ژانویه 25, 2021

مطبوعات و اخلاق رسانه ای تحلیل محتوای اخبار روزنامه های کیهان، ایران، شرق و …

1 min read

دو رویداد مهم که زمینه ساز این بازنگری شدند:۱٫گزارش«شن مک براید»که در سال ۱۹۸۰ از سوی یونسکو ارایه شد و تحت عنوان«یک جهان،چندین صدا:به سوی نظم نوین جهانی اطلاعات و ارتباطات» در آن پیشنهاد کرد به منظور برقراری تعادل و فراهم آمدن فرصت های برابر،در تمام کشورهای در حال توسعه جهان، آموزش با کیفیت روزنامه نگاری ارایه شود.و در نهایت در سال۱۹۸۳این اصول اخلاقی با عنوان«اعلامیه یونسکو»از سوی بیشتر کشورهای عضو این سازمان به تصویب رسید و شامل ۱۰ اصل بود که در آن به ترتیب«حقوق خلق در مورد اطلاعات حقیقی»، «وابستگی روزنامه نگار به واقعیت عینی»،«مسئولیت اجتماعی روزنامه نگار»،«صحت عمل روزنامه نگار»، «دستیابی و مشارکت مخاطبان در زمینه های اخبار و اطلاعات»،«احترام به زندگی خصوصی و شرافت انسانی»، «احترام به منافع عمومی»،«احترام به ارزشهای جهانی و گوناگونی فرهنگ ها»،«از میان بردن جنگ و مصائب دیگر بشریت»،«پیشبرد نظم نوین جهانی اطلاعات و ارتباطات» مورد تأکید قرار گرفت.
اﻗﺪاﻣﺎت سازمانهای ملی و بینالمللی از جمله ﻣﺠﻤﻊ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ و ﻳﻮﻧﺴﻜﻮ
با بررسی تاریخچه تدوین اصول اخلاق حرفه ای در جهان می توان گفت که روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران ﻛﺸﻮرﻫﺎی اﺳﻜﺎﻧﺪﻳﻨﺎوی در ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺪوﻳﻦ این اصول و ﻣﻘﺮرات، ﭘﻴـﺸﮕﺎم ﺑﻮده اﻧـﺪ .ﻛـﺸﻮرﻫﺎی ﻧـﺮوژ، ﺳـﻮﺋﺪ و ﻓﻨﻼﻧـﺪ، ﺑـﻪ ﺗﺮﺗﻴـﺐ در ﺳـﺎﻟﻬﺎی ۱۹۱۲، ۱۹۱۶ و ۱۹۱۹ از ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ﻫـﺎی ﻣﻘﺮرات اﺧﻼﻗﻲ روزﻧﺎﻣﻪﻧﮕﺎران ﺑﺮﺧﻮردار ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ.ﮔﺮداﻧﻨﺪﮔﺎن «ﺳﻨﺪﻳﻜﺎی ﻣﻠﻲ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران ﻓﺮاﻧﺴﻮی » در ﺳﺎل ۱۹۱۸، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از ﻣﻘـﺮرات اﺧﻼﻗـﻲ، را ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻛﺮدﻧﺪ.اﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ، در ﺳﺎل ۱۹۳۸، اﺻﻼح و ﺗﻜﻤﻴﻞ شد و اﻛﻨﻮن ﻣﻮرد ﺣﻤﺎﻳﺖ و اﺣﺘﺮام ﺗﻤﺎم ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎی ﺣﺮﻓﻪای روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران اﻳﻦ ﻛﺸﻮر اﺳﺖ.