ژانویه 28, 2021

جستجوی مقالات فارسی – مطبوعات و اخلاق رسانه ای تحلیل محتوای اخبار روزنامه های کیهان، ایران، شرق …

1 min read

تری از مطبوعات، ارزش های مطبوعاتی، اخلاق مطبوعاتی، اخلاق حرفه ای و اصول آن ارائه دهیم.
رشد فزاینده مطالعه “اخلاق روزنامه نگاری”، سازمان ها و انجمن های حرفه ای، مجامع بین المللی و حتی سازمان های رسانه ای را واداشته است تا درصدد تنظیم ضوابطی بر اساس موازین و معیارهای اخلاقی برآیند و ازین طریق صاحبان این حرفه مخصوصا روزنامه نگاران بتوانند بینش اساسی نسبت به حرفه خود بیابند و در عین حال سعی کنند با تمیز دادن جنبه های اخلاقی از غیراخلاقی و نیز بایدها و نبایدها در ابعاد گوناگون حرفه خود، بویژه در پالایش خبرها استفادهی بجا از آن ها به عمل آورند.
در رأس مطالب مطبوعات، روزنامه نگاران در تنظیم و ارائه خبر نیز ملزم به پیروی از یک سری قواعد اخلاقی نظیر صحت، عینیت، دقت، انصاف، استقلال حرفه ای، آزادی بیان، آگاهی بخشی و … هستند.زیرا موضع گیری های فردی و اجتماعی افراد، تابعی از شناخت، اطلاعات و اخباری است که از محیط پیرامون و رسانه ها، از جمله مطبوعات به دست می آید که نقش اصلی در شکل دهی و تکوین افکار عمومی، نگرش و بینش انسان ها به محیط خود و برخورد فعال با آن را به عهده دارد. هر بخش از خبر با جهت گیری احتمالی خود، مردم را در ارتباط با رویداد، مسأله و تصمیمی خاص قرار می دهد که باید در قبال آن موضعی اتخاذ کنند.
از این رو اگر مطبوعات در ارائه اخبار به این اصول اخلاقی توجه نداشته باشند، فاقد باورپذیری می گردند و نمی توانند اعتماد و حمایت توده مردم را به دست آورند. بنابراین اعتبار خود را از دست میدهند و ادامه بقایشان در آینده با مشکل مواجه خواهد شد. به عبارت دیگر اگر صاحبان رسانه در ارائه اخبار به حداقلی از اخلاق حرفه ای در حوزه رسانه قائل نباشند، بی تردید مقبولیت و مشروعیت آنان و رسانه مورد نظر در بین مخاطبان عام و خاص به مخاطره خواهد افتاد.
پس مطلوب است مطبوعات در ارائه اخبار، به دور از هرگونه منافع سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و … خود را ملزم به تدوین و رعایت اصول اخلاق رسانه ای سازند که چیزی جز کسب اعتماد مخاطب و ارتقاء اعتبار رسانه و در نهایت آرامش در سطح جامعه را در پی نخواهد داشت.
با این نگاه، مطبوعات به علت سابقه و تجربه طولانی خود برای تأمین نیازهای خبری مردم آمادگی بیشتری دارد و چون وسعت کار و دامنه فعالیت آنها هم بیش از سایر وسایل ارتباطی است، میتوانند مطالب مفصل تر و متنوع تری را انتشار دهند، به علاوه روزنامه ها به سبب چاپی بودن، ارزش سندی بیشتری نیز دارا هستند و چون قابلیت نگهداری دائمی دارند، همیشه مورد مراجعه و استناد میباشند.با بررسی محتوای مطبوعات می توان جنبه های اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی حرفه ی روزنامه نگاری را مورد تحقیق قرار داد و طرز توجه روزنامه ها را به وظایف خبری، آموزشی و … ارزیابی کرد.
با عنایت به مطالب فوق و جایگاه رسانه ها در دنیای کنونی و به طور اخص جایگاه اخلاق در رسانه ها و بویژه مطبوعات، مسأله این پژوهش “مطبوعات و اخلاق رسانه ای، ارزیابی چهار روزنامه ی کیهان، ایران، شرق و همشهری بر اساس اصول اخلاق حرفه ای”است.به عبارت دیگر، این پژوهش درصدد است تا بفهمد چهار روزنامه مورد بررسی تا چه میزان در انعکاس اخبار سیاسی به اصول اخلاق حرفه ای پایبند هستند؟ مردم انتظار دارند که مطبوعات، نگهبان و پاسدار ارزش های اخلاقی، بومی و دینی آنها باشند، آیا این روزنامه هابه چنین خواسته ای وفادار هستند؟ آیا روزنامه ها توانسته اند در زمینهی خبر و رعایت اصول اخلاق حرفه ای، رسالت خود را به خوبی به انجام برسانند؟ آیا در قبال مسئولیت و پاسخگویی خود به مردم بی طرفانه و به دور از غرض ورزی عمل کرده و صرفاً آگاهی و تنویر افکار عمومی را مد نظر قرار داده یا اصول اخلاقی را زیر پا گذاشته اند؟ آیا با اشاره به اخبار مثبت جامعه و پوشش آن سعی در ایجاد حس مثبت را دارند یا با پرداختن به اخبار منفی به تشویش و ایجاد حس نگرانی در جامعه می پردازند؟ اگر روزنامه های مورد بررسی اصول اخلاقی را رعایت کرده اند، کدام ضوابط را بیشتر مدنظر قرار داده اند و اگر نسبت به این اصول بی توجه بوده اند، کدام ضوابط را کمتر مورد توجه قرار داده اند.که در اینجا مقصود از اصول اخلاق حرفه ای” مجموعه اصولی است که باید توسط ارتباط گران و سازمان های ارتباطی رعایت شود.”همچنین انگیزه از انتخاب این موضوع، فهم جایگاه اخلاق حرفه ای در روزنامه های مورد بررسی و میزان پایبندی آن ها به این اصول و مورد نقد قرار دادن برخی بی توجهی ها در مطبوعات به اصول اخلاق حرفه ای است.
۱-۲ ضرورت و اهمیت پژوهش
۱-۲-۱ ضرورت علمی
امروزه یکی از موضوعات اصلی در حوزه رسانه ها مشخص نمودن حدود مسئولیت و وظایف آن هاست و مسلما بدون مشخص نمودن ضوابط مشخص و ارائه چهارچوبی دقیق از حدود رسانه ها شاهد چالشهای جدیدی در ارائه خدمات به مخاطبان خواهیم بود.
علاوه بر دامنهی تأثیرات رسانه ها و به ویژه مطبوعات بر تعداد کثیری از افراد جامعه، گسترهی فعالیت این رسانه نیز به وسعت دنیای پیرامون روزنامه نگاران است، چرا که محتوای خبری تهیه شده توسط روزنامه نگاران شامل همهی موضوعات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و هر مسأله ای است که جنبه خبری داشته باشد.پس یک روزنامه نگار در فعالیت خبری و رسانه ای خود باید حرفه ای عمل کرده و مقید به گزاره های اخلاقی بوده و از رذائل و بد اخلاقی های مطبوعاتی اجتناب کند.
در این خصوص دانیل الیوت میگوید: روزنامه نگاران تنها نماینده ی رسانه ها یا سازمان های خبری خاص محسوب نمی شوند. بیش از هرچیز هریک از آنها کارگزارانی مستقل و پایبند اخلاق هستند و به همین جهت مسئول رفتار خود می باشند.بنابراین روزنامه نگاران نمی توانند اعمال خود را به دستورات افراد مافوق نسبت داده، مسئولیت شخصی خود را کتمان کنند.افراد حتی اگر از دستورات دیگران پیروی کرده و اعمال خلاف انجام داده باشند، بازهم در قبال اخلاق خود اخلاقا مسئولند. (هوسمن،۱۰۲:۱۳۷۵)
بنابراین به لحاظ نظری این پژوهش به دنبال فهم دقیق اصول اخلاق حرفه ای و جایگاه آن در روزنامه نگاری ایران و میزان توجه روزنامهها به این اصول و در نهایت میزان پایبندی هریک به اصول اخلاق حرفه ای است.با آنکه در سال های اخیر از مباحث اخلاقی و علی الخصوص در حیطه رسانه در کشورمان بسیار سخن به میان می آید اما تعداد پژوهش ها در زمینه اصول اخلاقی حرفه ای و عدم رعایت آن در رسانه ها بسیار محدود است و کارهای محدود صورت گرفته نیز به تحلیل متن اصلی رسانه نپرداخته بلکه در حوزه نگرش سنجی و با روش های مصاحبه و پیمایش بوده است.
حتی کتب نوشته شده در این زمینه نیز بسیار کم بوده و دارای مطالب همسان است و تأکید بیشتر بر تاریخ اصول اخلاق حرفه ای است تا ارائه پیشنهاد و افق های آینده ی رعایت این اصول در کار مطبوعاتی. پس انجام پژوهشی در این زمینه به منظور تکمیل کارهای گذشته و تحلیل محتوای متن اصلی به لحاظ رعایت اصول اخلاق حرفه ای و به منظور شناخت واقعی تر وضعیت اخلاقی حاکم بر رسانه ها لازم است.چرا که بررسی وضعیت اخلاقی رسانه ها توسط روزنامه نگاران و تأکید بر داده های حاصل از نگرش سنجی به صورت مفرد، نمی تواند تصویر روشنی را از وضعیت موجود مطبوعات کشور به تصویر بکشد.بنابراین دستیابی به فهرستی از اصول اخلاق حرفه ای مورد نیاز در یک سازمان مطبوعاتی و شناسایی مشکلات موجود در رعایت این اصول از طریق تحلیل محتوای متن اخبار می تواند هرگونه بداخلاقی های صورت گرفته را شناسایی کرده و کمک شایانی در زمینه ی هرچه بهتر شدن عملکرد مطبوعات کند.
از طرف دیگر بررسی مسائل اخلاقی که در مطبوعات به آن ها بی توجهی شده از طریق متن اصلی روزنامه ها و تحلیل محتوای این متون نسبت به زمانی که این کار صرفاً از بیرون و با نگرش سنجی از اهالی مطبوعات و متخصصان ارتباطی صورت گیرد می تواند مشکلات واقعی تری را مشخص کرده و کاستی های اخلاقی را از طریق خود متن اصلی به نمایش بگذارد.
۱-۲-۲ ضرورت عملی
اخلاق که از فطرت و درون انسان ها سرچشمه می گیرد، به دلیل نداشتن ضمانت اجرا در حکوت ها به ناچار باید به شکل قوانینی تدوین شده دربیاید تا حکومت از آن ها حمایت کند.در بسیاری از موارد دیگر نیز وقتی نقض اخلاق موجب از بین رفتن نظم اجتماعی می شود، به صورت قانونی ارائه می شود. به عنوان مثال در مادهی ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی، اگر دروغی به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی، بیان شود، علاوه بر اعاده ی حیثیت، متخلف به حبس از ۲ماه تا ۲سال یا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می شود.(گلدوزیان،۱۳۸۳)
پرواضح است که امروزه تبیین و تدوین “اخلاق حرفه ای”، یک ضرورت بی تردید جامعهی ماست. این کار در محدوده ی اخلاق مطبوعاتی، تا حدی به فقه و اخلاق و تا اندازه ای به فلسفهی اخلاق و دانش ارتباطات باز می گردد.ارزش های اخلاقی در مرحله ی اجرا نیاز به برنامه ریزی جدی دارد که اگر این مرحله به خوبی انجام نپذیرد همه تلاش های گذشته ناکام و ناتمام می ماند. یکی از راههای عملیاتی شدن اخلاق در حوزه رسانه و به طور خاص آن در مطبوعات، قرار دادن یک مرکز عالی و توانمند است که بتواند سیاست ها و راهبردهای اجرایی را به همه بخش ها دیکته کرده و بر برنامه ها و تصمیم گیری ها نظارت کافی داشته باشد.
در ضرورت تدوین اصول اخلاق حرفه ای رسانه هیچگونه شکی نه برای دست اندرکاران رسانه و نه برای مخاطبین عام و خاص و به صورت کلی برای تمامی افراد ذی نفع وجود ندارد که مهمترین موارد آن عبارتند از:

  1. نظارت بر فعالیت رسانه ها
  2. جلوگیری از تعدی و تجاوز به حقوق مردم توسط رسانه ها
  3. حمایت ار حقوق و آزادی رسانه ها در برابر تعدی احتمالی دولت
  4. حمایت از حقوق و آزادی رسانه ها در برابر تعدی گروههای فشار
  5. جلوگیری از تورم قوانین
  6. مراقبت از دسترسی آزاد همگان به اطلاعات

۷ . جلب اعتماد مخاطبین
همانطور که گفته شد با قانون، اعتقاد درونی تک تک اهالی رسانه به رعایت مسائل اخلاقی و تهیهی اصول مدون اخلاقی به تنهایی نمی توان راه به جایی برد، بلکه همه این ها باید در کنار هم قرار گرفته تا به نتیجه مطلوب برسد.اصول اخلاق حرفه ای باید به صورت قواعدی باشد که به لحاظ عملی به کار حل مشکلات و معضلات اجرایی و رفع تعارض ها کمک کند.چراکه در غیر اینصورت تنها با مجموعه ای از بایدها و نبایدهای کلی روبرو خواهیم بود که در صحنه ی عمل بخصوص در مواقع تعارض ارزش ها گره از مشکلی نمیگشاید و موجب رفع تردید ها نمی شود.قسمتی از قوانین ذکر شده در قانون مطبوعات کشور، ابعادی از اخلاق هستند که به دلیل نداشتن ضمانت اجرا، به صورت قانون درآمده اند.از این رو اثبات آنان و پیدا کردن مصادیق خارجی آن ها همواره با مشکل روبرو بوده است.این مشکل مخصوصا در کشور ما که کشور مذهبی است و اخلاق نقش اساسی را در آن ایفا می کند، بیشتر به چشم می خورد و به مراتب رفع آن نیز با مشکل بیشتری مواجه است.
همچنین التزام درونی هریک از افراد به رعایت حریم اخلاقی مردم و رسانه نیز کاری است بی پشتوانه و نظارت اجرا. بنابراین با انجام پژوهش حاضر و تعاریف دقیق تری از مطبوعات، ارزشهای مطبوعاتی، حرفه ای بودن، اخلاق مطبوعاتی می توان مصادیق هرگونه بداخلاقی های اعمال شده را شناسایی کرد و راهکارهایی عملی را در اختیار مدیران مسئول روزنامه ها قرارداد تا این اصول را به صورت آئین نامه و یا با هر عنوان دیگر سرلوحه کار حرفه ای خود قرار دهند تا از هرگونه انحراف از اصول حرفه ای و فاصله گرفتن از مبدأ خبر جلوگیری شود.
از آنجا که تحلیل خود متن می تواند مشکلات محسوس و واقعی تری را در زمینه ی رعایت اخلاق حرفه ای به نمایش بگذارد، بررسی آن و تبیین نقاط ضعف و قوت روزنامه ها در این زمینه می تواند طرحی واقع گرایانه را پیش روی مسئولین قراردهد.از طرفی رعایت بیشتر اخلاق حرفه ای در روزنامه نگاری به کم شدن مشکلات دیگری نیز می انجامد که از جمله این مشکلات می توان به مشکل شکایت ها در دادگاه های مطبوعاتی اشاره کرد که به دلیل تضییع حقوق افراد بوجود می آید.رفع این مشکلات می تواند از آسیب ها و جریمه های نقدی و یا حتی حقوقی که به دنبال عدم رعایت حریم های اخلاقی بوجود می آید بکاهد.
علاوه بر این شناسایی کاستی های روزنامه ها در این زمینه و اخلاقی تر شدن حوزه فعالیت روزنامه نگاران، اعتماد مردم به مطبوعات دولتی و دولت را بیشتر می کند و در اصل میزان رضایت بیشتری در آن ها نسبت به مقامات و مسئولان بوجود می آورد چرا که آن ها باور دارند که در رسانهی ملی کشورشان جز صحت، درستی و رعایت احترام و اعتماد متقابل شاهد مسأله دیگری نیستند و باورپذیری محتوای مطبوعات دولتی برای آنها بیشتر شده و پس از آن مقاومت کمتری در برابر واقعیت های ارائه شده نشان می دهند.
پس در این میان نباید از نقش مردم و دست اندرکاران رسانه ها غافل شد.ضرورت در اختیار داشتن یک طرح اخلاقی برای یک رسانه ی مطبوعاتی، به دست اندرکاران آن روزنامه کمک می کند تا در کنار سازمان و روزنامه نگارانی پایبند و متعهد به اخلاق حرفه ای، مقبولیت عمومی خود را افزایش دهند.
به طور کلی با شناسایی اصول اخلاق حرفه ای و ضعف سازمان های مطبوعاتی در پایبندی به آن و به دنبال آن تلاش برای رفع و یا حداقل کاهش بداخلاقی ها و بی اخلاقی ها، می توان مطبوعاتی را سازمان داد که توانمندی های بیشتری در زمینه انتقال اخبار مسئولانه و بی طرفانه دارد و شهروندان نیز اعتماد بیشتری به آن دارند.و از این طریق هرگونه تردیدی از سوی مخاطب رفع و استقبال از مطبوعات و اعتماد به رسانه داخلی بیشتر می شود. همچنین با پیداکردن مشکلات حاضر بر سر راه مطبوعاتی اخلاق مدار و لزوم رعایت آن در سازمان های مطبوعاتی می توان به مطبوعاتی انسانی تر، آموزش روزنامه نگارانی با مسئولیت پذیری اجتماعی بالاتر واصول مدون و قوانینی دقیق تر امیدوار بود.
۱-۳ اهداف تحقیق
با توجه به آنچه در مقدمه و طرح مسأله و ضرورت های انجام این پژوهش اشاره شد، اهداف کلی و جزئی این تحقیق به شرح زیر است:
۱-۳-۱هدف کلی

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.
Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.