ژانویه 19, 2021

سايت مقالات فارسی – مطالعه تنوع ژنتیکی ۲۹ ژنوتیپ مختلف برنج بر اساس صفات گیاهچه ای …

1 min read
۴۲/۶

۲۴

IR65195-3B-19-1-1

۸۹/۶

۲۵

IR50

۲۳/۷

۲۶

IR74095-AC40

۲۵/۷

۲۷

IR28

۶۷/۷

۲۸

Spidroud

۸۹/۷

۲۹

Khazar

۳۶/۸

طبق روش گریگوریو و همکاران رتبهدهی برای دامنه حداکثر مقاومت و حساسیت با مقادیر ۱ تا ۹ اعمال گردید.
ششکل (۴-۱) زیستتوده ژنوتیپهای مورد مطالعه برنج در مرحله گیاهچه در شرایط محیط شور و شاهد
ظفر و همکاران (۲۰۰۴) نشان دادند که زیستتوده (وزن خشک کل) رابطه معکوسی با افزایش سطوح شوری دارد، عموما کاهش وزن خشک با افزایش شوری رخ میدهد. شانون و گریو (۱۹۹۹) نشان دادند که وزن خشک ساقه، تراکم بوته و زیستتوده با افزایش شوری کاهش مییابند، آنها کاهش وزن خشک ساقه در محیطهای مختلف رشدی را به افزایش تجمع سدیم در بافتها مرتبط دانستند.
یئو و فلاورز (۱۹۸۴) گزارش نمودند که وقتی سرعت رشد و در نتیجه زیستتوده بیشتر باشد، سلولهای بیشتری ساخته شده و واکوئلهای بیشتری جهت تجمع نمک وجود خواهند داشت. تنوع بین ژنوتیپهای مورد بررسی برای طول ریشه، وزن خشک ریشه، وزن خشک اندام هوایی و زیستتوده در شرایط بدون تنش بیشتر از شرایط تنش بود، در حالی که برای نسبت سدیم به پتاسیم تنوع در شرایط تنش بیشتر بود. با توجه به اینکه در شرایط بدون تنش و تنش کم، شرایط بهتری برای رشد فراهم است، صفات وابسته به رشد و زیستتوده تنوع بیشتری در این شرایط دارند. جیان فی و همکاران (۲۰۰۴) تنوع زیادی را برای تحمل به شوری و نسبت سدیم به پتاسیم گزارش نمودند. تنوع بالاتر وزن خشک اندام هوایی نسبت به وزن خشک ریشه در شرایط تنش نشان داد که گیاه در تنش های پایینتر، از سازوکارهای مرتبط با ریشه مانند استفاده از موانعی مثل غشای سلولهای سطح ریشه یا غشای سلولهای پارانشیمی بین ریشه و اندام هوایی برای جلوگیری از یون سدیم استفاده میکند و شاید دلیل ظهور خسارتهای ناشی از شوری در اندامهای هوایی و تنوع بیشتر برای صفات مرتبط با اندامهای هوایی در تنشهای بالاتر همین سازوکار باشد. ژنوتیپهای متحمل غریب، شاهپسند، IR67075-2B-2-2، IR65-185-3B-8-3-2 و IR65192-4B-6-1 دارای سطح برگ پایینی بودند. برناستاین و همکاران (۱۹۷۴) گزارش نمودند که تحت تنش ملایم، وزن خشک برخی از ارقام برنج در ابتدا تا حدودی افزایش یافته و سپس به علت کاهش سطح برگ، کاهش مییابد، اما تنش شدیدتر باعث کاهش وزن خشک ریشه و اندام هوایی میشود. خسارت تنش شوری در اندامهای هوایی برنج شدیدتر از ریشهها است و رشد ریشهها در مقایسه با اندامهای هوایی کمتر تحت تاثیر تنش شوری قرار میگیرد.
در هر دو سطح شور و شاهد همبستگی مثبت و معنیداری بین طول اندام هوایی، وزن خشک ریشه و اندام هوایی با زیستتوده وجود داشت (جدول۴-۳). ژنوتیپهای متحمل و نسبتا متحمل غریب، شاهپسند، IR63311-B-6-2-1-3، IR59418-7B-27-3، IR74099-3R-5-3، IR65192-4B-3-2 طول ریشه بیشتری داشتند، به نظر میرسد که این ژنوتیپها سطح بیشتری از ریشه برای جذب آب داشته باشند، ضمن اینکه وجود غشاء سلولهای ریشه که به عنوان اولین مانع در برابر ورود سدیم و کلر به درون گیاه است، میتواند سازوکاری جهت توجیه تحمل به شوری در آنها باشد. همبستگی بین مقادیر هر یک از صفات (طول ریشه، طول اندام هوایی، وزن خشک ریشه، وزن خشک اندام هوایی، زیستتوده، کلروفیل و سطح برگ) در شوری ۸ دسیزیمنس برمتر نشان داد که ژنوتیپهای مورد بررسی واکنش یکسانی را در مواجهه با تنش شوری ۸ دسیزیمنس برمتر در مرحله گیاهچه از خود نشان میدهند (جدول ۴-۳). سازوکارهایی که سعی در خنثیسازی اثر یون سدیم جذب شده دارند، بسیاری از انرژی گیاه که میبایست صرف فتوسنتز و رشد شود را مصرف میکنند، در نتیجه باعث کاهش عملکرد و زیستتوده خواهند شد. سوهن و همکاران (۱۹۹۹) اظهار داشتند که افزایش شوری باعث کاهش سطح برگ و افزایش وزن مخصوص برگ میشود. گین و همکاران (۲۰۰۴) گزارش نمودند که با افزایش سطوح شوری ارتفاع گیاه، وزن خشک ساقه و ریشه و همچنین طول ریشه کاهش یافت. کاهش وزن خشک اندام هوایی و ریشه میتواند در اثر خسارت کلر به اندام هوایی و خسارت سدیم به ریشه ارقام حساس باشد.
یئو و فلاورز (۱۹۸۴) نشان دادند که برگهای ضخیمتر بافت پارانشیمی بیشتر و تعداد واکوئلهای بیشتری دارند و در نتیجه بهتر میتوانند نمکها را در واکوئلها ذخیره کنند. میزان ‏کلروفیل در ژنوتیپهای‏ مقاوم شاهپسند و غریب نسبت به سایر ژنوتیپها بیشتر بود با توجه به اینکه نسبت سدیم به پتاسیم در این ژنوتیپها کمتر از سایر ژنوتیپها بود. کاهش میزان ‏کلروفیل‎ در سطوح‏ بالای ‏شوری ‏را می‏توان ‏بدلیل‏ تخریب‏ کلروپلاست‏ دانست. یئو و فلاورز (۱۹۸۳) در بررسی ۹ رقم برنج ارتباط منفی بین میزان کلروفیل و غلظت یون سدیم را گزارش نمودند. پایداری کلروفیل به عنوان شاخصی از مقاومت گیاه به تنش است. ارقام مقاوم به شوری دارای شاخص پایداری بالا و واریتههای حساس پایینترین میزان پایداری را نشان میدهند (مدهان و همکاران، ۲۰۰۰).
تراکولپیست‏ و همکاران (۲۰۰۵) گزارش‏ نمودند که‏ با افزایش‎ غلظت‎ کلرید سدیم میزان ‎کلروفیل ‏برگ‎ کاهش‏ می‏یابد و این ‏کاهش‏ در ارقام ‏مقاوم ‏به ‏شوری ‏نسبت ‏به ‏ارقام ‏حساس‎ کمتر است.‏ همبستگی منفی و معنیدار بین زیستتوده و نسبت سدیم به پتاسیم در شوری ۸ دسیزیمنس برمتر (**۶۲۰/۰-) نشان داد که ارقام متحملی که از زیستتوده بالایی برخوردار هستند، نسبت سدیم به پتاسیم کمتری دارند و از چند سازوکار برای مقابله با تنش شوری استفاده میکنند (شکل ۴-۲). در گزارشات متعددی (شیرو و همکاران، ۲۰۰۲؛ زنگ و همکاران، ۲۰۰۳؛ سوجاتا و همکاران، ۲۰۰۴) همبستگی منفی بین نسبت سدیم به پتاسیم اندامهای هوایی و تحمل به شوری مشاهده میشود. نسبت سدیم به پتاسیم ژنوتیپهای IR50، خزر، IR28 و سپیدرود (به ترتیب ۵۲/۱، ۴۹/۱، ۴۴/۱ و۳۰/۱) نسبت به سایر ژنوتیپها بالاتر بود که این حاکی از حساس بودن این ژنوتیپها نسبت به تنش شوری میباشد. ارقام متحمل برنج نمک اضافی را از خاک جذب میکنند، اما آن را در بخشهایی از ریشه یا ساقه مجددا از آوند چوبی خارج میکنند و یا در واکوئلهای داخل سلولهای برگ انباشته میکنند و در نتیجه از صدمات نمک اضافی مصون میمانند (یئو و فلاورز، ۱۹۸۳). نسبت سدیم به پتاسیم یا نسبت تمایز، یک سیستم تنظیمکننده انتخابی است، چون سدیم را در برابر پتاسیم انتخاب میکند. از این نسبت در بسیاری از مطالعات به عنوان معیاری جهت طبقهبندی ارقام استفاده شده است. ارقام متحمل، سدیم را با پتاسیم جایگزین میکنند و این سازوکار به نفع یون پتاسیم است (موهان و همکاران، ۱۹۹۷). یئو و فلاورز (۱۹۸۴) گزارش نمودند که جذب سدیم و پتاسیم مستقل از یکدیگر و از مسیرهای متفاوتی صورت میگیرد. یون سدیم طی سازوکار جریان تعرقی و از مسیر بین سلولی جذب میشود، در حالی که یون پتاسیم به وسیله ناقلها و کانالها جذب میشود. ممانعت از جذب سدیم در برنج میتواند از طریق خارج سازی نمک و ذخیرهسازی در واکوئل انجام گیرد. مانز (۲۰۰۲) گزارش نمود تنش شوری رشد گیاهچه و سرعت جوانهزنی را کاهش میدهد. همچنین او بیان نمود که بررسی تنش شوری بر روی طول ریشه و اندام هوایی روشی برای ارزیابی تحمل به شوری اکثر محصولات زراعی میباشد.
جدول ۴-۳- ضرایب همبستگی بین صفات مورد مطالعه در هر یک از سطوح شوری (۸ دسی زیمنس برمتر ) و شاهد در مرحله گیاهچه

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است
Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.