ژانویه 25, 2021

بررسی میزان و نحوه بکارگیری کتاب الکترونیکی در فعالیت های آموزشی و پژوهشی اعضای هیات …

1 min read

یک کارگاه درباره کتاب الکترونیکی به وسیله یونسکو در بنگلور[۸۸] هند در سال ۲۰۰۴ برگزار گردید( لوسی، ۱۳۸۸).
در سال ۲۰۰۵ شرکت آمازون، شرکت موبی پاکت[۸۹] را خریداری کرد. در همین سال شرکت سونی، دستگاه خواننده سونی[۹۰] با قابلیت جوهر الکترونیکی را ایجاد کرد( فیهیمی فر،۱۳۸۸٫ص ۱۸).
شرکت لایبر دیجیتال[۹۱] در سال ۲۰۰۶ بوک بروز[۹۲] را به عنوان خواننده پیوسته برای محتوای ناشر فراهم کرد.
در سال ۲۰۰۷ پروژه کیندل[۹۳] توسط شرکت آمازون در آمریکا[۹۴] آغاز شد. در اروپا نیز پروژه سای بوک[۹۵] در این سال آغاز شد( ویکی پدیا، ۲۰۱۱). در همین سال نخستین کتابخانه کتاب رقومی در محیط اینترنت تشکیل شد.
در سال ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ کتاب خوان های الکترونیکی پیشرفت بسیاری کردند.
شرکت اپل[۹۶] در سال ۲۰۱۰ ای پد[۹۷] که یک کتاب خوان الکترونیکی است را وارد بازار کرد. در این سال فروش کتاب های الکترونیکی آمازون از فروش کتاب های جلد سخت[۹۸] چاپی بالاتر رفت.
در سال ۲۰۱۱ اولین کتاب خوان های لمسی[۹۹] وارد بازار شد. در همین سال شرکت آمازون اعلام کرد که فروش کتاب های الکترونیکی از فروش کتاب های چاپی بالاتر رفته است( ویکی پدیا، ۲۰۱۱).
۲-۴- انواع کتاب های الکترونیکی
انواع کتاب های الکترونیکی با توجه به ویژگی، امکانات، و کاربردها به گروه های زیر تقسیم می شوند:
کتاب های الکترونیکی تمام متن[۱۰۰]: در این دسته، کتاب های الکترونیکی فقط شامل اطلاعات متنی هستند و هیچ گونه تصویر، نمودار، و جز آن را شامل نمی شوند. هر صفحه حجم معینی از اطلاعات را در برمی گیرد. این کتاب ها به دلیل آنکه معادل لاتین آن ها تکست بوک[۱۰۱] می باشد نباید با درسنامه ها اشتباه شود. بلکه به دلیل آن که تنها متن را به صورت الکترونیکی ارائه می دهد، به تکست بوک الکترونیک مشهور شده است.
کتاب های الکترونیکی دارای تصاویر ساکن[۱۰۲]: در کنار اطلاعات متنی، تعدادی تصویر اسکن شده نیز وجود دارد. تصاویر به صورت ساکن براساس یک حوزه موضوعی خاص ارائه می شوند.
کتاب های الکترونیکی با تصاویر متحرک[۱۰۳]: در کنار اطلاعات متنی، تعدادی تصویر انیمیشن و یا قطعاتی از فیلم و یا ترکیبی از هر دو نیز وجود دارد.
کتاب های الکترونیکی سخنگو[۱۰۴]: این دسته کتاب های الکترونیکی با استفاده از امکانات صوتی و الکترونیکی تا حدی با کاربر رابطه برقرار می کنند. این کتاب ها به ویژه برای افراد نابینا که امکان مطالعه کتاب های چاپی معمولی را ندارند، بسیار مفید است.
کتاب های الکترونیکی چند رسانه ای[۱۰۵]: در این دسته از کتاب های الکترونیکی یک رابطه چند رسانه ای و دوسویه میان کتاب و خواننده برقرار می شود. این دسته کاملاَ با کتاب های سنتی و چاپی متفاوت اند و امکانات کمکی برای جستجو و تحقیق در آن ها در نظر گرفته شده است(علیزاده و ظروفچی،۱۳۹۰). این کتاب ها با به کارگیری چندمجرای ارتباطاتی نظیر صوت، تصویر، و متن و به کارگیری هم زمان حواس بینایی و شنوایی کاربر، اطلاعات را به صورت قابل فهم تر در اختیار کاربر قرار می هد.
کتاب های الکترونیکی چندین رسانه ای[۱۰۶]: تفاوت این کتاب ها با کتاب های چند رسانه ای در آن است که اطلاعات موجود در این کتاب ها، به صورت های مختلفی و از طریق محمل های مختلف در اختیار کاربران قرار می گیرد. برای مثال یک کتاب ممکن است هم به صورت چاپی و هم بر دیسک رایانه ای یا دیسک مغناطیسی قابل دسترس باشد( فهیمی فر، ۱۳۸۷٫ص۵۹)
کتاب های الکترونیکی فرارسانه ای[۱۰۷]: این نوع کتاب ها از طریق شبکه ها، اطلاعات را در اختیار کاربر قرار می دهند.
کتاب های الکترونیکی هوشمند[۱۰۸]: این نوع کتاب ها با کاربران ارتباط برقرار کرده و او را مورد آزمایش و ارزیابی قرار می دهند.
کتاب های الکترونیکی دور رسانه ای[۱۰۹]: این نوع کتاب ها از طریق شبکه های اینترنتی، اطلاعات را در اختیار کاربران قرار می دهند و افراد از تمام نقاط جهان قادر به استفاده از این کتاب ها هستند.
کتاب های الکترونیکی فضای سایبری[۱۱۰]: این نوع کتاب ها محیط واقعی را برای مخاطب خود به صورت مجازی فراهم می کنند. به گونه ای که فرد مطالب را به صورت ملموس درک می کند و در خاطر خود به خوبی نگهداری می کند( مزینانی، ۱۳۷۹، ص ۶۵-۶۶).
در کتابخانه های دانشگاهی انواع گوناگونی از کتاب های الکترونیکی مورد نیاز است، که مهمترین آن ها عبارتند از:
کتاب درسی: کتاب درسی از زمان رونق صنعت چاپ، به عنوان ابزار اصلی ارایه محتوای واحدهای درسی در موسسات آموزشی محسوب شده است. هر چند به نظر می رسد که کتاب های درسی، برای دانشجویان و معلمان و اساتید کمتر مفید می باشند، اما سرعت تولید اطلاعات در مدت پنجاه سال گذشته افزایش یافته و به همان نسبت نیز تعداد کتاب های درسی افزایش یافته است. بنابراین یافتن کتاب درسی که به طور موثر، متناسب با موضوعات یا سرفصل های واحدی خاص باشد، بسیار سخت شده است. این موضوع به ویژه برای دروس میان رشته ای ملموس تر است. کتاب درسی متونی با پیوندهای درونی و غیره هستند، بسیاری از ناشران در حال تدارک کتاب الکترونیکی از کتاب های چاپی هستند( فهیمی فر،۱۳۸۸٫ص ۳۴). به عنوان مثال کتاب کتابخانه دیجیتالی: اصول و عملکرد در محیط دیجیتالی[۱۱۱] به منزله کتابی چاپی نوشته شده است اما به صورت الکترونیکی

