ژانویه 16, 2021

علمی : تأثیر عوامل محیطی (خاک و توپوگرافی) بر پراکنش جوامع گیاهی منطقه حفاظت شده تنگ …

1 min read

۳-۱-۲ منابع اراضی و خاک منطقه
بر پایه نتایج مطالعات و ارزیابی منابع و قابلیت اراضی، اراضی محدوده به ۶ تیپ و ۱۲ واحد اراضی تقسیم شده است.
حدود ۶۵ درصد از وسعت محدوده مطالعاتی به تیپ کوه‌ها و تپه‌ها، ۲۳ درصد به تیپ واریزه‌های بادبزنی شکل سنگریزه‌دار، ۷ درصد به تیپ فلات‌ها و تراس‌های فوقانی و ۵/۲ درصد به دشت‌های دامنه‌ای تعلق می‌گیرد.
بررسی مشخصات فیزیکی خاکهای محدوده مورد نظر گویای آن است که این خاکها عمدتاً فاقد تکامل پروفیلی بوده و در تحت گروه Lithic Xerorthents و Typic Xerorthents قرار دارند که حاکی از کم عمق یا نیمه عمیق بودن خاکها در رژیم رطوبتی Xeric است.
۳-۱-۳ هوا و اقلیم
بر پایه یافتههای مطالعات اقلیمی و نقشه خطوط همباران، میزان بارش در گستره منطقه از حدود ۳۵۰ میلیمتر در دامنههای ارتفاعی کمتر از ۲۱۰۰ متر تا حدود ۶۰۰ میلیمتر در قلل مرتفع منطقه و با بیش از ۲۹۰۰ متر ارتفاع نوسان دارد که نشان میدهد میزان ریزش با افزایش ارتفاع رابطه مستقیمی دارد. شکل بارش نیز در طبقات ارتفاعی با دمای پایینتر از صفر درجه سانتیگراد به شکل برف است. بر این اساس و متناسب با تغییرات میزان بارندگی و درجه حرارت، برحسب تغییرات ارتفاع، سه قلمرو اقلیمی خشک سرد، نیمه خشک سرد و نیمه مرطوب با تابستان معتدل و زمستان بسیار سرد بر اساس تقسیمبندی اقلیمی را میتوان در منطقه تشخیص داد (شیوندی و نظریان، ۱۳۸۶).
۳-۱-۴ زمین شناسی و ژئومرفولوژی منطقه
از لحاظ زمین‌شناسی این منطقه در پهنه سنندج- سیرجان واقع است که در آن سنگ‌هایی به سن کواترنری، الیگومیوسن و کرتاسه دیده می‌شود. بیشتر سنگ‌های این منطقه آهکی بوده که از نوع آهک‌های خاکستری، آهک‌های کریستالیزه، آهک‌های اوربیتولین‌دار، آهک نومولیت‌دار و کنگلومرای آهکی می‌باشد که با جوشش آنها توسط اسید کلریدریک قابل تشخیص می‌باشند (درویش‌زاده،۱۳۷۰).
از لحاظ تکتونیکی این منطقه روی گسل جنوبی رخ قرار گرفته است که سازوکار این گسل از نوع راندگی است. امتداد گسل شمال باختری- جنوب خاوری با شیب به سوی شمال خاوری است (آقانباتی، ۱۳۸۵).
۳-۱-۵ پوشش و ترکیب گیاهی منطقه
در این منطقه ۲۰ تیپ گیاهی تشخیص داده شده و حدود ۲۵۰ گونه متعلق به ۵۲ تیره شناسایی شده است (محیط زیست، ۱۳۸۱). اما ما به دلیل صرف هزینه و وقت زیاد و صعب العبور بودن بعضی تیپ‌ها فقط در ۶ تیپ رویشی منطقه مطالعه و نمونه‌برداری انجام دادیم که ویژگی‌های این ۶ تیپ در ذیل مختصراً شرح داده شده است.
تیپ Ast. alb + Ast.myr + Aca. mic + Cou. ten
گیاهان غالب این تیپ عبارتند از:
Astragalus albispinus – Astragalus myriacanthus – Acanthophyllum microcephalum – Cousinia tenuiramula
این تیپ عمدتاً در منطقه دشتی جنوب کوه بر آفتاب حاجی و تپه ماهورهای شرق فرخشهر گسترش دارد. پوشش گیاهی آن کاملاً تخریب یافته و چرا شده است بطوری که گیاه خوشخوراک در آن دیده نمی‌شود و چهره ظاهری آن گندمیان یکساله است. تراکم رویشی در این تیپ تا ۱۰ درصد می‌باشد. گیاهان همراه این تیپ عبارتند از:
Nepeta glomerulosa – Echinophora platyloba – Centourea guabae – Phlomis persica – Hertia angustifolia – Astragalus gossypinus
تیپ Ast.sus+Ast.myr+Ast.spp+Cou.ten+grasses
گیاهان غالب این تیپ عبارتند از:
Astragalus susianus – Astragalus myriacanthus – Astragalus rhodosemius – Astragalus cephalanthus – Astragalus podolobus – Cousinia tenuiramula – Psathyrostachys fragilis – Bromus tomentellus – Agropyrom intermedium
این تیپ در بخش وسیعی از ارتفاعات کوهستانی منطقه حفاظت شده در تنگ کماسون، اطراف چشمه حسن خان، کوه چشمه کوکی، کوه چاله گل سرخی، شیب شرقی کوه دستگرد، اطراف کوه آتش برقی، گردنه بستان شیر به طرف آب شرشر و کوه کورچی گسترش دارد. این تیپ از تراکم نسبی گیاهی خوبی برخوردار است و تراکم آن در حدود ۵۰ درصد می‌باشد. گیاهان همراه این تیپ عبارتند از:
Scoriola orientalis – Phlomis olivieri – Aconthophyllum microcephalum – Teucrium polium – Eryngium noeanum – Centaurea virgata – phlomis persica – Centaurea gaobae – Artemisia aucheri – Hertia angustifolia – Daphne mucronata – Stipa hohenackeriana – Melica persica – Gundelia toornefortii – Acantholimon erinaceum
تیپ Ast.myr+Ast.spp+Cou.ten+Sti.hoh
گیاهان غالب این تیپ عبارتند از:
Astragalus myriacanthus-Astragalus gossypinus-Astragalus cephalanthus-Astragalus albispinus-Astragalus -Cousinia tenuiramula-Stipa hohenackeriana-Bromus tomentellus
این تیپ در بخش‌های دامنه‌ای و دشتی دربرگیرنده مزرعه شیخ رجب، دشت شمالی خط برق فشار قوی تا مزرعه چاه فرهاد و دره ماران و دامنه‌های شاه مار و دشت دربرگیرنده دره به طرف تنگ صیاد و دامنه‌های کوه جیلون تا شمال گسترش دارد که به علت دشتی بودن در اغلب نقاط تخریب یافته و چرا شده است. تراکم گیاهی در این تیپ بین ۲۵-۱۰ درصد می‌باشد. گیاهان همراه این تیپ عبارتند:
Acanthophyllum microcephalum- Scariola orientalis- Phlomis olivieri- Echinophora platyloba- Erangium billardieri- Hertia angostifolia- Erangium noeanum- Nepeta glomerulosa- Pimpinella deverroides
تیپ Ast.myr+Cou.ten+Cou.cyl+Sti.hoh
گیاهان غالب این تیپ عبارتند از:
Astragalus myriacanthus – Cousinia tenuiramula – Cousinia cylindracea – Stipa hohenackeriana
این تیپ در ناحیه وسیعی از دشت‌های حدفاصل اراضی زراعی و ارتفاعاتی چون کوه پلنگ آباد، کوه کورچی، کوه بستان شیر و پیرکوه (شرق پیرکوه مشهور به دشت احمدآباد) با تراکم نسبی ۱۰ تا ۲۵ درصد متشکل از گیاهان غیرخوشخوراک و اغلب خاردار گسترش دارد، بخش‌هایی ازآن اراضی زراعی رها شده یا بستر‌های سیلابی است. گیاهان همراه این تیپ عبارتند از:
Bromus tomentellus – Echinophora platyloba – Scariola orientalis – Eryngium noeonum – Hertia angustifolia – Centaurea gaubae – Astragalus spp
تیپ Ast.myr+Ast.gos+Cou.ten
گیاهان غالب این تیپ عبارتند از:
Astragalus myriacanthus-Astragalus gossypinus-Cousinia tenuiramula
این تیپ در ناحیه نسبتاً وسیع دشتی شمال غرب منطقه حفاظت شده، حد فاصل کوه تنگ لاسون تا پیرکوه گسترش دارد. بخش‌هایی از این منطقه در اطراف تنگ کماسون زراعی و تخریب یافته است. به دلیل دشت بودن گیاهان مرغوب و خوشخوراک آن از بین رفته و تنها گیاهان خاردار و غیر خوشخوراک باقیمانده‌اند، در بعضی از موارد فرسایش نیز در اینجا به خوبی مشهود است. تراکم رویشی در این تیپ بین ۲۵-۱۰ درصد می‌باشد. گیاهان همراه این تیپ عبارتند:
Phlomis persica- Acanthophyllum microcephalum- Stipa hohenackriana- Centaurea gaubae- Bromus tomentellus- Scariola orientalis- Centaurea virgata
تیپ R + Ast. ech
این تیپ در نواحی صخره‌ای با گیاه پشته‌ای Astragalus echidnaeformis شامل بخش‌هایی از شیب جنوب غربی کوه برآفتاب سورک و ارتفاعات صخره‌ای غرب تنگ صیاد گسترش دارد. ارتفاعات صخره‌ای مذکور فقط بدلیل وجود گونه‌ای از گون که نام آن آورده شده از سایر نقاط صخره‌ای که دارای پوشش گیاهی خاص خودشان می‌باشند متمایز می‌شود. گیاهان همراه این تیپ عبارتند از:
Centaurea gaubae – Picris strigosa – Nepeta persica – Amygdalus lycioides – Rhamnus persica
۳-۲ تعیین تیپ‌های گیاهی منطقه مورد مطالعه
به منظور تعیین تیپ‌های رویشی که شاخص پوشش گیاهی کل منطقه باشد با توجه به تیپ‌بندی اولیه که توسط سازمان محیط زیست استان تهیه شده بود‌ و پس از مراجعه به عرصه و بازدیدهای مکرر مرز تیپ‌ها اصلاح شد و تیپ‌های رویشی منطقه با توجه به سیمای ظاهری (فیزیونومی) تعیین گردید. سپس اقدام به استخراج محدوده مطالعاتی، نقشه تیپهای گیاهی و تهیه نقشههای مدل رقومی ارتفاع، شیب، جهت و ارتفاع در محیط نرم افزاری ARC GIS9.3 شد.

Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.