنوی : تعهد به رعایت کامل حقوق مادی ومعنوی دانشگاه وکلیه همکاران پژوهش .
اصل منافع ملی : تعهد به رعایت مصالح ملی و در نظرداشتن پیشبرد و توسعه کشور در کلیه مراحل پژوهش.
امضاء پژوهشگر :
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد تهران مرکزی
دانشکدة روان شناسی و علوم اجتماعی
پایان‌نامه برای دریافت درجة کارشناسی ارشد «.M.A»
گرایش:
سنجش و اندازه گیری(روانسنجی)
عنوان:
ویژگی های روانسنجی پرسشنامه سازگاری و رابطه آن با هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل

استاد راهنما:
دکتر رویا کوچک انتظار
پژوهشگر:
سيّد فاطمه آقاپورحصيري
زمستان 1393
تقدم به:
مهربان فرشتگانی که لحظاتِ نابِ باورِ بودن، لذت و غرورِ دانستن، جسارتِ خواستن، عظمتِ رسیدن و تمام تجربه‌های یکتا و زیبای زندگیم، مدیون حضورِ سبز آن‌هاست؛
بهترین‌هاي زندگاني‌ام:
استوارترين تكيه‌گاهم؛ دستان پرمهرِ پدر بزرگوارم که مويش سپيد شد تا روسفيد باشم؛ سرفرازي‌ام آرزويش بوده و هست؛ و همواره فضا و امکانات مناسب تحصیل و پژوهش را برایم فراهم ساخته‌است؛
مادر عزيزم؛ دریای بی‌کرانِ فداکاری و عشق، که وجودم برایش همه رنج بود و حضورش برایم همه مهر؛ و افزون بر تشویق‌های کارسازش در راهِ دانش‌اندوزی، همیشه مرا به درک صحیح از زندگانی و حقیقت‌ رهنمون کرده‌است؛
برادران مهربانم که همواره و در همه‌حال، یاری‌کنندة من در تمامي مراحل زندگي‌ام بوده‌اند.
شریک زندگانیم كه وجودش شادي‌بخش و محبّتش ماية آرامشم بوده و هست و در انجام این طرح پژوهشی، ياور و همراهم بود.
سپاس‌گزاري:
سپاس خداي خود را نيز به‌جا نخواهد آورد، آن‌كه از بنده‌اش سپاس‌گزاري ننمايد. «امام رضا (ع)»
شکر شایان نثار ایزد منان که توفيق را رفیق راهم ساخت تا اين پايان‌نامه را به سرانجام برسانم.
سزاوار است بر حسب وظيفه، مراتب سپاس‌گزاري خود را از بزرگواراني كه در مراحل انجام اين تحقيق پشتيبانم بوده‌اند، ابراز نمايم:
از استاد راهنماي بزرگوارم سرکار خانم دكتر “رویا کوچک انتظار” که در مدّت انجام تحقيق، همواره بنده را مورد راهنمايي و لطف خود قرار داده‌اند، سپاس‌گزاري مي‌نمايم.
سپاس خدمت جناب آقاي “همت احمدی” مديريت محترم اداره آموزش و پرورش شهرستان بابل كه با اجراي پروژه در مدارس موافقت فرمودند.
تشكر بي‌پايان از “مدیران، معاونان و كلّية همكاران” در مدارس شهرستان بابل كه در توزيع و تكميل پرسش‌نامه ياري‌رسان بنده بوده‌اند.
دانشگاه آزاد اسلامی
سازمان مرکزی
تعهدنامة اصالت رساله یا پایان‌نامه
تعهد نامه اصالت پایان نامه کارشناسی ارشد
اینجانب سيّد فاطمه آقاپورحصيري دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته به شماره دانشجویی 910842150 در رشته روانشناسی که در تاریخ 29/11/93 از پایان نامه خود تحت عنوان: « ویژگی های روانسنجی پرسشنامه سازگاری و رابطه آن با هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل» با کسب نمرة 75/17 و درجة عالی دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد می شوم:
این پایان نامه حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان نامه ،کتاب ،مقاله و…) استفاده نموده ام ، مطابق ضوابط و رویه‌های موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست ذکر و درج کرده‌ام.
این پایان نامه قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح ،پایین تر یا بالاتر )در سایر دانشگاهها و موسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
چنانچه بعد از فراغت ازتحصیل ، قصد استفاده و هر گونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و … از
این پایان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را بپذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.

نام و نام خانوادگی :
تاریخ و امضاء

بسمه تعالی
در تاریخ : 29/11/93
دانشجوی کارشناسی ارشد آقای/خانم سیده فاطمه آقاپور حصیری از پایان نامه خود دفاع نموده و با نمره 75/17 بحروف هفده و هفتاد و پنج و با درجه عالی مورد تصویب قرار گرفت .
امضاء استاد راهنما :
بسمه تعالي
دانشكده روانشناسی و علوم اجتماعی
(اين چكيده به منظور چاپ در پژوهش‌نامه دانشگاه تهيه شده است»
نام واحد دانشگاهي: تهران مركزي کد واحد: 101كد شناسايي پايان‌نامه: عنوان پايان‌نامه: ویژگی های روانسنجی پرسشنامه سازگاری و رابطه آن با هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل نام و نام خانوادگي دانشجو: سیده فاطمه آقاپور حصیری
شماره دانشجوئي: 910842150
رشته تحصیلی: روانشناسیتاريخ شروع پايان‌نامه: 25/03/1393
تاريخ اتمام پايان‌نامه: 29/11/1393استاد / استادان راهنما: رویا کوچک انتظار
استاد/ استادان مشاور: -آدرس و شماره تلفن : مازندران – بابل- خیابان آیت ا… روحانی- 09360290928چکیده پایان نامه (شامل خلاصه، اهداف، روش های اجرا و نتایج به دست آمده):
طی دهه‌های گذشته، تعداد زیادی از روان شناسان و روانپزشکان بر اهمیت سازگاری و رشد مهارت‌های هیجانی و اجتماعی در نوجوانان در طول تحصیلات آموزشگاهی تاکید داشته‌اند. از جمله دلایل این توجه، آن است که سازگاري موفقيت آميز افراد بسته به عملكرد يكپارچه توانش هاي هيجاني دارد. در واقع هوش هيجاني در پرورش سازگاري با تجارب و حوادث استرس‌زاي وقوع يافته، پيش بيني اهداف مطلوب در آينده و نيز سازگاري با استرس‌هاي مزمن نقشي اساسي دارد.
