ژانویه 23, 2021

فایل دانشگاهی – بینامتنی قرآنی و روایی در اشعار سه تن از شاعران شیعی (کمیت بن …

1 min read

اللّهُمَّ إِنّی أَسْتَعدیکَ عَلى قُرَیشٍ و َمَنْ أَعانَهُمْ فَإِنَّهُمْ قَطَعُوا رَحِمِی وَ صَغََّرُوا عَظِیمَ مَنْزِلَتِی وَ أَجْمَعُوا عَلَى مُنازَعَتِی أَمْراً هُوَ لِی (مجلسی،۱۳۸۲هـ،ج۲۹: ۳۰۶).
ترجمه: خدایا از ظلم قریش، و همدستان آنها به تو شکایت میکنم، اینها با من قطع رحم کردند و مقام و منزلت بزرگ مرا تحقیر نمودند، اتفاق کردند که در مورد امری که حق خاص من بود، بر ضد من قیام کنند.
عملیات بینامتنی: با دقّت و امعان نظر در این بیت از شعر کمیت، میتوان چنین بیان داشت که مضمون بیت به این امر اشاره دارد که، حق خلافت و جانشینی که توسط رسول اکرم(ص) به امیرالمؤمنین علی(ع) محوّل شده بود، توسط بنیامیه غصب شده است و شاعر ابراز میدارد که چنین غصب و چنین ظلمی را تا کنون ندیده است. و این نشان دهندهی اهمّیت این موضوع میباشد که خود امیرالمؤمنین بارها به آن پرداخته است. سخنان امام در موارد مختلف حاکى از آن است که او تا آخرین لحظات زندگی با برکتش، خود را شایستهی خلافت میدانست و این که خلافت حق مسلّم او بود که از وی گرفته شد. در این مورد، علاوه بر خطبهی «شقشقیه»[۳۸]، سخنان دیگر او حاکی از غصب خلافت اوست. کمیت با عنایت به اینکه همیشه مدافع اهل بیت(ع) بود و توجه خاصّی به سخنان أئمّه داشت با بهرهگیری از بیانات علی(ع) و با تکیه و استناد به کلام ایشان به طور زیبایی برای بیان مقصود خود که همان حق غصب شدهی اهل بیت(ع) است بهره برده است. رابطهی بینامتنی در موردهای اوّل و دوّم از نوع نفی جزیی بوده؛ چرا که کلمات کلیدی موجود در متن حاضر مانند « اغتَصِبُونِی و َغصَبَتنِی » تأییدکنندهی این امر است که متن حاضر با تأثیر پذیری کاملاً آگاهانه از متن غایب بهره گرفته، و هم از نوع نفی متوازی است؛ چرا که از مضمون کلام نیز استفاده نموده است. اما در مورد سوّم روابط بینامتنی از نوع نفی متوازی است؛ مبنی بر این که شاعر از مضمون کلام برای بیان مقصود خویش بهره برده است.
متن حاضر:

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.

وَ فِیهِم نُجُومُ النَّاسِ وَ المُهتَدَی بِهِم إِذَا اللَّیلُ أَمسَی وَ هُوَ بِالنَّاسِ أَلیَلُ
(کمیت،۱۴۰۶هـ :۱۷۵)

ترجمه: بنی هاشم(ع) همچون ستارگانی روشنگر در بین مردم هستند، که مردم به وسیلهی آنان، آن زمانی که شب فرا رسیده و و شب برای مردم تاریکی مطلق است. (آن زمانی که حکوت در دست حاکمان ظلم و جور بنی امیه است)
متن غایب:
قال رسول الله (ص): إِنَّ الحُسَینَ مِصبَاحُ الهُدَى وَ سَفِینَهُ ‏النَّجَاهِ (مجلسی، ۱۳۸۲ش، ج۳۶: ۲۰۵).
ترجمه: رسول اکرم(ص) میفرماید: به درستی که حسین(ع) چراغ هدایت و کشتی نجات است.
عملیات بینامتنی: در اوصاف، القاب و عناوینى که براى امام حسین(ع) به کار رفته، به خصوص آنچه از زیارتنامه‏هاى آن حضرت دیده مى‏شود، داراى یک جهان مطلب است. همه نشان دهندهی مقام والا و جایگاه رفیع او نزد خدا و رسول اکرم(ص) و أئمه(ع) است. یکی از این اوصاف و القاب امام حسین(ع) «مصباح الهدی» است. در حدیث است از رسول خدا(ص) که در سمت راست عرش الهى نوشته شده است: «إِنَّ الحُسَینَ مِصبَاحُ الهُدَى وَ سَفِینَهُ ‏النَّجَاهِ» (به درستى که حسین(ع) چراغ هدایت و کشتى نجات است) غیر از مقام امامت آن حجت الهى، در شیوهی زندگی الهام بخش راه و رسم جهاد و شهادت، و راهنمای بشر و عزّت‏بخش است و هر کس به ولای او چنگ زند، از امواج بی‏دینى و ذلّت نجات یافته به ساحل عزّت و کرامت میرسد. چراغ حسین در شب تاریک تاریخ، همواره درخشان بوده و «راه» نشان داده است. رابطهی بینامتنی این بیت از شعر کمیت با کلام پیامبر اکرم(ص)، معنوی و از نوع نفی متوازی میباشد؛ چرا که شاعر مضمون این کلام را در شعر خود گنجانده است.
متن حاضر:

وَ إِنَّهُم لِلنَّاسِ فِیمَا یَنُوبُهم مَصَابِیحُ تَهدِی مِن ضَلالٍ وَ مَنزِلُ
(کمیت،۱۴۰۶هـ :۱۷۸)

ترجمه: و بنی هاشم(ع) در آنچه که مردم به آنان رجوع میکنند بر ایشان چراغهایی هستند که از گمراهی و سقوط، هدایتشان میکنند.
متن غایب:
قال رسول الله (ص): إِنَّ الحُسَینَ مِصبَاحُ الهُدَى وَ سَفِینَهُ ‏النَّجَاهِ (مجلسی، ۱۳۸۲ش، ج۳۶: ۲۰۵).
ترجمه: رسول اکرم(ص) میفرماید: به درستی که حسین(ع) چراغ هدایت و کشتی نجات است.
عملیات بینامتنی: در اوصاف، القاب و عناوینى که براى امام حسین(ع) به کار رفته، به خصوص آنچه از زیارتنامه‏هاى آن حضرت دیده مى‏شود، داراى یک جهان مطلب است. همه نشان دهندهی مقام والا و جایگاه رفیع او نزد خدا و رسول اکرم(ص) و أئمه(ع) است. یکی از این اوصاف و القاب امام حسین(ع) «مصباح الهدی» است. در حدیث است از رسول خدا(ص) که در سمت راست عرش الهى نوشته شده است: «إِنَّ الحُسَینَ مِصبَاحُ الهُدَى وَ سَفِینَهُ ‏النَّجَاهِ»(به درستى که حسین(ع) چراغ هدایت و کشتى نجات است) غیر از مقام امامت آن حجت الهى، در شیوهی زندگی الهام بخش راه و رسم جهاد و شهادت، و راهنمای بشر و عزت‏بخش است و هر کس به ولای او چنگ زند، از امواج بی‏دینى و ذلت نجات یافته به ساحل عزت و کرامت میرسد. چراغ حسین در شب تاریک تاریخ، همواره درخشان بوده و «راه» نشان داده است. رابطهی بینامتنی این بیت از شعر کمیت با کلام پیامبر اکرم(ص) از نوع نفی جزیی میباشد؛ چرا که کلمات کلیدی «مَصَابِیحُ و تَهدِی» صریحاً به متن غایب اشاره دارد.
متن حاضر: