ژانویه 21, 2021

تأثیر تنش خشکی در مرحله زایشی بر عملکرد و اجزاء عملکرد سه رقم …

1 min read

 
۴-۱۵: روند تغییرات سرعت رشد محصول (   ) در ارقام مختلف در تیمار تنش شدید (FC25%)
۴-۱۶: روند تغییرات سرعت رشد محصول (   ) در شرایط تنش
۴-۳٫ اثر تنش خشکی بر سرعت جذب خالص (NAR):
سرعت جذب خالص (NAR) یعنی تولید یک واحد ماده خشک گیاهی به ازاء و افزایش یک واحد زمان (کریمی، عزیزی،۱۳۷۶).
در بین ارقام از نظر سرعت جذب خالص، بیشترین میزان جذب خالص مربوط به رقم بلیزر به میزان ۶۳۶/۴ گرم بر متر مربع در روز بود (شکل ۴-۱۷) اتفاق افتاد. کمترین میزان سرعت جذب خالص در بین ارقام نیز به رقم های سن۳۳ مربوط بود که به میزان ۱۸۷/۳ گرم بر متر مربع در روز مشاهده گردید. میزان NAR رقم یوروفلور برابر با ۷۲۹/۳ گرم بر متر مربع در روز بود.
با بررسی سرعت جذب خالص در تیمارهای تنش نیز مشخص گردید (شکل ۴-۱۸) میزان سرعت جذب خالص با افزایش تنش کاهش داشته است بیشترین اثر کاهشی تنش در تنش نسبتاً شدید (Fc 05%) بوده است. که با تنش ملایم (Fc 75%) تفاوت نشان می دهد. این تفاوت به میزان ۲۹۱/۱ گرم بر متر مربع در روز بوده است.
در شکل (۴-۱۹) اثر متقابل تنش و رقم بر میزان سرعت جذب خالص مشخص گردیده که بیشترین اثر کاهشی مربوط به تنش نسبتاً شدید (Fc50%) و رقم بلیزر بوده است. همچنین بین تیمار تنش نسبتاً شدید (Fc50%) با تیمار تنش ملایم (Fc75%) درتمامی ارقام تفاوت مشاهده شد. درتیمار شاهد (Fc) در بین ارقام بلیزر و های سن۳۳ تفاوت وجود داشت. در تیمار تنش ملایم (Fc 75%) بین رقم بلیزر و دو رقم دیگر تفاوت مشاهده شد. کمترین میزان اختلاف در میزان سرعت جذب خالص (NAR) مربوط به تیمار تنش ملایم (Fc 75%) با تیمار تنش شاهد (Fc) بودکه در رقم بلیزر مشاهده شد.
در شکلهای (۴-۲۰)، (۴-۲۱)، (۴-۲۲)، (۴-۲۳) روند تغییرات سرعت جذب خالص (NAR) در ارقام مختلف در مراحل رشد در تیمارهای مختلف تنش نشان داده شده است. همانطور که شکلهای مشخص گردیده است سرعت جذب خالص در تمامی ارقام در کلیه مراحل و در تمامی شکلهای روند کاهشی را نشان می دهد. میزان کاهش NAR برای رقم بلیزر نسبت به سایر ارقام در مراحل مختلف رشدی بیشتر بوده است که بنظر می رسد بدلیل زودرس تر بودن این رقم نسبت به سایر ارقام باشد کمترین میزان کاهش NAR در مراحل مختلف رشدی در رقم های سن۳۳ مشاهده گردید. هم چنین با مقایسه این شکلها متوجه می شویم که بیشترین اختلاف در میزان جذب خالص بین ارقام بلیزر و یوروفلور در مرحله ابتدای گلدهی در تیمار تنش ملایم (Fc75%) می باشد که این تفاوت به میزان ۱۴۳/۳ گرم بر متر مربع در روز بود.
روند تغییرات سرعت جذب خالص در شرایط تنش در ارقام مختلف در شکل (۴-۲۴) نشان داده شده است. همانطور که مشاهده می گردد روند تغییرات NAR بر خلاف روند تغییرات سرعت رشد نسبی (CGR) از همان ابتدا شکل نزولی است و هیچ گونه روند صعودی در شکل مشاهده نمی گردد. که احتمالا به خاطر کاهش میزان فتوسنتز در گیاه می باشد. شیب افت NAR برای سطوح بالاتر تنش شدید تر از تیمار شاهد و تنش ملایم است باتوجه به اینکه در حالت عادی NAR به علت سایه اندازی برگها کاهش می یابد ولی در تیمارهای تحت تنش با وجود اینکه به علت بسته شدن روزنه ها به عنوان مکانیزمی برای مبارزه با تلفات آب ، ظرفیت فتوسنتز، پایین می آید ولی به علت کمبود تعداد برگ و سطح برگ کمتر سایه اندازی کمی در تیمارهای با سطوح تنش بالاتر ملاحضه می شود. این نتایج با نتایج بدست آمده برای LAI قابل بحث است. محدودیت فتوسنتز تحت اثر تنش خشکی اثر بیشتری رابر روی افت NAR نسبت به سایه اندازی برگها می گذارد. وایت[۲۴۰] و همکاران (۱۹۹۰) اظهار داشتند تنش خشکی که باعث پایین آمدن پتانسیل آب برگ تا ۱۵- بار گردد فتوسنتز خالص را تا ۵۰ درصد کاهش می دهد و علت آن عدم هدایت روزنه ای به علت بسته شدن روزنه ها می باشد.
۴-۱۷: اثر رقم بر سرعت جذب خالص(   ) (میانگین طول دوره رشد)
۴-۱۸: اثر تنش بر سرعت جذب خالص(   ) (میانگین طول دوره رشد)
۴-۱۹: اثر متقابل تنش و رقم بر سرعت جذب خالص (   ) (میانگین طول دوره رشد)
۴-۲۰: روند تغییرات بر سرعت جذب خالص (   ) در ارقام مختلف در تیمار شاهد
۴-۲۱: روند تغییرات بر سرعت جذب خالص (   ) در ارقام مختلف در تیمار تنش ملایم (FC75%)
۴-۲۲: روند تغییرات بر سرعت جذب خالص (   ) در ارقام مختلف در تیمار تنش نسبتاً شدید (FC50%)
۴-۲۳: روند تغییرات بر سرعت جذب خالص (   ) در ارقام مختلف در تیمار تنش شدید (FC25%)
۴-۲۴: روند تغییرات بر سرعت جذب خالص (   ) در شرایط تنش
۴-۴٫ اثر تنش خشکی بر سرعت رشد نسبی(RGR):
سرعت رشد نسبی بیان کننده وزن خشک اضافه شده نسبت به وزن اولیه در یک فاصله زمانی معین است. (گاردنر و همکاران، ۱۳۶۹).
در بررسی میزان رشد نسبی (RGR) در بین ارقام در میانگین طول دوره رشد بیشترین میزان سرعت رشد نسبی (RGR) مربوط به رقم بلیزر به میزان ۰۴۹۸۵/۰ گرم در گرم روز و کمترین میزان سرعت رشد نسبی در بین ارقام در رقم های سن۳۳ به میزان ۰۴۴۸۷/۰ گرم در گرم روز مشاهده گردید (میزان RGR برای رقم یوروفلور برابر با ۰۴۹۱۷/۰ گرم در گرم روز بود) (شکل ۴-۲۵). رقم دیررس های سن۳۳ نسبت به ارقام دیگر RGR کمتری در ابتدای فصل رشد داشت. نتایج مشابهی در تایید این مطلب توسط کریمی و سیدیکو[۲۴۱] (۱۹۹۱) در مورد گندم گزارش شده است.
شکل(۴-۲۶) سرعت رشد نسبی (RGR) را در تیمارهای تنش نشان می دهد. همانطور که در شکل مشخص گردیده است. میزان سرعت رشد نسبی (RGR) با افزایش میزان تنش کاهش نشان داده است به نحوی که کمترین میزان RGR در تیمار تنش شدید (Fc25%) (0352/0 گرم در گرم روز) و بیشترین میزان در تیمار شاهد (Fc) اتفاق افتاده است که به میزان۰۵۸/۰ گرم در گرم روز بوده است.
با بررسی شکل اثر متقابل تنش و رقم برمیزان سرعت رشد نسبی (شکل۴-۲۷) مشخص گردیده است که در تیمار شاهد بیشترین میزان RGR مربوط به رقم بلیزر با ۰۶۳۲/. گرم در گرم روز بوده است. تیمار تنش ملایم (Fc75%) اثر کمتری بر میزان RGR نسبت به تنش نسبتاً شدید (Fc50%) و تنش شدید (Fc25%) داشته است. اثر تنش نسبتاً شدید (Fc50%) بیشتر از اثر تنش شدید (Fc25%) بوده به نحوی که بیشترین اثر کاهش مربوط به تنش نسبتاً شدید (Fc50%) در رقم بلیزر بوده و در بقیه ارقام نیز اثر کاهش تیمار تنش نسبتاً شدید (Fc50%) بیشتر از تیمارهای دیگر می باشد. اثر کاهشی تیمار تنش نسبتاً شدید (Fc50%) نسبت به تنش ملایم (Fc75%) در رقم بلیزر، یوروفلور و های سن۳۳ به ترتیب برابر با ۵/۲۲ درصد، ۵/۱۵ درصد و ۲/۱۹ درصد بوده است. در بررسی اثر کاهشی مربوط به تنش شدید (Fc25%) نسبت به شاهد نیز بیشترین میزان مربوط به رقم بلیزر بوده که این اثر کاهشی برابر با ۵/۴۶ درصد می باشد این میزان برای رقمهای یوروفلور و های سن۳۳ برابر با ۵/۳۳ درصد و ۴۱ درصد بود. همانطور که در بررسی فوق مشخص گردید کمترین میزان اثر کاهشی در بین ارقام مربوط به رقم یوروفلور می باشد. ماتسورا و همکاران، ۱۹۹۶ در آزمایشی که جهت بررسی تنش آب بر روی ذرت انجام دادند. اظهار نمودند که عدم آبیاری به مدت ۱۶ روز باعث کاهش ۱۵ تا ۲۷ درصدی سرعت رشد نسبی (RGR) گردید.
شکلهای (۴-۲۸)، (۴-۲۹)، (۴-۳۰)، (۴-۳۱) روند تغییرات سرعت رشد نسبی (RGR) را در ارقام مختلف در مراحل مختلف رشدی در تیمارهای مختلف تنش نشان می دهند. با بررسی شکلها مشخص می گردد که کمترین میزان RGR در ابتدای مراحل اندازه گیری (غنچه دهی) مربوط به رقم های سن ۳۳ و بیشترین میزان مربوط به رقم بلیزر می باشد، با افزایش رشد گیاه در تیمار شاهد (Fc) بر میزان RGR در رقمهای یوروفلور و های سن۳۳ افزوده می شود ولی برای رقم بلیزر این روند کاهشی است. به نحوی که بیشترین میزان RGR در مرحله انتهای گلدهی و پرشدن دانه مربوط به رقم های سن۳۳ می باشد. در تیمارهای تنش ملایم، نسبتاً شدید و شدید روند تغییرات میزان RGR در کلیه مراحل رشدی بصورت کاهشی است. تایز وزایگر، ۱۳۸۶ کاهش سرعت رشد نسبتی RGR را در شرایط نامساعد محیطی از جمله تنش خشکی تایید نموده اند. با مقایسه ۴ شکل مذکور مشخص گردید که بیشتران میزان اختلاف سرعت رشد نسبی در بین ارقام، بین رقم بلیزر و های سن۳۳ دیده شد که به میزان ۰۲۱۱۴/۰ گرم درگرم روز بود این اختلاف در مرحله غنچه دهی و در تیمار شاهد (Fc) مشاهده گردید.
روند تغییرات سرعت رشد نسبی در شرایط تنش در ارقام مختلف در شکل (۴-۳۲) نشان داده شده است. بیشترین میزان RGR مربوط به تیمار شاهد (Fc) در مرحله ابتدای گلدهی می باشد که برابر با ۰۷۴/۰ گرم در گرم روز است. شیب شکل (اثر کاهشی) در تنش شدید نسبت به سایر تیمارها تندتر می باشد. کمترین میزان RGR نیز در تیمار تنش شدید در مرحله پر شدن دانه بوده که برابر با ۰۰۳۲۶/. گرم در گرم روز می باشد. این نتایج با یافته های کریم زاده اصل و همکاران (۱۳۸۳) مطابقت دارد همچنین دابر و بانگ[۲۴۲] (۱۹۸۵) نشان دادند که کاهش مقدار RGR از مراحل ابتدایی رشد تا مراحل انتهایی وجود دارد و علت آن افزایش سایه اندازی گیاه در میان برگهای داخل پوشش و افزایش قسمتهای ساختمانی و غیر موثر در فتوسنتز می باشد. علت کاهش RGR نسبت به زمان به سایه اندازی برگهای بالایی به برگهای پایینی با گذشت زمان نسبت داده می شود (کامرانی، ۱۳۶۷؛ سیواکومار و شاو[۲۴۳]، ۱۹۷۸؛ پاور[۲۴۴] وهمکاران، ۱۹۷۶ و دیویدسون و کمپل[۲۴۵]، ۱۹۸۴). کاهش RGR بصورت خطی علاوه بر بالا رفتن نسبت بافتهای ساختمانی به بافتهای فعال مریستمی و افزایش سن برگها، می تواند به دلیل کاهش نسبت سطح برگ (LAR) و کاهش میزان جذب خالص (NAR) نیز باشد ( وارن ویلسون[۲۴۶]، ۱۹۸۱).
۴-۲۵: اثر رقم بر سرعت رشد نسبی (  ( (میانگین طول دوره رشد)
۴-۲۶: اثر تنش بر سرعت رشد نسبی (   ) (میانگین طول دوره رشد)
۴-۲۷: اثر متقابل تنش و رقم بر سرعت نسبی (  ) (میانگین طول دوره رشد)
۴-۲۸: روند تغییرات سرعت رشد نسبی (  ) در ارقام مختلف در تیمار شاهد
۴-۲۹: روند تغییرات سرعت نسبی (  ) در ارقام مختلف در تیمار تنش ملایم (FC75%)
۴-۳۰: روند تغییرات سرعت رشد نسبی (  ) در ارقام مختلف در تیمار تنش نسبتاً شدید (FC50%)
۴-۳۱: روند تغییرات سرعت رشد نسبی (  ( در ارقام مختلف در تیمار تنش شدید (FC25%)
۴-۳۲: روند تغییرات سرعت رشد نسبی (  ( در شرایط تنش
۴-۵٫ اثر تنش خشکی بر میزان نسبت سطح برگ (LAR):
طبق عقیده گاردنر و همکاران،۱۹۹۰، LAR میزان سرمایه گذاری در برگها را نشان می دهد و بر حسب متر مربع در گرم بیان می شود. LAR بیان کننده نسبت سطح پهنک برگ (بافت فتوسنتز کننده) به وزن خشک کل گیاه (بافت تنفس کننده) می باشد.
در بررسی تغییرات نسبت سطح برگ (LAR) در بین ارقام (میانگین طول دوره رشد)، بیشترین میزان نسبت سطح برگ (LAR) مربوط به رقم های سن۳۳ بود (شکل ۴-۳۳) که برابر با ۰۱۴۷۱/۰ متر مربع در گرم بود. میزان نسبت سطح برگ برای رقم بلیزر (۰۱۴۵۷/۰ متر مربع در گرم) تفاوت چندانی با رقم های سن۳۳ نداشت. میزان LARبرای رقم یوروفلور برابر با ۰۱۳۱/۰ متر مربع در گرم بود که به میزان ۹/۱۰ درصد کمتر از رقم های سن۳۳ بود.
شکل(۴-۳۴) نسبت سطح برگ (LAR) را در تیمار های مختلف تنش نشان می دهد. با افزایش سطوح تنش از میزان LAR کاسته شد. بطوریکه که بیشترین میزان LAR مربوط به تنش شدید (Fc25%) به میزان ۰۱۷۱/۰ متر مربع در گرم و کمترین میزان مربوط به تیمار شاهد (Fc) به میزان ۰۱۱۱۸/۰ متر مربع در گرم بود.
در بررسی شکل اثر متقابل تنش و رقم بر میزان LAR ( شکل، ۴-۳۵) مشخص گردید که در ارقام مختلف بیشترین میزان LAR مربوط به تیمار تنش شدید (Fc25%) می باشد. بیشترین میزان LAR در این شکل در رقم بلیزر در تیمار تنش شدید (Fc25%) که برابر با ۰۱۹۰۵/۰ متر مربع در گرم بود مشاهده گردید. بیشترین اثر افزایشی میزان LAR در تیمارهای مختلف در تیمار تنش نسبتاً شدید (Fc50%) و در رقم بلیزر اتفاق افتاد. میزان LAR در تیمارهای تنش ملایم (Fc75%) و شاهد (Fc) در رقم بلیزر کمتر از دو رقم دیگر بود. کمترین اثر افزایشی تیمار شاهد (Fc) نسبت به تیمار تنش شدید (Fc25%) در رقم یوروفلور مشاهده گردید.
شکلهای ۴-۳۶، ۴-۳۷، ۴-۳۸ و ۴-۳۹ روند تغییرات نسبت سطح برگ LAR را در ارقام مختلف در مراحل مختلف رشدی در تیمارهای تنش نشان می دهد. با بررسی این شکلها مشخص می گردد که تمامی ارقام در تمامی تنش های اعمال شده در مرحله پر شدن دانه دارای کمترین میزان LAR هستند. میزان LAR تیمار های شاهد (Fc) و تنش ملایم (Fc75%) در ابتدا روند صعودی (تا مرحله ابتدای گلدهی) و سپس روند نزولی بخود گرفته اند اما در تیمارهای تنش نسبتاً شدید (Fc50%) و شدید (Fc25%) از ابتدا روند نزولی بوده که این روند کاهش برای رقم بلیزر بسیار محسوس تر از دو رقم دیگر بود. بیشترین میزان اختلاف در بین ارقام مختلف بین رقم بلیزر و یوروفلور در تیمار تنش نسبتاً شدید (Fc50%) و در مرحله غنچه دهی مشاهده گردید.
روند تغییرات نسبت سطح برگ (LAR) در شرایط تنش در ارقام مختلف در شکل (۴-۴۰) نشان داده شده است. در این شکل بیشترین میزان LAR در تیمار تنش شدید (Fc25%) در مرحله غنچه دهی مشاهده می گردد که به میزان ۰۲۱۴۲/. متر مربع در گرم می باشد کمترین میزان LAR نیز در تیمار شاهد (Fc) در مرحله پر شدن دانه که به میزان ۰۰۹۸۳/. متر مربع در گرم می باشد مشاهده می گردد.
LAR که شاخصی مورفوژیکی است از میزان برگ در گیاه، از تقسیم کردن سطح برگ به وزن کل گیاه بدست می آید. (کریمی و عزیزی، ۱۳۷۶). کاهش نسبت سطح برگ (LAR) در انتهای دوره رشد و افزایش سطوح تنش به این دلیل است که روند توسعه سطح برگ از افزایش ماده خشک به مراتب کمتر است. وان در ورف (۱۹۹۷) با بررسی شاخصهای رشد در ۷۰ گونه گرامینه اظهار داشت که تنوع در RGR با تنوع در LAR و تغییرات SLA در بین این گونه ها مرتبط است. تاثیر مستقیم LAR و SLA بر RGR در مطالعه گندم نیز مورد تاکید قرار گرفته است.(سیمانه[۲۴۷] و همکاران، ۱۹۹۳)
۴-۳۳: اثر رقم بر نسبت سطح برگ (   ) (میانگین طول دوره رشد)
۴-۳۴: اثر تنش بر نسبت سطح برگ (   ) (میانگین طول دوره رشد)
۴-۳۵: اثر متقابل تنش ورقم بر نسبت سطح برگ (   ) (میانگین طول دوره رشد)
۴-۳۶: روند تغییرات نسبت سطح برگ (   ) در ارقام مختلف در تیمار شاهد
۴-۳۷: روند تغییرات نسبت سطح برگ (   ) در ارقام مختلف در تیمار تنش ملایم (FC75%)

منبع فایل کامل این پایان نامه این سایت pipaf.ir است
Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.