بنابراين، با توجه به اهميت این مسئله و اینکه آخرین تحقیقات در این زمینه روی مقیاس‌های قدیمی انجام شده بود و در آن‌ها کمتر ابعاد سازگاری مورد توجه قرار گرفته بود و بنابر ضرورت استفاده از آزمون‌های جدید، مطالعه‌ی حاضر، به منظور تعيين ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه سازگاری و رابطه آن با هوش هیجانی در دختران دبیرستانی شهر بابل انجام شده است.
در اين مطالعه توصيفی – پیمایشی، جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر دبیرستانی بابل که به تعداد 7568 نفر بوده اند، می‌شود. 400 دانش‌آموز ، به روش نمونه گيري تصادفي چند مرحله‌اي انتخاب شدند. ابزار گردآوري داده‌ها، پرسشنامه سازگاری “سینها” و “سینگ” و پرسشنامه هوش هیجانی “شات” بود. داده‌ها با استفاده از آزمون های آماري “کولموگروف – اسمیرنوف”، “آلفاي كرونباخ”، “همبستگي پيرسون” و “تحلیل عاملی اکتشافی” جهت تأیید روایی، پایایی و همچنین تحلیل دیگر فرضیه‌ها استفاده گردید.
نتايج حاصل ابتدا نشان مي‌دهد مقدار آلفای کرونباخ برای كلّ سؤالات 97/0 و براي تك‌تكِ عناصر نيز بيشتر از 7/0 می باشد و به دلیل اینکه مقدار آزمونKMO ، 764/0 را نشان می‌دهد، همبستگی‌‌های موجود بین داده‌ها برای تحلیل عاملی مناسب است و وضعیت روایی نیز مناسب تشخیص داده می‌شود و سپس نشان می دهد میان سازگاري (سازگاری اجتماعی با توجه به 0.353 r = ، سازگاری عاطفي با توجه به 0.459 r = و سازگاری آموزشی با توجه به 0.570r =) و هوش هیجانی رابطه مستقيم و معناداري وجود دارد.
واژگان كليدي: سازگاری اجتماعی، سازگاري عاطفي، سازگاري آموزشی، هوش هيجاني، دانش آموزان دختر دبیرستانی
مناسب است
نظر استاد راهنما براي چاپ در پژوهش‌نامه دانشگاه تاريخ و امضاء:
مناسب نيست
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده1
فصل اول: کلیات تحقیق
1-1 مقدمه3
2-1 بیان مسئله5
3-1 اهمیت و ضرورت پژوهش 7
4-1 اهداف پژوهش 8
5-1 سؤال پژوهش 9
6-1 فرضیات پژوهش 9
7-1 تعریف واژگان و اصطلاحات تخصصی9
فصل دوم: ادبیات و پیشینة تحقیق
1-2 مقدمه12
2-2 تعريف سازگاري15
3-2 نظریات سازگاری17
1-3-2 نظريه‌ي روان پویشي 19
2-3-2 نظريه‌ي يادگيري21
3-3-2 نظريه‌ي اجتماعي- شناختي21
4-3-2 نظريه‌ي پديدار شناختي22
5-3-2 نظريه‌ي تحولي23
4-2 ابزارهای مورد استفاده برای سنجش سازگاری25
5-2 انواع سازگاری26
6-2 مدل های سازگاری27
7-2 خصوصیات سازگاری28
8-2 ویژگی های افراد سازگار29
9-2 عوامل موثر بر ناسازگاری30
10-2 هوش هیجانی31
11-2 تعریف هوش هیجانی31
12-2 اهميت هوش هيجاني33
13-2 تفاوت هوش هيجاني و هوش شناختی34
14-2 الگوها و مولفه های هوش هیجانی35
1-14-2 الگوی ترکیبی هوش هیجانی گلمن و مولفه های آن35
2-14-2 الگوی ترکیبی بار- آن36
3-14-2 الگوی توانایی مایر و سالووی37
15-2 ابزارهای مورد استفاده برای سنجش هوش هیجانی42
16-2 عوامل مؤثر در هوش هیجانی43
17-2ویژگی افرادی که هوش هیجانی بالا دارند44
18-2 حیطه های اصلی هوش هیجانی45
19-2رابطه سازگاری و هوش هیجانی47
20-2 پیشینه‌ی تحقیق48
1-20-2 مطالعات صورت گرفته در خارج از کشور48
2-20-2 مطالعات صورت گرفته در داخل کشور51
فصل سوّم: روش شناسی پژوهش
1-3 مقدمه57
2-3 روش پژوهش58
3-3 جامعه آماري58
4-3 نمونه آماری58
5-3 روش نمونه گیری59
6-3 ابزار پژوهش59
1-6-3 پرسشنامه سازگاری59
1-1-6-3 شکل گیری پرسشنامه59
2-1-6-3 تجزیه و تحلیل سوال ها60
3-1-6-3 پایایی پرسشنامه سازگاری60
4-1-6-3 روایی پرسشنامه سازگاری61
5-1-6-3 نحوه نمره گذاری پرسشنامه سازگاری61
6-1-6-3 مفهوم نشانه ها و شرح حوزه ها پرسشنامه سازگاری62
2-6-3 پرسشنامه هوش هیجانی شات63
1-2-6-3 ویژگی های روان سنجی (اعتبار و روایی) پرسشنامه هیجانی شات64
2-2-6-3 نحوه نمره گذاری پرسشنامه هوش هیجانی شات64
3-2-6-3 روش گردآوری داده ها65
7-3 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات65
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده‌ها
1-4 مقدمه67
2-4 آمار توصیفی داده‌ها68
3-4 آمار استنباطي69
1-3-4 آزمون كولموگروف-اسميرنوف (جهت تعيين نرماليتي داده‌ها)69
2-3-4 بررسی سوالات پژوهش70
1-2-3-4 آزمون آلفاي كرونباخ جهت تأييد پايايي70
2-2-3-4 آزمون KMO and Bartlett جهت تحليل عاملي و تاييد روايي داده‌ها71
1-2-2-3-4 مقایسه اعتبار و روایی بدست آمده با اعتبار و روایی سازنده تست76
3-2-3-4 آیا سازگاری با هوش هیجانی دانش آموزان دختر دبیرستانی شهر بابل رابطه معناداری دارد؟…77
4-2-3-4 تحلیل رگرسیونی …………………………………………………………………………………………………..79
فصل پنجم: نتيجه‌گيري و پيشنهادات
1-5 مقدّمه83
2-5 آزمون‌هاي پژوهش84
3-5 بحث و تفسیر84
4-5 محدودیت‌های پژوهش87
5-5 پیشنهادات پژوهش88
1-5-5 پیشنهادات کاربردی88
2-5-5پیشنهادات براي پژوهشگران آتی89
فهرست منابع
منابع فارسي90
منابع انگليسي96
پيوست‌ها
پيوست الف- پرسش‌نامه100
پيوست ب- نتايج حاصل از تجزيه و تحليل داده‌ها106
فهرست جداول
جدول 1-3 ضرایب پایایی پرسشنامه60
جدول 2-3 ماتریس همبستگی سه حوزه سازگاری61
جدول 3-3 طبقه بندی سازگاری بر حسب طبقات برای نمرات کل61
جدول4-3 سازگاری بر حسب طبقات در سه حوزه62
جدول 5-3 تفکیک سوال ها بر اساس خرده مقیاس های هوش هیجانی65
جدول 1-4 توزیع فراوانی پاسخ‌دهندگان68
جدول 2-4 آمار توصیفی داده های متغیرها69
جدول 3-4 آزمون کولموگروف – اسمیرنوف برای تعیین نرمال بودن داده ها70
جدول 4-4 آزمون آلفای کرونباخ متغیرها جهت تأیید پایایی آن ها71
جدول 5-4 KMO and Bartlett’s جهت تحلیل عاملی72
جدول 6-4 آزمون KMO and Bartlett’s برای تأیید روایی داده ها72
جدول 7-4 مشخصه های آماری اولیه ی مواد پرسشنامه سازگاری با روش تحلیل مولفه های اصلی73
جدول8-4 روایی سه حوزه سازگاری (سازنده تست)76
جدول 9-4 روایی سه حوزه سازگاری (نتایج پژوهش)76
جدول10-4 آزمون همبستگی پیرسون برای سنجش رابطه بین سازگاری و هوش هیجانی77
جدول11-4 آزمون همبستگی پیرسون برای سنجش رابطه بین سازگاری اجتماعی و هوش هیجانی78
جدول12-4 آزمون همبستگی پیرسون برای سنجش رابطه بین سازگاری عاطفی و هوش هیجانی78
جدول13-4 آزمون همبستگی پیرسون برای سنجش رابطه بین سازگاری آموزشی و هوش هیجانی79
جدول14-4 خلاصة مدل رگرسيوني متغيرهاي مستقل سازگاری با متغير وابسته80
جدول15-4 آنالیز واریانس بین عناصر سازگاری با شاخص هوش هیجانی80
جدول16-4 ضرایب رگرسیونی متغیرهای مستقل سازگاری با متغیر وابسته هوش هیجانی81
فهرست اشکال
شکل 1-4 نمودارScree عامل های 3 گانه ی پرسشنامه ی سازگاری سینها و سینگ75
چکیده
طی دهه‌های گذشته، تعداد زیادی از روان شناسان و روانپزشکان بر اهمیت سازگاری و رشد مهارت‌های هیجانی و اجتماعی در نوجوانان در طول تحصیلات آموزشگاهی تاکید داشته‌اند. از جمله دلایل این توجه، آن است که سازگاري موفقيت آميز افراد بسته به عملكرد يكپارچه توانش هاي هيجاني دارد. در واقع هوش هيجاني در پرورش سازگاري با تجارب و حوادث استرس‌زاي وقوع يافته، پيش بيني اهداف مطلوب در آينده و نيز سازگاري با استرس‌هاي مزمن نقشي اساسي دارد.
بنابراين، با توجه به اهميت این مسئله و اینکه آخرین تحقیقات در این زمینه روی مقیاس‌های قدیمی انجام شده بود و در آن‌ها کمتر ابعاد سازگاری مورد توجه قرار گرفته بود و بنابر ضرورت استفاده از آزمون‌های جدید، مطالعه‌ی حاضر، به منظور تعيين ویژگی‌های روانسنجی پرسشنامه سازگاری و رابطه آن با هوش هیجانی در دختران دبیرستانی شهر بابل انجام شده است.
در اين مطالعه توصيفی – پیمایشی، جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر دبیرستانی بابل که به تعداد 7568 نفر بوده اند، می‌شود. 400 دانش‌آموز ، به روش نمونه گيري تصادفي چند مرحله‌اي انتخاب شدند. ابزار گردآوري داده‌ها، پرسشنامه سازگاری “سینها” و “سینگ” و پرسشنامه هوش هیجانی “شات” بود. داده‌ها با استفاده از آزمون های آماري “کولموگروف – اسمیرنوف”، “آلفاي كرونباخ”، “همبستگي پيرسون” و “تحلیل عاملی اکتشافی” جهت تأیید روایی، پایایی و همچنین تحلیل دیگر فرضیه‌ها استفاده گردید.
نتايج حاصل ابتدا نشان مي‌دهد مقدار آلفای کرونباخ برای كلّ سؤالات 97/0 و براي تك‌تكِ عناصر نيز بيشتر از 7/0 می باشد و به دلیل اینکه مقدار آزمونKMO ، 764/0 را نشان می‌دهد، همبستگی‌‌های موجود بین داده‌ها برای تحلیل عاملی مناسب است و وضعیت روایی نیز مناسب تشخیص داده می‌شود و سپس نشان می دهد میان سازگاري (سازگاری اجتماعی با توجه به 0.353 r = ، سازگاری عاطفي با توجه به 0.459 r = و سازگاری آموزشی با توجه به 0.570r =) و هوش هیجانی رابطه مستقيم و معناداري وجود دارد.
واژگان كليدي: سازگاری اجتماعی، سازگاري عاطفي، سازگاري آموزشی، هوش هيجاني، دانش آموزان دختر دبیرستانی
فصل یکم:
کلیات پژوهش
1-1 مقدمه
سازگاري1 در نوجوانان به عنوان مهمترين نشانه ي سلامت روان آنان ، از جمله مباحثي است كه در دهه‌هاي اخير توجه بسياري از جامعه شناسان، روان شناسان و مربيان را به خود جلب نموده است ، زيرا دوره‌ي نوجواني، دوره ي حساسي است و سازگاري در اين دوره دستخوش تحولات عاطفي، جسماني و ذهني فوق‌العاده شديدي است و هنوز فرد به طور كامل رشد نيافته است. به همين علت ممكن است تأخير در بلوغ عاطفي به دنبال خود مشكلاتی جدي در روابط بين فردي در نوجوانان و در روابط اجتماعي براي آنان پديد آورد. علاوه براين، رشد اجتماعي مهمترين جنبه ي رشد وجود هر شخصي است و معيار اندازه گيري رشد اجتماعی هركس سازگاري او با ديگران است. سازگاري مانند رشد جسمي، عاطفي و عقلي يك كميت پيوسته است و به تدريج به كمال مي رسد و در طول زندگي به طور طبيعي و در برخورد با تجربه ها حاصل مي‌شود. به عبارت دیگر، با سپري شدن دوران كودكي و ورود به دوران نوجواني، رشد رواني – اجتماعي از تحول ساده به تحولی عميق و كيفي تبديل مي شود و نوجوان با به كارگيري مهارت هاي اجتماعي، مي‌تواند جايگاه خود را در ميان مراودات اجتماعي و ارتباط با همسالان و بزرگسالان پيدا كند و مورد پذيرش اجتماعي نیز قرار گيرد. موفقيت در امر پذيرش اجتماعي به سازگاري منجر مي شود و ممكن است فرد را به مرحله ي نفوذ و رخنه‌ي اجتماعي برساند كه سطحي بالاتر از پذيرش اجتماعي است و در اين مرحله مي تواند بر اطرافيان خود تأثيرگذار باشد(اتكينسون، اتكينسون و هيلگارد2، 2009).
در تعرف سازگاری می توان گفت که، منظور از سازگاري، رابطه اي است كه ميان فرد و محيط او، به ويژه محيط اجتماعي وجود دارد و به او امكان مي دهد تا نيازها و انگيزه هاي خود را پاسخ گويد. فرد زماني از سازگاري بهره مند است كه بتواند ميان خود و محيط اجتماعي اش رابطه اي سالم برقرار و انگيزه هاي خود را ارضا كند، در غير اين صورت او را ناسازگار قلمداد مي كنيم. در واقع سازگاري با محيط، مهارتي است كه بايد آموخته شود و كيفيت آن مانند ساير آموخته‌ها به ميزان علاقه و كوشش فرد براي يادگيري بستگي دارد (اسلامي نسب، 1390).
انجمن روان پزشكان آمريكا (2010) 3سازگاري را چنين تعريف مي كند: «هماهنگ ساختن رفتار به منظور برآورده ساختن نيازهاي محيطي كه غالباً مستلزم اصلاح تكانه ها، هيجان ها يا نگرش هاست» (به نقل از حجاري، 1390). سازگاري اجتماعي4 به عنوان جرياني، که به وسيله ي آن روابط ميان افراد، گروه ها و عناصر فرهنگي در وضعيتي رضايت بخش برقرار باشد، تعریف شده است. به عبارت ديگر، روابط ميان افراد و گروه‌ها باید به گونه اي برقرار شده باشد كه رضايت متقابل آنها را فراهم سازد. بدين ترتيب، سازگاري اجتماعي سازوکارهایی است كه توسط آنها يك فرد توانايي تعلق به يك گروه را پيدا می کند. به همين علت لازمه ي سازگاري اجتماعي، بروز تغييراتي در فرد بوده، آن نيز مستلزم يكپارچگي سازوکارهايي است كه توسط آنها، گروه يك عضو جديد را مي پذيرد (يمني دوزي سرخابي، 1389)
یكي از الگوهايي كه با سازگاري در ارتباط دارد، ظرفيت هيجاني يا هوش هيجاني5 افراد است؛ همان چيزي كه اين تحقيق تلاش دارد آن را تبيين نمايد. منظور از هوش هيجاني، توانايي فرد در بازنگري احساسات و هيجان هاي خود و ديگران، تميز قائل شدن ميان هيجان ها و استفاده از اطلاعات هيجاني به صورت سالم در حل مسئله و نظم بخشي رفتار است(سالووي و ماير6، 2011).
به طور كلي آنچه از متون تحقيقي بر مي آيد اين است كه سازگاري موفقيت آميز افراد بسته به عملكرد يكپارچه توانش هاي هيجاني دارد. در واقع هوش هيجاني در پرورش سازگاري با تجارب و حوادث استرس‌زاي وقوع يافته، پيش بيني اهداف مطلوب در آينده و نيز سازگاري با استرس‌هاي مزمن نقشي اساسي دارد.
اکسترمرا7 و همكاران در سال ۲۰10 طي بررسي خود مطرح نمودند نوجواناني كه در رابطه با شناخت هيجانات خود دچار مشكل هستند و توانايي هاي لازم را براي تنظيم هيجانات‌شان ندارند، در شرايط فشار روانی از كنترل خوبي برخوردار نبوده، ماهيت فشار روانی را با شدت بالاتري درك مي‌نمايند و از سازگاري روانشناختي كمتري برخوردارند.
با توجه به اين كه تاكنون مطالعات محدودي پيرامون رابطه سازگاري با هوش هیجانی انجام گرديده و از سوي ديگر بررسي سازگاری به لحاظ نظري در بهبود روابط بين فردي و محیط امري ضروري بوده و به لحاظ عملي مي تواند تا حدودي مسايل و مشكلات افراد را در حوزه سازگاري حل يا جبران نمايد و لزوم بررسی این موضوع، پژوهش های زیادی مورد مطالعه قرار گرفت و بر اساس اهمیتی که سازگاری و هوش هیجانی در زندگی دارد این موضوع باید مورد سنجش قرار می گرفت، از این رو ضرورت بررسی ویژگی های روانسنجی پرسشنامه سازگاری احساس می شود که موضوع حاضر در قالب آزمون‌های جدید و به روز بررسی شود لذا پژوهش حاضر با هدف تعیین ویژگی های روانسنجی پرسشنامه سازگاری و رابطه آن با هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل انجام شده است.
2-1 بیان مسئله
اجتماعي شدن جرياني پيچيده به شمار مي آيد كه ابعاد و جوانب گوناگوني دارد. كسب مهارت‌هاي اجتماعي، چگونگي برقراري ارتباط با ساير افراد و سازگاري، از جمله ي اين ابعاد هستند. برخی از روانشناسان سازگاري اجتماعي را مترادف با مهارت اجتماعي مي دانند. از نظر آن‌ها، مهارت اجتماعي عبارت است از توانايي ايجاد ارتباط متقابل با ديگران در زمينه ي خاص اجتماعي، به طريق خاص كه در عرف جامعه قابل قبول و ارزشمند باشد. (اسلابی و گوارا 82009؛ به نقل از عابدینی، 1390). در حالي كه برخی دیگر از روانشناسان سازگاري و مهارت اجتماعي را فرايندي مي دانند كه افراد را قادر مي سازد تا رفتار ديگران را درك و پيش بيني كنند، رفتار خود را كنترل كنند و تعاملات اجتماعي خود را تنظيم نمايند. (اسلاموسكي و دان9، 2006 )
ايواتا10 و همكاران ( 2010 ) در مروري جامع عوامل مؤثر در سازگاري را به شش دسته ي عمده تقسيم مي‌كنند كه هريك از آن ها نيز به عوامل جزئي تري تقسيم شده اند، اين عوامل عبارتند از:
الف -محروميت هاي جسماني ناشي از نقص عضو، تغذيه ي نادرست و بد، محروميت از خواب و خستگي رواني ، فرايندهاي عاطفي آسيب زا و آسيب هاي مغزي.
ب- عوامل رواني، اجتماعي و محيطي، نظير تغييرات سريع و مهم اجتماعي نظير بيكاري ، جنگ ، بلاياي طبيعي ، از هم پاشيدگي كانون خانواده ، فقر و اعتياد.
ج – عوامل تربيتي، نظير الگوهاي نادرست خانوادگي ، فقدان رابطه ي والد كودك ، طرد كردن فرزندان ، حمايت افراطي ، محروميت هاي عاطفي ، خودمختاري بيش از حد كودك ، انتظارات و خواسته هاي غيرواقع‌گرايانه ي والدين و كمبود ارتباط.
د-ساختار خانوادگي ناسازگار از جمله خانواده هاي بي كفايت ، از هم پاشيده ، ضد اجتماعي و آسيب رواني اوليه و عدم ثبات عاطفي و رواني والدين بخصوص مادر.
ه- فشارهاي ناشي از زندگي جديد صنعتي، مانند رقابت هاي ناسالم ، تقاضاهاي شغلي و تحصيلي و پيچيدگي‌هاي زندگي جديد.
و- عوامل ارثي نظير اختلالات جسمي، رواني و عاطفي كه زمينه را براي رفتارهاي بزهكارانه و ناسازگاري اجتماعي فراهم مي كنند.
عوامل متعددي در سازگاري شخصي و اجتماعي افراد نقش دارند كه نظريه ها و ديدگاه هاي مختلف تربيتي، روان شناختي و جامعه شناختي بر آن ها تأكيد كرده اند. مطالعه آدیمو11 (2011) روی دانشجویان نیجریه‌ای نشان داده است که هوش هیجانی بالا با سازگاری سریع و بسنده با محیط دانشگاه و کارکرد موفق ارتباط نیرومندی دارد. در همین راستا، یافته‌های مطالعه پانسر12 و همکاران (2008) حاکی از این است که دانش‌آموزان موفق و سازگار از لحاظ هوش هیجانی در قیاس با دانش‌آموزان ناموفق و ناسازگار به شکل معنادارتری برترند. مارکوئز13 و همکاران (2010) نیز نشان دادند که سازگاری و شایستگی های اجتماعی رابطه نیرومندی با هوش هیجانی دارند.
پژوهش‌هاي متعدد و مشاهدات مراكز مشاوره‌اي نشان داده است كه عوامل متعدد نامساعدي مانند اضطراب، تنش، تشويش و عدم اعتماد به نفس، ناسازگاري شخصي و اجتماعي و . . . عملكرد تحصيلي ضعیف دانش‌آموزان را تهديد مي كند و نه تنها موجب مي شود كه تعدادي از آن ها نتوانند به موقع دوره‌ي تحصيلي خود را به اتمام برسانند، بلكه موجب دگرگوني روحيه ي آنان مي شود و نوعي نگراني، ناپايداري هيجاني و حتي گاه پاره‌اي مشكلات عصبي – رواني را براي آن ها ايجاد مي كند و سازگاري روان شناختي و اجتماعي آن‌ها را شديداً به مخاطره مي اندازد (به نقل از قهاري، 1391). از طرفي، با توجه به آخرین تحقیقاتی که در این زمینه روی مقیاس‌های قدیمی انجام شده بود و در آن ها ابعاد سازگاری کمتر مورد توجه قرار گرفته بود. این سوال پیش آمد که آیا لازم نیست از یک مقیاس جدید برای بررسی موضوع استفاده شود؟ در بررسی‌های اولیه، مشخص شد که دو پرسشنامه مناسب برای دانش آموزان دبیرستانی موجود است: یکی پرسشنامه سازگاری بل14 که روی ویژگی های روانسنجی آن بسیار زیاد کار شده و دیگری پرسشنامه سازگاری15 مربوط به دوره نوجوانی که کم کار شده است. از این رو این پرسشنامه انتخاب شد.
براساس آنچه ذكر شد اين پژوهش در پی پاسخگویی به این موارد است:
1- بررسی ویژگی های روانسنجی پرسشنامه سازگاری
2- آیا بین سازگاری و هوش هیجانی رابطه وجود دارد؟
بر اساس آنچه گفته شد این پژوهش به دنبال آن است تا ویژگی های روانسنجی پرسشنامه سازگاری و رابطه آن با هوش هیجانی در دانش آموزان دختر بپردازد.

3-1 اهميت و ضرورت پژوهش
انسان موجودي است فراگيرنده و از نخستين روزهاي حيات تا سه سالگي ، طي تجربه هاي بسيار در فرآيندهاي فوق العاده، پيچيده، شگفت انگيز و ماهرانه‌اي چون نشستن، ايستادن، راه رفتن، حرف زدن و غذا خوردن كار آمد مي شود و پيوسته مي كوشد با اطرافيان و محيط پيرامون خود ارتباط برقرار كند. در اين بين، اجتماعي شدن فرايندي است كه به كمك آن ارزش‌ها ، اعتقادات و معيارهاي رفتاري كه فرهنگ از آنان انتظار دارد؛ به كودكان آموخته مي شود.
سازگاري يك مفهوم نسبي است و تحت تأثير فرهنگ ها و اعتقادات از جامعه‌اي با جامعه ی ديگر فرق مي‌كند. از طرفي، رفتار آدمي تحت تأثير عوامل مختلفي از جمله خانواده، مدرسه، گروه همسالان و ساير عوامل اجتماعي قرار دارد و شخصيت انسان در صورتي به كمال مي رسد كه بين او و محيط پيرامونش تعادل و تعامل مناسبي صورت پذيرد. فشارهاي اجتماعي به وضوح تأثير فراواني بر رفتار فرد دارد . از طرف ديگر، انسان موجودي انعطاف پذير است. او نه تنها با محيط سازگار مي شود؛ بلكه محيط را بر طبق خواسته هاي خود دگرگون مي‌كند(به نقل از حجاری، 1390).
یکی از عوامل مورد بررسی در این پژوهش مفهوم هوش هیجانی است که توسط شات16(1998) به عنوان “دسته‌ای از مهارت ها، استعدادها و توانایی های غیرشناختی که توانایی موفقیت فرد در مقابله با فشارها و اقتضاهای محیطی را افزایش می دهد” تعریف شده است. بنابراین هوش هیجانی یکی از عوامل موفقیت فرد در زندگی است و مستقیماً بهداشت روانی فرد را متأثر می کند و وجود آن موجب سازگاری بیشتر و جلوگیری از انحرافات در وی می شود. در واقع، افرادی که هوش هیجانی بالاتری داشته باشند، کمتر خود را در معرض آسیب های اجتماعی قرار می دهند زیرا ارزیابی های آنان از موقعیت ها به صورت منطقی صورت می گیرد (یارمحمدیان، 1390). هوش هیجانی اساساً به عنوان توانایی فرد در بازنگری احساسات و هیجان های دیگران، تمیز قائل شدن میان هیجان ها و استفاده از اطلاعات هیجانی در حل مسئله و نظم بخشی رفتار تعریف می شود (سالوی و مایر،2011، به نقل از حجاری، 1390).
انسان یک موجود اجتماعی است، لذا برای موفقیت نیاز است با جامعه پیرامون خود به سازگاری مناسبی دست یابد. در صورت عدم توفیق دانش آموز در کسب سازگاری، شاهد پدیده ناسازگاری و فاصله گرفتن او از رفتار متعادل خواهیم بود و رفتارهایی از او سر خواهد زد که نشانه ی ناسازگاری است. از جمله این رفتارها می توان به پرخاشگری، اضطراب، جامعه ستیزی، جلب توجه کردن، فرار از مدرسه و اختلال‌های عادتی نام برد. بنابراين، سازگاري و هماهنگ شدن با خود و محيط پيرامون خود براي هر موجود زنده اي ضرورتي حياتي است، تلاش روزمره‌ی آدميان جملگي بر حول سازگاري دور مي زند. هر انسان هوشيارانه يا ناهوشيارانه مي‌كوشد، نيازهاي متنوع و گاه متعارض خود را در محيطي كه در آن زندگي مي كند، برآورده سازد. در شكل‌گيري سازگاري عواملي چون شيوه هاي تربيتي، عوامل آموزشگاهي، ارزش ها و اعتقادات حاكم، گروه همسالان، خانواده و آموزش و پرورش مؤثّر است. شناخت عوامل مؤثر بر سازگاري دانش آموزان که در سن حساسی قرار دارند و تأثیرات پایداری که این دوره بر شکل گیری شخصیت نوجوان دارد، امكان پيش بيني و برنامه‌ريزي جهت كمك به تأمين بهداشت رواني آنان را فراهم مي كند. با توجه به اين كه تاكنون مطالعات محدودي پيرامون سازگاري دانش آموزان و رابطه آن با هوش هیجانی انجام گرديده و از سوي ديگر بررسي و شناسايي هوش هيجاني به لحاظ نظري در تقويت كفايت شخصي و بهبود روابط بين فردي امري ضروري بوده و به لحاظ عملي مي تواند تا حدودي مسايل و مشكلات افراد را در حوزه سازگاري حل يا جبران نمايد (بار- آن17، 2009)، لذا با توجه به اهمیت موضوع اندازه‌گیری سازگاری و هوش هیجانی و رابطه این دو در سنین دبیرستانی و نبود هنجار مناسب، پژوهش حاضر با هدف تعیین همبستگی سازگاری و هوش هیجانی در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان بابل انجام خواهد گرفت. انجام پژوهش در اين زمينه به دست‌اندركاران و مسئولين جامعه كمك مي كند تا با ارائه‌ي برنامه ها و خدمات فرهنگي، تربيتي و مذهبي در جهت رشد، شكوفايي، قوام شخصيت و استعداد افراد جامعه به خصوص قشر جوان و تحصيل كرده گام بردارند و با افزايش آگاهي جوانان كشور از انحرافات و بر هم خوردن روابط در خانواده ها و نابودی اصول اخلاقی حاکم بر جامعه و در نتیجه ناسازگاری پیشگیری کنند.
اهداف پژوهش
1-4-1 هدف کلی:
تعیین ویژگی های روانسنجی پرسشنامه سازگاری و رابطه آن با هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل
2-4-1 اهداف خاص:
1-2-4-1 تعیین روايي پرسشنامه سازگاری.
2-2-4-1 تعیین اعتبار پرسشنامه سازگاری.
3-2-4-1 تعیین رابطه سازگاری با هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل.
1-3-2-4-1 تعیین رابطه “سازگاری اجتماعی” با هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل.
2-3-2-4-1 تعیین رابطه “سازگاری عاطفی” با هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل.
3-3-2-4-1 تعیین رابطه “سازگاری آموزشی” با هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل.
4-2-4-1 تعیین سهم هریک از مولفه های سازگاری در تبیین هوش هیجانی.
5-1 سوالات پژوهش
1-5-1 آيا پرسشنامه سازگاری از روايي مناسبي برخوردارند؟
2-5-1 آيا پرسشنامه سازگاری از اعتبار مناسبي برخوردارند؟
3-5-1 آیا سازگاری با هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل رابطه معناداری دارد؟
1- 3-5-1 آیا “سازگاری اجتماعی” و هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل رابطه معناداری دارد؟
2- 3-5-1 آیا “سازگاری عاطفی” و هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل رابطه معناداری دارد؟
3 – 3-5-1 آیا “سازگاری آموزشی” و هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل رابطه معناداری دارد؟
4-5-1 سهم هریک از مؤلفه های سازگاری در پیش بینی هوش هیجانی به چه میزان است؟
6-1 فرضيات پژوهش
1-6-1 پرسشنامه سازگاری از روايي مناسبي برخوردار است.
2-6-1 پرسشنامه سازگاری از اعتبار مناسبي برخوردار است.
3-6-1 سازگاری و هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل رابطه معناداری دارد.
1-3-6-1 “سازگاری اجتماعی” و هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل رابطه معناداری دارد.
2-3-6-1 “سازگاری عاطفی” و هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل رابطه معناداری دارد.
3-3-6-1 “سازگاری آموزشی” و هوش هیجانی دختران دبیرستانی شهر بابل رابطه معناداری دارد.
7-1 تعریف واژگان و اصطلاحات تخصصی
سازگاري از نظر مفهومی را توانايي آميزش، انطباق، مصالحه، همكاري و كنار آمدن با خود، محيط و ديگران تعريف كرده اند (به نقل از فولادي، 1390).
سازگاری از نظر عملیاتی: نمره ای که فرد در آزمون سازگاری (سازگاری اجتماعی، سازگاری عاطفی، سازگاری آموزشی) سینها و سینگ18 کسب می کند (کرمی، 1377 ).
اعتبار19 از نظر مفهومی به ارتباط منطقی، بین پرسشهای آزمون و مطلب مورد سنجش اشاره دارد (بیانی، 1388).
اعتبار (ضريب آلفاي کرونباخ)از نظر عملیاتی: منظور از اعتبار يا پايايي پرسش نامه اين است که اگر صفت‌هاي مورد سنجش با همان وسيله و تحت شرايط مشابه و در زمانهاي مختلف مجدداً اندازه گيري شوند، نتايج تقريبا يکسان حاصله شود(سرمد و همکاران، 1389).
روایی20 از نظر مفهومی عبارت است سؤالات مندرج در ابزار، دقيقاً متغيرها و موضوع مورد مطالعه را بسنجند (حافظ نيا، 1388).
روايي از نظر عملیاتی: عبارت از میزان صحت سنجه، مقیاس یا آزمون در اندازه گیری ساخت نظری یا ویژگی مورد نظر است(سرمد و همکاران، 1389).
هوش هیجانی از نظر مفهومی: یک دسته از مهارت ها، استعدادها و توانایی های غیر شناختی که توانایی موفقیت فرد را در مقابله، فشار و اقتضائات محیطی افزایش می دهد. بنابراین هوش هیجانی یکی از عوامل مهم در تعیین موفقیت فرد در زندگی است و مستقیماً بهداشت روانی فرد را تحت تأثیر قرار می دهد. (بار – آن 2010؛ به نقل از ادیب، 1389).
هوش هیجانی از نظر عملیاتی: نمره ای که فرد در آزمون هوش هیجانی شات(خوش بینی / تنظیم هیجان، ارزیابی از هیجانات، مهارت های اجتماعی، کاربرد هیجانات) کسب می‌کند(شات، 2009؛به نقل از محمدی، 1387).
فصل دوم:
ادبيات و پيشينة تحقيق
1-2 مقدمه
سازگاری از مسائل مهمی است که از همان ابتدای خلقت بشر مورد توجه بوده اما از نظر علمی سابقه چندانی ندارد. شروع کار علمی در مورد سازگاری از سال 1984 آغاز شد که راتوس و نوید21 مدلی را برای سازگاری ارائه کردند. در سال 1992 لازاروس و فولک من22، کار آنها را ادامه دادند و مدل جدیدی برای سازگاری ارائه دادند. در سال های بعد رابطه بین سازگاری و متغیرهای دیگر توسط محققان انجام شد. ازجمله فلورشلم23، به نقل از مظاهری(1389) بیان می کند پژوهشگرانی همچون اسپیرمن24 1990، مندونکا 251981، کان26 1989 و بالارد27 در سال 1992 به بررسی شیوه های افزایش سازگاری از راه‌های رفتاری و رفتاری شناختی و به شیوه‌های گروهی و کوتاه مدت پرداخته اند.
سازگاری و هماهنگ شدن با خود و محیط پیرامون خود برای هر موجود زنده ضروری است و تلاش روزمره همه آدمیان بر محور همین سازگاری دور می زند. هر انسانی آگاهانه یا ناآگاهانه می کوشد تا نیازهای متنوع و گاه متعارض خود را در محیط زندگی خود برآورده کند؛ و از آنجا که باید نیازهای خود را در قالب ساخت اجتماعی برآورده کند، سازگاری او لاجرم سازگاری اجتماعی است (مظاهری، 1389).
وینزمن28 به نقل از علی پور (1381) سازگاری انسان را در دو جنبه می داند: سازگاری انسان با خویش و درون و سازگاری انسان با دیگران و پیرامون. این دو محیط درونی و بیرونی در حقیقت دو روی یک سکه اند و با هم روابطی بسیار پیچیده و نزدیک دارند. متاسفانه بسیاری از حوائج و خواسته های آدمی به آسانی برآورده نمی‌شود و گاه ارضاء آن در برابر موانع و مشکلات گوناگون، مستلزم تلاش و فعالیت بسیار است که همیشه هم مثمر ثمر واقع نمی شود و چه بسا ناکامی را بدنبال می آورد.
روانشناسان همچنین سازگاری فرد را در برابر محیط مورد توجه قرار داده اند و خصوصیاتی از شخصیت را بهنجار29 می دانند که موجب سازگاری فرد با محیط خود می گردد؛ یعنی با دیگران در صلح و صفا زندگی کند و جایگاهی در جامعه برای خود به دست آورد، ولی بسیاری از روان شناسان دیگر معتقدند که اگر اصطلاح سازگاری در معنای همنوایی با اعمال و اندیشه های دیگران اعمال شود، دیگر نمی توان توصیفی از شخصیت سالم به عمل آورد، آنها بیشتر بر ویژگی های مثبتی مانند فردیت، آفرینندگی30 و شکوفایی استعدادهای بالقوه تاکید دارند. همچنین از سازگاری تعریفی دیگر ارائه شده که عبارت است از ثبات عاطفی و جسارت در روابط اجتماعی و نیز علاقه به تحصیل که در فرد می باشد و به صورت عاطفی، اجتماعی و آموزشی دیده می‌شود. در هر حال، سازگاری، یعنی تطبیق یا وفق دادن شخص نسبت به محیط. راجرز31 در تعریف سازگاری می‌گوید: «منظور از سازگاری انطباق متوالی با تغییرات و ایجاد ارتباط میان خود و محیط است به نحوی که حداکثر خویشتن سازی را همراه با رفاه اجتماعی ضمن رعایت حقایق خارجی امکان پذیر می سازد». به این ترتیب، سازگاری، یعنی شناخت این حقیقت که فرد باید هدف های خود را با توجه به چارچوب های اجتماعی – فرهنگی تعقیب کند (آهنی، 1389).
آلبرت الیس32 معتقد است رفتارهای هر فرد بستگی به نظام باور وی و تعبیر و تفسیر موقعیت ها دارد نه وضعیت عینی آن موقعیت. بنابراین بسیاری از رفتارهای ناسازگارانه و نادرست نتیجه باورهای غلط و تفسیر نادرست از اوضاع و احوال هستند اما بر اساس نظر مازلو33 زمانی که انسان نتواند نیازهای اساسی خود را برآورده کند و در راه تحقق اهداف خود مانع ببیند، رفتار ناسازگارانه خواهد داشت (به نقل از حجاری، 1390).
موسوی (1390) سازگاری و در رأس آن سازگاری اجتماعی را، یک مفهوم نسبی می‌داند که تحت تأثیر فرهنگ‌ها و اعتقادات از جامعه ای با جامعه دیگر فرق می کند. به عنوان مثال، شاید رفتاری خاص در کشوری مسلمان سازگار تلقی شود ولی در کشوری دیگر و برحسب اعتقادات آنان ناسازگارانه باشد. از طرفی رفتار آدمی تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله خانواده، مدرسه، گروه همسالان و سایر عوامل اجتماعی قرار دارد و شخصیت انسان در صورتی به کمال می رسد که بین او و محیط پیرامونش تعادل نسبی صورت پذیرد. فشارهای اجتماعی بوضوح تاثیر فراوان بر رفتار فرد دارد. از طرف دیگر، انسان موجودی انعطاف‎‏‏‎‌‌پذیر است، او نه تنها با محیط سازگار می شود، بلکه محیط را نیز مطابق خواسته های خود دگرگون می کند.
موسوی (1390) می نویسد جریان سازگاری اجتماعی فرد اینگونه است که هرکسی احتیاجات روانی دارد که باید برطرف نماید تا به تعادل روانی دست یابد. روانشناسان، سازگاری خود را در برابر محیط، مورد توجه قرار داده اند و خصوصیاتی از شخصیت را بهنجار تلقی کرده اند که به خود کمک می‌کند تا خود را با جهان پیرامون خود سازگار کند. طبق نظریه های اجتماعی، آدمیان و موقعیت ها به صورت دو مولفه بر هم تأثیر می گذارند.
پارسونز34(2010) به نقل از موسوی (1390) مدعی است که کنش اجتماعی دارای دو جنبه است: یکی آنچه فرد خود علاقمند به انجام آن است و دیگری آنچه دیگران از او توقع دارند. پارسونز(2010) معتقد است که افراد برای اینکه به توافق برسند، باید مطابق با انتظارات دیگران عمل کنند. در این صورت نه تنها، رضایت فردی مورد نظر بدست می آید، بلکه رضایت یکدیگر را نیز فراهم کرده اند.
تایلور35 به نقل از برادران (1390) یک سازگاری مطلوب و ایده آل را نتیجه عوامل زیر می داند:
عملکرد مطلوب در همه ابعاد
رشد و نمو طبیعی
واکنش مناسب به فشارهای روحی جسمی و روانی
توانایی تحمل در برابر موقعیت های قابل تغییر
بنابر نظر تایلور سازگاری را طیف وسیعی از پاسخ های غیر موثر و پاسخ های کاملاً موثر در برخورد با مشکلات زندگی روزمره می داند. بر این اساس در نقطه شروع طیف، ناسازگاری و در وسط سازگاری و در انتها نیز حداکثر سازگاری قرار دارد که می توان از آن به عنوان «شایستگی36» نام برد. ناسازگاری موقعیت ناخوشایندی است که در آن فرد از مهارت ها و توانایی های مناسب برخوردار نبوده در رفتارهای خود بی‌کفایت به نظر می رسد و باعث به وجود آمدن مشکلاتی برای خود و دیگران می شود. سازگاری موقعیت رضایت بخشی است که فرد از مهارت های مناسب و کافی به هنگام رویارویی با موانع موجود برخوردار بوده و در آمادگی کامل بسر می برد و «شایستگی» موقعیت ایده آل و عالی است که در آن فرد تمام مهارت ها و توانایی های خود را به طور خلاق و مبتکرانه به کار می برد تا با مقتضیات و موانع زندگی به خوبی کنار آید. این امر باعث بهبود در کیفیت زندگی و ساختار محیطی فرد شده و او را در دستیابی به اهداف مورد نظر خود کمک می کند و در نهایت به رضایت خاطر از زندگی و زنده ماندن می انجامد.
افراد روان رنجور37 و روان پریش38 نسبت به ارزش ها و هنجارها و مقررات اجتماعی بی تفاوت بوده و کمتر آنها را رعایت می کنند. اعمال و شیوه های رفتاری اینگونه افراد، نظام اجتماعی را متزلزل و گاهی نیز مختل می‌کند و موجب می شود که رعایت ارزش های اخلاقی و هنجارهای جامعه نزد سایر افراد زیر سوال رفته و آن را به پایین ترین سطح عمل تنزل دهد. اینگونه افراد به پیامدهای عمل خود نمی اندیشند و در کارهای خود بی‌پروا و بی ملاحظه هستند و در پند گرفتن از تجربیات سیار ضعیف بوده و در قضاوت های خود یک سویه می‌باشند. این شخصیت ها عمدتاً از محیط اجتماع، خانه و مدرسه فرار کرده، پای بند قواعد، مقررات و هنجارهای اجتماعی نیستند و به دنبال هر چیزی می روند که جلب توجه می کند (بیژنی، 1388).
2-2 تعريف سازگاري
در لغتنامه دهخدا(1337)، سازگاری ؛ «موافقت در کار، حسن سلوک و در مقابل ناسازگاری، بدسلوکی، بدرفتاری و سازگاری نکردن معنی شده است». مک دونالد39 می‌گوید: «وقتی می‌گوییم فردی سازگار است که پاسخ‌هایی که او را به تعامل با محیطش قادر می‌کند آموخته باشد و به طریقی قابل قبول اعضای جامعه خود رفتار کند تا نیازهایی در او ارضا شود. یک فرد در یک موقعیت اجتماعی خاص می‌تواند خود را به طریق زیادی با آن موقعیت تطبیق و سازگاری دهد».
روان شناسان، سازگاري فرد را در برابر محيط



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید