ژانویه 21, 2021

سایت مقالات فارسی – بینامتنی قرآنی و روایی در اشعار سه تن از شاعران شیعی (کمیت …

1 min read
وَیَومَ الدَّوحِ[۳۹] دَوحِ غَدِیرِ خُمٍّ
ولکِنَّ الرِّجالَ تَبَایَعُوهَا

أبَانَ لهُ الوِلاَیَهَ لو أُطِیعَا
فَلَم أرَ مِثلَهَا عَهداً أُضِیعَا
(کمیت،۱۴۰۶هـ :۱۹۷)

ترجمه: پیامبر اکرم(ص) ولایت علی(ع) را برای همه آشکار کرد، ای کاش از او اطاعت می کردند، ولکن صحابه این ولایت علی(ع) را دفع کردند و پیمان شکنی کردند، من ندیدم هیچ پیمانی به این بزرگی که اینها پیمان شکسته باشند.
متن غایب:
قال رسول الله(ص) : مَن کُنتُ مَولاهُ، فَعَلِیُّ مَولاهُ، اَللَّهُمَّ وَالِ مَن وَالاهُ و عَادِ مَن عَادَاهُ، وَ انصُر مَن نَصَرَه وَ اخذِل مَن خَذَلَهُ (خرمشاهی،۱۳۷۶ش: ۱۱۰).
ترجمه: پیامبر اکرم (ص)میفرماید: هر آن کس که من مولای او هستم، علی هم مولای اوست، خداوندا! هر کس که او را دوست بدارد، دوست بدار، و هر آن کس که او را دشمن بدارد، دشمن بدار، و کسی که او را یاری کند، یاری کن، و کسی را که اورا خوار بدارد، خوار بدار.
عملیات بینامتنی: این دو بیت از شعر کمیت اشارهای کاملاً صریح به واقعهی غدیر دارد، آنچه در این ماجرا قابل توجه است، نزول دو آیه از قرآن کریم دربارهی این حادثهی بزرگ است. این آیات، آیهی ۶۷ از سورهی مائده ـ «ای پیامبر آنچه از جانب پرودگارت به سوی تو نازل شده ابلاغ کن و اگر نکنی پیامش را نرساندهای و خدا تو را از گزند مردم نگاه میدارد، آری خدا گروه کافران را هدایت نمیکند»ـ معروف به «آیهی تبلیغ» و آیهی سوم از همین سوره ـ «امروز دین شما را برایتان کامل و نعمت را بر شما تمام گردانیدم و اسلام را برای شما به عنوان آیین برگزیدم» ـ معروف به آیهی «اکمال» است. رابطهی بینامتنی این فراز از شعر کمیت با کلام پیامبر(ص)، معنوی و از نوع نفی متوازی است؛ چرا که شاعر از مضمون کلام پیامبر اکرم(ص) بهره برده است.
متن حاضر:

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.

إنَّ الرَّسُولَ رَسُولَ اللهِ قَالَ لَنَا إنَّ الوَلِیَّ علیٌّ غَیرَ ما هَجَرَا
(کمیت،۱۴۰۶هـ :۲۰۲)

ترجمه: همانا پیامبر اسلام به ما فرمود: مولای شما علی(ع) است، و این سخنی است که تکذیب نمیشود.
متن غایب:
قال رسول الله (ص): مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِیُّ مَولاهُ اَللَّهُمَّ وَالِ مَن وَالاهُ وَ عاَدِ مَن عَادَاهُ وَ انصُر مَن نَصَرَهُ وَ أخذِل مَن خَذَلَهُ (خرمشاهی،۱۳۷۶ش: ۱۱۰)
ترجمه: پیامبر اکرم(ص) میفرماید: هر کس که من مولای او هستم علی هم مولای اوست، خداوندا، هر کس او را دوست بدارد، دوست بدار، و هرکس که اورا دشمن بدارد، دشمن بدار و کسی که او را یاری کند یاری کن و کسی را که اورا خوار بدارد، خوار بدار.
عملیات بینامتنی: این فراز شعر کمیت اشاره کاملاً صریحی دارد به خطبهی رسول اکرم(ص) در روز غدیر که علی(ع) را ولی و سرپرست مسلمین قرار داد، و فرمود که هرکس که من مولای اویم علی نیز مولای اوست. رابطهی بینامتنی این بیت از کمیت با کلام پیامبر(ص) از نوع نفی جزیی است؛ چرا که کلمات کلیدی موجود در متن حاضر «ولیّ و علیّ» اشاره به متن غایب را برای مخاطب آسانتر کرده است.

روابط بینامتنی علم یا شخصیت

این نوع روابط بینامتنی به بعد تاریخی یا فکریِ متن نظر دارد. اغلب شاعران شیعی از شخصیتهای قرآنی از قبیل پیامبر اکرم(ص)، حضرت ابراهیم(ع)، حضرت عیسی(ع)، و حضرت نوح(ع) در اشعارشان بهره بردهاند و قصائدشان را به نام مبارک ایشان مزیّن نمودهاند.
متن حاضر:

خَیرِ حَیٍّ وَ مَیّتٍ مِن بَنِی آ دَمَ طُرّاً مَأمُومِهِم وَ الإِمَامِ