ژانویه 26, 2021

مطبوعات و اخلاق رسانه ای تحلیل محتوای اخبار روزنامه های کیهان، ایران، شرق و همشهری بر …

1 min read

بارزترین وظیفه روزنامه نگار این است که با وقف صادقانه خویش نسبت به واقعیت عینی، خود را در خدمت حق مردم در راه دستیابی به اطلاعات حقیقی و موثق قرار دهد و به نحوی رویدادها را وجداناً در گستره صحیح خود با ترسیم مناسبات اصلی و بدون تحریف و با کاربرد ظرفیت خلاقانه خود انعکاس دهد، مطالب کافی در اختیار مردم قرار گیرد تا بتوانند با استفاده از این مطلب به تصویری جامع و صحیح از جهان دست یابند؛ جهانی که در آن منشأ، ماهیت و جوهره رویدادها، و نیز فرایند و وضعیت امور به عینی ترین شکل ممکن قابل درک باشد.
اصل سوم: مسؤولیت اجتماعی روزنامه نگار
اطلاعات در روزنامه نگاری نه یک کالا که یک «خبر اجتماعی» است، و این امر به این معناست که روزنامه نگار در مسؤولیت انتقال اطلاعات سهیم است و لذا نه تنها در برابر کسانی که رسانه ها را کنترل می کنند، بلکه نهایتاً در برابر مردم به طور کل و مشتمل بر انواع منافع اجتماعی، باید پاسخگو باشد. مسؤولیت اجتماعی روزنامه نگار وی را ملزم می سازد که تحت هر شرایطی همسو با وجدان اخلاقی خود عمل کند.
اصل چهارم: شرافت حرفه ای روزنامه نگار
نقش اجتماعی روزنامه نگار اقتضا می کند که معیارهای عالی شرافت در این حرفه، مشتمل بر حق روزنامه نگار برای خودداری از کار برخلاف اعتقاد شخصی، حق عدم افشای منبع اطلاعات و همچنین حق شرکت در روند تصمیم گیری در رسانه ای که برای آن کار می کند، محفوظ بماند. شرافت حرفه ای به روزنامه نگار اجازه نمی دهد که به هیچ نحوی از آنها رشوه بپذیرد و یا برخلاف رفاه عمومی به ارتقای منافع خصوصی بپرازد. همچنین، احترام گذاشتن به داراییهای معنوی، و به طور اخص پرهیز از سرقت ادبی، جزو اخلاق حرفه ای محسوب می شود.
اصل پنجم: دسترسی همگانی و مشارکت
ماهیت این حرفه اقتضا می کند که روزنامه نگار دسترسی همگان را به اطلاعات و مشارکت مردم را در رسانه ها، مشتمل بر حق تصحیح یا اصلاح و حق پاسخگویی ارتقا دهد.
اصل ششم: احترام به حریم خصوصی و شؤون انسانی
احترام به حق فردی، حفظ حریم و اسرار خصوصی و شؤون انسانی که با قوانین ملی و بین المللی مربوط به حفظ حقوق و شهرت افراد، منعِ افترا، تهمت، توهین و مخدوش کردن شهرت افراد، هماهنگ است، بخشی لاینفک از معیارهای حرفه ای روزنامه نگار محسوب می شود.
اصل هفتم: احترام به منافع عمومی
معیارهای حرفه ای روزنامه نگار احترام بایسته را برای جامعه ملی، نهادهای دموکراتیک و عفت عمومی تجویز می کنند.
اصل هشتم: احترام به ارزشهای جهانی و تنوع فرهنگها
یک روزنامه نگار واقعی در حالی که به شخصیت ویژه، ارزش و شأن هر فرهنگ و همچنین به حق انتخاب و توسعه آزادانه نظامهای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی به وسیله مردم، احترام می گذارد، مدافع ارزشهای عام انسانی و بالاتر از همه، مدافع صلح، و دموکراسی، حقوق بشر، پیشرفت اجتماعی و رهایی ملی است. به این ترتیب، روزنامه نگار به طرزی فعال در تبدیل جامعه به جامعه ای دموکراتیک تر مشارکت می جوید و از طریق گفت و شنود به ایجاد فضایی آکنده از اعتماد در مناسبات بین المللی مساعدت می نماید تا صلح و عدالت، تشنج زدایی، خلع سلاح و توسعه ملی در سراسر جهان تحقق یابد. آگاهی روزنامه نگار از مقررات مربوطه مندرج درکنوانسیونها، بیانیه ها و قطعنامه های بین المللی جزو اخلاق حرفه ای به شمار می آید.
اصل نهم: امحای جنگ و سایر مصایب فراروی بشر
تعهد اخلاقی نسبت به ارزشهای عام انسانی، روزنامه نگار را به پرهیز از هر نوع توجیه و یا تحریک به جنگهای متجاوزانه و مسابقه تسلیحاتی، بویژه در مورد تسلیحات هسته ای، و به پرهیز از همه شکلهای خشونت، نفرت یا تبعیض، به خصوص، نژاد پرستی و آپارتاید، سرکوبگری رژیمهای استبدادی، استعمار و استعمار نوین و همچنین به پرهیز از سایر مصایب بزرگ مضر به حال بشریت نظیر فقر، سوء تغذیه و بیماریها ملزم می کند، و با تعقیب چنین رویه ای است که روزنامه نگار می تواند به امحای جهل و سوء تفاهم میان مردم کمک کند و اتباع یک کشور را در مورد نیازها و آمال دیگران احساس سازد، و احترام به حقوق و شؤون همه ملل، مردم و افراد را بدون لحاظ نژاد، زبان، ملیت، مذهب و باورهای فلسفی تضمین کند.
اصل دهم: ارتقای نظم نوین اطلاعاتی و ارتباطی جهانی
روزنامه نگار در جهان معاصر در چارچوبی ازحرکت به سوی مناسبات نوین بین المللی به طور عام و در چارچوبی از نظم نوین اطلاعاتی به طور خاص، عمل می کند. هدف این نظم نوین، که بخشی لاینفک از نظم نوین اقتصادی بین المللی به حساب می آید استعمار زدایی و دموکراتیک کردن اطلاعات و ارتباطات در سطوح ملی و بین المللی است که بر پایه همزیستی مسالمت آمیز مردم و با احترام کامل به هویت فرهنگی آنان صورت می گیرد. تعهد ویژه روزنامه نگار در این زمینه ارتقای روند دموکراتیک کردن مناسبات بین المللی در عرصه اطلاعات است که با عنایت به حفاظ و تقویت مناسبات دوستانه و مسالمت آمیز مردم و دولتها صورت می پذیرد.(شکرخواه، ۱۳۷۴ :۱۲۵-۱۲۸)
پاریس، ۲۰ نوامبر ۱۹۸۳ International Principles of Professional ethnics in Journalism
در واقع پیشینه تدوین و کلیه مقررات اخلاق حرفه ای روزنامه نگاری به سال ۱۹۱۲ برمیگردد، با تاسیس نخستین شورای مطبوعاتی از سوی نروژی ها نخستین اصول اخلاق حرفه ای نیز در عالم مطبوعات پدید آمد.سپس سوئدی ها در سال ۱۹۱۶ و فرانسوی ها در سال ۱۹۱۸ و فنلاندی ها در سال ۱۹۱۹ و آمریکایی ها در سال ۱۹۲۲ برای تدوین این مقررات اقدام کردند.(اسدی،۶۷:۱۳۸۱)
نخستین شوراهای مطبوعاتی جهان نیز، که به ترتیب در کشورهای نروژ، سوئد و فنلاند ایجاد شدند، با عنوان “دادگاه شرافت مطبوعات” و برای نظارت بر اجرای اصول اخلاقی حرفه ای مصوب سازمان ها و نهادهای مالکان و مدیران مطبوعات و انجمن ها و اتحادیه های روزنامه نگاران تشکیل شدند. (احدزاده،۱۲۰:۱۳۸۸)
یه طور خلاصه تحولات رخ داده در روند تکاملی اصول اخلاقی رسانه ای را می توان در چهار مرحله تاریخی شرح داد:
اواخر قرن۱۸تا اوایل قرن۱۹
این دوره با «روزنامه نگاری عقیدتی و مسلکی» شناخته می شود،تأکید بر آزادی بیان و مبارزه برای به دست آوردن آن از ویژگی های این دوره است.در این دوره با فعالیت روشنفکران کم کم زمینه برای تبدیل مطبوعات به رکن چهارم دموکراسی در کشور های غربی به وجود آمد.آنان برای نوعی روزنامه نگاری آرمانی تلاش می کردند که بیان آزادانه اندیشه ها و افکار خود بپردازند به عمر روزنامه های فرمایشی شکل گرفته زیر نظر حکومت های استبدادی پایان دهند.
پرهیز از سانسور،مخالفت با نظارت از بالا،و اتقاد آزادانه از حاکمان جزو مهمترین اصول اخلاقی این دوره بود.
اواسط قرن۱۹تا اوایل قرن۲۰
در این دوره روزنامه نگاران برای جذب مخاطب به «روزنامه نگاری جنجالی»روی آوردند.این روزنامه نگاری بر خلاف روزنامه نگاری مسلکی که به مباحث عقلی و انتقادی می پرداخت بیشتر به ویژگی سرگرم کنندگی،هیجانی و عاطفی مخاطبان اولویت می داد.
نخستین سوء استفاده های اخلاقی از روزنامه ها در این دوره اتفاق افتاد.از جمله این سوء استفاده ها استفاده از روزنامه ها برای تحقق اهداف سیاسی بود که نمونه آن پرداخت کمک مالی بیسمارک(صدراعظم آلمان)به برخی روزنامه نگاران فرانسوی برای ترغیب آنان به گسترش مخالفت با ناپلئون سوم بود.
نخستین تلاش ها برای برای کاهش سوء استفاده از رسانه ها در دهه ۱۸۹۰شکل گرفت و در ۱۹۲۰به شکل گیری رشته روزنامه نگاری در دانشگاه ها منجر شد.با توجه به وضعیت عملکرد نامطلوب روزنامه نگاری جنجالی و عملکرد شبکه های سراسری رادیویی منتقدان با تأکید بر موازین اخلاقی خواستار رعایت راستگویی،احترام به حریم خصوصی افراد،رعایت مقررات حقوقی در پخش اخبارو….شدند.
در این سالها بنیان مطبوعات آزاد(بی طرف) بر پا شد.چهار کتاب که از منابع مهم موجود در حوزه اخلاق روزنامه نگاری می باشند دستاورد این دوره می باشند و عبارتند از:«اخلاق روزنامه نگاری» اثر «نلسون کرافورد»(۱۹۲۴)،«وجدان روزنامه»اثر«لئون فلینت»(۱۹۲۵)،«اخلاق روزنامه»اثر «ویلیام گیبون» (۱۹۲۶) و«اخلاق و ادب روزنامه نگاری»از «آلبرت هنینگ»(۱۹۳۲).
برای نخستین بار در این دوره در کنارراه اندازی مراکز آموزش روزنامه نگاری تلاش هایی در خصوص تهیه و تدوین اصول اخلاق حرفه روز نامه نگاری از سوی روزنامه نگاران کشورهای اسکاندیناوی (نروژ،سوئد،فنلاند) صورت گرفت.در ۱۹۱۸«سندیکای ملی روزنامه نگاران فرانسوی» مجموعه ای از مقررات اخلاقی را با عنوان«منشور وظایف روزنامه نگاران»تصویب کرد.
اواسط دهه۱۹۲۰تا اوایل ۱۹۷۰
موج طبیعت گرایی از دهه ۱۹۳۰ به راه افتاد و مرگ اخلاق گرایی فرا رسید.اصطلاح اصول اخلاقی و کلمات هم خانواده آن به مدت ۴۰سال از عناوین کتاب های ارتباطات جمعی آمریکای شمالی کنار گذاشته شد و علوم طبیعی به عنوان هدف غایی محافل علمی(از جمله در حوزه ارتباطات)تعریف شد.در این دوره «روزنامه نگاری عینی»به وجود آمد.
والتر لیپمن کسی بود که اولین زمزمه در مورد عینیت گرایی در اخبار را مطرح کرد،او در کتاب خود به نام«افکار عمومی»در سال۱۹۲۲روزنامه نگاری عینی را«تأثیر ندادن احساسات و تمایلات شخصی و رعایت بی طرفی کامل در کسب و انتشار اخبار» معرفی کرد.
زیر چتر طبیعتگرایی علمی، اخلاق روزنامه نگاری معدل گزارش بی طرفانه از اطلاعات خنثی قلمداد گردید. معرفی حقایق بدون آب و تاب دادن به آنها به عنوان استاندارد عملکرد خوب در نظر گرفته شد و تصمیم گیری در مورد اینکه این حقایق چه معنایی می توانند داشته باشند به مخاطبان واگذار گردید. شکل گیری «سبک هرم وارونه» که بر اساس پاسخ گویی به پرسش های شش گانه (چه؟ چرا؟ چگونه؟ کجا؟ کی؟ و که؟) به منظور انطباق هرچه بیشتر اخبار با عینیت شکل گرفت در این دوره بود.
از دیگر تلاش های این دوره می توان به«اعلامیه بوردو»که در سال ۱۹۵۴از سوی«فدراسیون بین المللی روزنامه نگاران»در خصوص وظایف اخلاقی و رفتار حرفه ای روزنامه نگاران منتشرشد اشاره کرد. همچنین «اعلامیه مونیخ» و قطعنامه مصوب سال۱۹۶۲«سازمان بین المللی روزنامه نگاران»و اعلامیه سال ۱۹۷۶«فدراسیون روزنامه نگاران آمریکای لاتین»از دیگر فعالیت های این دوره بود.
دهه۱۹۸۰به بعد
در این دوره کشور های جهان سوم به منظور برقراری«نظم نوین جهانی اطلاعات و ارتباطات»و برای ایجاد تعادل و برابری در تبادل اطلاعات بین کشورهای جهان سوم در تلاش بودندکه میتوان آن را نقطه عطفی در بازنگری و تحول اصول اخلاق رسانه ای دانست.

دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir
Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.