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

نیز تولید شد.
کتاب چند رسانه ای: این کتب می توانند شامل صدا و تصویر باشند، این کتب به ویژه برای دانشجویان مهندسی، علوم پزشکی، و غیره مفید است. چنین کتاب هایی از همان ابتدای تولید به صورت دیجیتالی در بازار کتاب الکترونیکی وارد شده اند.
کتاب های مرجع: کتاب های مرجع معمولاً در چندین جلد تولید شده و دارای حجم بسیار بالایی در هر جلد می باشند. از سویی این نوع کتاب ها، هیچ گاه از ابتدا تا انتها مطالعه نمی شود. کاربران برای رفع نیاز فوری خود به این نوع کتاب ها مراجعه می نمایند. این کتاب ها شامل واژه نامه ها، دایره المعارف ها، و غیره بوده که در پایگاه منابع مرجع پیوسته آکسفورد[۱۱۲] قابل دسترس هستند. این نوع کتاب ها در قالب الکترونیکی بسیار مورد استفاده کاربران قرار می گیرد(فهیمی فر، ۱۳۸۸٫ص۳۴).
کتاب راهنماها: که نیاز به روزآمدی آن ها بسیار احساس می شود، این کتاب ها را باید در دوره های زمانی متعدد روزآمد کرد.
نسخه های دیجیتالی از کتب خارج از چاپ: در دانشگاه ولز، پروژه ای با عنوان” کتاب ها از زمان گذشته” مطرح گردید که کتاب های خارج از چاپ را به زبان ولزی و انگلیسی به صورت الکترونیکی قابل دسترس نماید. بر این مبنا جستجوگر را قادر ساخته یک جستجوی تمام متن را به هر دو زبان در میان کل مجموعه یا در یک کتاب خاص انجام دهد و به خوبی بتواند تصاویر هر صفحه و املاء واژگان و نیز طرح اصلی کتاب را مشاهده کند(لوسی،۱۳۸۸).
۲-۵-کاربران کتاب الکترونیکی
افراد گوناگونی در تولید، اشاعه و گسترش، و استفاده از کتاب های الکترونیکی سهم دارند. سهمیه داران کتب الکترونیکی در کتابخانه های دانشگاهی به شرح ذیل است:
۲-۵-۱- استفاده کنندگان[۱۱۳] یا کاربران
استفاده کنندگان ممکن است شامل کارکنان آموزشی، محققان، اساتید در محیط دانشگاهی باشند که از اطلاعات موجود بهره برده و سعی در ارائه دانش جدید یا افزایش دانش خود دارند. مزایای گوناگونی برای استفاده کنندگان کتاب الکترونیکی نسبت به کتاب چاپی مطرح است از آن جمله:
آن ها بر رایانه های رومیزی و کیفی قابل دسترس هستند، به گونه ای که نیازی به مراجعه به کتابخانه نیست. این مزیت به ویژه برای دانشجویانی که از آموزش از راه دور استفاده می کنند بسیار موثر است.
بیش از یک شخص می تواند به طور همزمان به آن ها دسترسی پیدا کند البته بعضی از تامین کنندگان این گونه کتب اجازه چنین مزیتی را نمی دهند.
قابلیت جستجو: به ویژه نرم افزارهایی که هر کتاب الکترونیکی را همراهی می کند تسهیلاتی را برای جستجو و پیمودن محتوا ایجاد می کنند که بیش از یک فهرست مندرجات یا نمایه انتهایی کتاب برای استفاده کننده مفید است.
کتاب الکترونیکی می تواند برای ناتوانان جسمی و نیز افرادی که مراجعه به کتابخانه برای آن ها بسیار دشوار است موثر افتند. از سویی وجود نرم افزارهای توسعه یافته این گونه متون مشکلات ناشی از کمبود کتاب چاپی را برای روشندلان کاهش داده و شرایطی را فراهم می کند که این گونه کتب برای آن ها خوانده شود.
کارمندان خدمات کتابداری و اطلاع رسانی به فراهم آوری مدارکی به صورت چاپی یا الکترونیکی به منظور یاری نمودن کاربران در استفاده و دسترسی به کتاب های الکترونیکی فراهم نموده اند.
نیاز برای یکپارچه سازی کتاب الکترونیکی به معنای دقیق کلمه با موارد دیگری احساس می شود. بنابراین ابرداده[۱۱۴] اغلب در فرم پیشینه های مارک مورد نیاز است که موجود باشد( به گونه ای که جستجو هم در مدخل الکترونیکی یک کتاب و هم چاپی انجام گیرد).
با وجود مزایای این گونه کتب برخی پیچیدگی ها در مورد استفاده از این کتب وجود دارد:

Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.