در اﻳﺎﻻت ﻣﺘﺤﺪه آﻣﺮﻳﻜﺎ ﻫﻢ ﻣـﺪﻳﺮان روزﻧﺎﻣـﻪ ﻫـﺎ در ﺳـﺎل ۱۹۲۳ ﭘﻴـﺸﮕﺎم ﺗﺪوﻳﻦ و اﺟﺮای ﻣﻘﺮرات اﺧﻼﻗﻲ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎری ﺷﺪﻧﺪ و ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای ﺑﺎ ﻋﻨﻮان «اﺻﻮل اﺧﻼﻗﻲ اﻧﺠﻤﻦ ﻣـﺪﻳﺮان روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎی آﻣﺮﻳﻜﺎ»، ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻛﺮدﻧﺪ. «اﺗﺤﺎدﻳﺔ ﻣﻠﻲ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران» اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن ﻫﻢ در ﺳﺎل ۱۹۳۶، ﻣﺠﻤﻮﻋـﺔ ﻣﻘﺮراﺗـﻲ درﺑـﺎره اﺻـﻮل اﺧﻼﻗـﻲ و رﻓﺘﺎری ﺣﺮﻓﺔ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎری ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻛﺮد، ﻛﻪ از آن زﻣـﺎن ﺗـﺎﻛﻨﻮن، ﭼﻨـﺪﺑﺎر ﻣـﻮرد ﺗﺠﺪﻳـﺪﻧﻈﺮ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳﺖ.(معتمدنژاد،۵۰:۱۳۸۵)
ﺑﺎﻳﺪ ﺧﺎﻃﺮﻧﺸﺎن ﺳﺎﺧﺖ، ﻛﻪ در ﻓﺎﺻـﻠﺔ ﺑـﻴﻦ دو ﺟﻨـﮓ ﺟﻬـﺎﻧﻲ، ﺑـﻪ ﻣـﻮازات اﻗـﺪاﻣﺎت ﺗـﺸﻜﻠﻬﺎی ﺣﺮﻓـﻪ ای ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻏﺮﺑﻲ ﺑﺮای ﺗﺪوﻳﻦ و اﺟـﺮای ﻣﻘـﺮرات اﺧﻼﻗـﻲ روزﻧﺎﻣـﻪ ﻧﮕـﺎری در ﺳـﻄﺢ ﻣﻠـﻲ آﻧﻬـﺎ، ﺳـﺎزﻣﺎﻧﻬﺎی ﺣﺮﻓﻪ ای ﻣﻨﻄﻘﻪ ای و ﺟﻬﺎﻧﻲ و ﺟﺎﻣﻌﺔ ﻣﻠﻞ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ وﺿﻊ ﻣﻘﺮرات اﺧﻼﻗﻲ ﺣﺮﻓﻪ ای در ﺳﻄﺢ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠـﻲ و ﻛﻮﺷـﺶ ﺑﺮای ﺑﻬﺒﻮد ﺷﺮاﻳﻂ ﻛﺎر و آزادی و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران در ﺳﺮاﺳـﺮ دﻧﻴـﺎ، ﺗﻮﺟـﻪ ﻳﺎﻓﺘﻨـﺪ .. ﻳﻜـﻲ از ﻧﺨـﺴﺘﻴﻦ اﻗﺪاﻣﻬﺎ در اﻳﻦ زﻣﻴﻨﻪ، ﺗﺼﻮﻳﺐ «ﻣﺠﻤﻮﻋﺔ ﻣﻘﺮرات اﺧﻼﻗﻲ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕـﺎری » در اوﻟـﻴﻦ «ﻛﻨﻔـﺮاﻧﺲ ﻣﻄﺒﻮﻋـﺎت ﺳﺮاﺳــﺮﻗــﺎره آﻣﺮﻳﻜــﺎ» ﺑــﻮد، ﻛــﻪدر ﺳــﺎل ۱۹۲۶ در واﺷــﻨﮕﺘﻦ ﺑﺮﮔــﺰار ﺷــﺪ. اﻳــﻦﻣﺠﻤﻮﻋــﻪ، در «ﻛﻨﻔــﺮاﻧﺲ ﻣﻄﺒﻮﻋﺎتﻛﺸﻮرﻫﺎی آﻣﺮﻳﻜﺎﻳﻲ» ﻛﻪ در اﻛﺘﺒﺮ ۱۹۵۰ در ﻧﻴﻮﻳـﻮرک ﺗـﺸﻜﻴﻞ ﮔﺮدﻳـﺪ ﻧﻴـﺰ ﻣـﻮرد ﺗﺄﻳﻴـﺪ ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺖ و در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ، از آن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋﺔ ﻣﻘﺮرات اﺧﻼﻗﻲ ﻣﻨﻄﻘﻪای، ﻧﺎم ﺑﺮده ﻣﻲﺷﻮد. (معتمدنژاد،۵۱:۱۳۸۵)
در دوره ﭘﺲ از ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﻲ دوم، «ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ» ﻧﻴﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ «ﺟﺎﻣﻌـﺔ ﻣﻠـﻞ »، ﺑـﺎ ﭘـﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﻛـﺸﻮرﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻏﺮﺑﻲ، ﺑﻪ ﻣـﺴﺎﺋﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻄﺒـﻮﻋﺎت و ﺳﺎﻳﺮ وﺳﺎﻳﻞ ارﺗﺒﺎط ﺟﻤﻌﻲ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﻲ، ﺗﻮﺟـﻪ ﺧـﺎص ﭘﻴـ ﺪا ﻛﺮدواز ﺟﻤﻠﻪ، ﺗﻬﻴﻪ وﺗﺪوﻳﻦ ﻳﻚ «ﻣﺠﻤﻮﻋـﺔ ﻣﻘـﺮرات اﺧﻼﻗـﻲﺑـﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠـﻲ» درﺑـﺎره روزﻧﺎﻣـﻪ ﻧﮕـﺎری راﻫـﻢ ﻣﻮردﻧﻈﺮﻗﺮار داد. ﺑﻪاﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر، ﻳﻚ ﮔﺮوه ۱۲ ﻧﻔﺮی از ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻣﻌﺮﻓﻲﺷـﺪه از ﺳـﻮیﺑﺮﺧـﻲ ﻛـﺸﻮرﻫﺎی ﻋﻀﻮ سازمان ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ، ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻃﺮح ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪای را آﻣﺎده ﻛﺮدﻧﺪ و در ﺳﺎل ۱۹۵۰ ﺑﻪ «ﻛﻤﻴـﺴﻴﻮن ﻓﺮﻋﻲ آزادی اﻃﻼﻋﺎت و ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت» واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ «ﺷﻮرای اﻗﺘﺼﺎدی و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ» اراﺋﻪ دادﻧﺪ. ﻃﺮح ﻳﺎد ﺷﺪه، ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ از ﺳﻮی دﺑﻴﺮﻛﻞ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ، ﺑـﺮای اﻇﻬـﺎرﻧﻈﺮ و دادن ﭘﻴـﺸﻨﻬﺎد، در اﺧﺘﻴـﺎر ﺣـﺪود ۵۰۰ ﺳﺎزﻣﺎن ﺗﺨﺼﺼﻲ و ﻣﺆﺳﺴﺔ ارﺗﺒﺎﻃﻲ در ﺳﺮاﺳﺮ ﺟﻬﺎن ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪ و ﺑﺎ اﺳﺘﻘﺒﺎل اﻛﺜﺮﻳﺖ آﻧﻬﺎ روﺑﻪرو ﮔﺮدﻳﺪ.
از سال ۱۹۷۸، سازمان های بین المللی و منطقه ای خبرنگاران حرفه ای که در مجموع نمایندگی ۴۰۰۰۰۰ خبرنگار شاغل در آن حرفه را به عهده داشتند، در سطح بین المللی و منطقه ای چند نشست مشاوره ای را به همت یونسکو برگزار نموده اند، و در این نشست های مشاوره ای پشتیبانی خود را از اعلامیه یونسکو ۱۹۷۸ پیرامون اصول اساسی اعلام نمود. علاوه بر این ها، «اعلامیه یونسکو» مجموعه ای از اصولی که در برگیرنده قواعد مشترک اخلاق خبرنگاری در قوانین موجود ملی و منطقه ای است و نیز قوانین مرتبط در اسناد بین المللی را به منزله مبنای کار پذیرفت. بر این پایه، اصول اخلاق حرفه ای در زمینهای مشترک و به عنوان منبع الهامی برای قوانین اخلاقی در سطح ملی نو منطقه ای تهیه و تدوین شده است. هدف از این مجموعه اصول، ارتقای اعضای هر یک از سازمان های حرفه ای و به کار بردن مناسب ترین روش ها و وسایل می باشد.(نوردنسترنگ،۷۶:۱۳۷۴)
ﺗﺠﺮﺑﻪﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ در ﻣﻮرد ﻣﻘﺮرات اﺧﻼﻗﻲ ﺣﺮﻓﻪای
در ﺳﺎﻟﻬﺎی ﺑﻌﺪ از ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﻲ دوم، ﺗﺪوﻳﻦ و ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی اﺻﻮل اﺧﻼﻗـﻲ روزﻧﺎﻣـﻪ ﻧﮕـﺎری، در ﺳﻄﺢ ﻣﻠﻲ ﺑﻌﻀﻲ از ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻏﺮﺑﻲ، ﻛﻪ ﭘﻴﺶ از آن ﻓﺎﻗﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﺑﻮدﻧﺪ ﻧﻴـﺰ ﻃـﺮف ﺗﻮﺟـﻪ واﻗـﻊ ﺷﺪه اﺳﺖ.برای مثال ﻛـﺸﻮر ﺑﻠﮋﻳـﻚ، ﻛـﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋـﺔ «ﻣﻘـﺮرات اﺧﻼﻗـﻲﻣﻄﺒﻮﻋـﺎت» آن در ﺳـﺎل ۱۹۴۷، در ﺑﻴﺴﺖ وﭘﻨﺠﻤﻴﻦاﺟﻼﺳﻴﺔ «ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﻣﻠﻲﻣﻄﺒﻮﻋﺎت ﺑﻠﮋﻳﻚ» به تصویب رسید و در سال ۱۹۵۱ در ۲۰ ﻣﺎده اﻧﺘﺸﺎر ﻳﺎﻓت، جالب توجه است.در ﺟﻤﻬﻮری ﻓﺪرال آﻟﻤﺎن، ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﺔ ﻣﻘﺮرات اﺧﻼﻗﻲ ﺣﺮﻓﻪ ای، ﻛﻪ اﻛﻨﻮن ﻫﻢ در ﺣﺎل اﺟﺮاﺳـﺖ،در ﺳﺎل ۱۹۵۶، ﻫمزﻣﺎن ﺑﺎ ﺗﺄﺳﻴﺲ «ﺷـﻮرای ﻣﻄﺒﻮﻋـﺎت» این کشور، از سوی شورای مذکور، تدوین و ﺗﺼﻮﻳﺐ ﺷﺪه اﺳﺖ. اﻳـﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ، ﻣﻘـﺮرات وﻳـﮋه ای در ﻣـﻮرد ﺣـﻖ ﻧﻈـﺎرت روزﻧﺎﻣـﻪ ﻧﮕـﺎران در اداره اﻣـﻮر اﻗﺘﺼﺎدی و ﻣﺎﻟﻲ ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ اﻳﺠﺎد اﻧﺤـﺼﺎرﻫﺎی ﻣﻄﺒﻮﻋـﺎﺗﻲ و ﻧﻴـﺰ ﺣـﻖ ﻣـﺸﺎرﻛﺖ آﻧـﺎن در ﻣﺎﻟﻜﻴـﺖ ﻣﻄﺒﻮﻋــﺎت و ﻣــﺪﻳﺮﻳﺖ ﺗﺤﺮﻳﺮﻳــﺔ آﻧﻬــﺎ در ﺑــﺮدارد ﻛــﻪ ﻣــﺸﺎﺑﻪ آﻧﻬــﺎ در ﻣﺠﻤﻮﻋــﻪ ﻫــﺎی ﻣﻘــﺮرات اﺧﻼﻗــﻲ ﺳــﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻏﺮﺑﻲ، وﺟﻮد ﻧﺪارد. ﺟﻤﻬﻮری اﻳﺘﺎﻟﻴﺎ، ﻫﻢ از ﺳﺎل ۱۹۵۷، ﺑﻪ ﻛﻮﺷﺶ «ﺷﻮرای ﻣﻠﻲ ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت اﻳﺘﺎﻟﻴﺎ» که در همان سال تاسیس ﮔﺮدﻳﺪ، از ﻳﻚ ﻣﺠﻤﻮﻋﺔ ﻣﻘﺮرات اﺧﻼﻗﻲ، ﺑﺮﺧﻮردار ﺷﺪه اﺳﺖ.در ﺳـــﻮئیس، ﻣﻘـــﺮرات اﺧﻼﻗـــﻲ روزﻧﺎﻣـــﻪ ﻧﮕـــﺎری در ