ژانویه 21, 2021

بینامتنی قرآنی و روایی در اشعار سه تن از شاعران شیعی (کمیت بن …

1 min read

متن غایب:
لا تَصِلُّوا عَلَیَّ الصَّلَوهَ البَترَاءَ، فَقَالُوا: وَ مَا الصَّلاهُ البَترَاء؟ قَالَ: تَقُولُونَ اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ تَمسِکُونَ، بَل قُولُوا: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ‏ مُحَمَّدٍ (همان: ۳۰۳).
ترجمه: «بر من صلوات بتراء(دم بریده) نفرستید. سؤال شد: یا رسول‏اللَّه صلوات بتراء چیست؟ فرمود: اینکه(بر من صلوات بفرستید و) بگویید «اللهم صلّ علی محمّد»، ولی درباره‏ی آل من ساکت باشید. شما باید بگویید اللهم صلّ علی محمّد و آل‏محمّد».
عملیات بینامتنی: با دقّت و امعان نظر در این بیت از شعر شاعر میتوان چنین بیان داشت که، اشاره دارد به این که، ما به درود فرستادن بر آل پیغمبر(ص) در نماز مأموریم، و در صورت انجام ندادن این عمل نماز کامل نیست. پس میتوان گفت عبدی با این بیت اشاره دارد به کلام پیامبر اکرم(ص) آن هنگام که آیهی ۵۶ سورهی «إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَى النَّبِیِّ یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیمًا» نازل شد، و مردم از ایشان از چگونگی درود سلام بر حضرتش پرسیدند که وی درود بر آل خویش را قرین با صلوات بر خود دانستند(همان: ۳۰۳). با توجّه به فرمایش رسول گرامی اسلام میتوان گفت، چون صلوات بر حضرتش نشان از تعظیم و بزرگداشت ایشان است، پس درود بر خاندان نیز همین حکم را دارد؛ چرا که طبق فرمایش پیامبر(ص)، صلوات بر وی و امتناع از آل وی، صلوات ناقص به حساب میآید. در بررسی روابط بینامتنی این فراز از شعر عبدی با کلام پیامبر(ص)، شاعر برای بیان مقصود خویش از مفهوم و مضمون کلام حضرت رسول(ص) بهره برده است، پس رابطهی بینامتنی از نوع نفی متوازی صورت گرفته است.

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است

ج) روابط بینامتنی با قرآن و احادیث

متن حاضر:

وَ أَنتُم جَنبُهُ وَ عُروَتُهُ الوُثـ ـقَی وَ أَسمَاؤُهُ وَ بَابُ النَّجَاهِ
(الأمین، ۱۴۰۳هـ، ج۹: ۲۶۸)

ترجمه: و شما جنب الله و دستاویز استوار و از نامهای نیک خداوند و دربهای نجات هستید.
متن غایب:
لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ قَد تَّبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَیُؤْمِن بِاللّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقَىَ لاَ انفِصَامَ لَهَا وَاللّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ (بقره/۲۵۶).
ترجمه: در دین هیچ اجبارى نیست و راه از بیراهه بخوبى آشکار شده است، پس هر کس به طاغوت کفر ورزد، و به خدا ایمان آورد، به یقین به دستاویزى استوار که آن را گسستن نیست چنگ زده است، و خداوند شنواى داناست.
متن غایب:
نَحنُ جَنبُ اللهِ وَ نَحنُ صَفوَهُ اللهِ وَ نَحنُ خِیَرَهُ اللهِ (مجلسی،۱۳۸۲ش، ج۲۶: ۲۴۸).
ترجمه: ما جنب خدا هستیم، ما خالص و برگزیدهی خدا و اختیار شدهی او هستیم.
عملیات بینامتنی: این بیت از شعر عبدی اشاره به آیهی ۲۵۶ سوره بقره دارد، مبنی بر این که در آیهی مذکور از چنگ زدن به ریسمان محکم الهی صحبت کرده و آنرا ناگسستنی و محکم قلمداد میکند. در حدیثی که از رسول اکرم(ص) در کتابهای حدیث نقل شده که میفرماید: بعد از من فتنهاى تاریک و ظلمانى خواهد بود تنها کسانى از آن رهایی مییابند که به «عروه الوثقی» چنگ زنند، عرض کردند: ای رسول خدا «عروه الوثقی» چیست؟ فرمود: ولایت سید اوصیاء است(ر.ک: مکارم شیرازی، ۱۳۶۱ش، ج۱۷: ۶۸). رابطهی بینامتنی این فراز از شعر عبدی معنوی و از نوع نفی جزیی میباشد؛ مبنی بر این که کلمات کلیدی موجود در متن حاضر«عُروَتُهُ و الوُثقَی» اشاره به متن غایب را برای مخاطب سادهتر کرده است، و هم نفی متوازی میباشد، با توجّه به حدیثی که از پیامبر(ص) بیان شد، شاعر از مضمون آیه نیز بهره جسته است. همچنین شاعر در این بیت از قصیدهی خود که در مدح اهل بیت(ع) میباشد اشاره به کلام امام صادق(ع) دارد، مبنی بر این که وی از اهل بیت (ع) به عنوان «جنب الله» یاد میکند، شاعر نیز کلام زیبای امام را با بیانی زیبا به شکل نظم بیان کرده است. شاعر با بهرهمندی از نفی جزیی، مبنی بر وجود واژهی کلیدی «جَنبُهُ» ذهن مخاطب را به متن غایب سوق داده و مضمون این کلام را در شعر خود منعکس نموده که از نفی متوازی بهرهمند گشته است.
متن حاضر:

وَ لَولاکُم لَم یَخلُق اللهُ خَلقَهُ
وَ مِن أَجلِکُم أَنشَأَ الإِلَهُ لِخَلقِهِ
وَ لا کَانَتِ الدُّنیَا الغُرُورُ وَ لا کُنَا
سَمَاءً وَ أَرضًا وَ ابتَلَی الإِنسُ وَ الجِنَا
(الأمین، ۱۴۰۳هـ، ج۹: ۲۶۸)

ترجمه: و اگر شما اهل بیت(ع) نبودید خداوند مخلوقاتش را نمیآفرید، بر این اساس دنیای فریبنده و هستی وجود نداشت. و به خاطر شما خداوند خلقت آسمان و زمین را آغاز کرد تا اینکه جن و انس را بیازماید.
متن غایب:

Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.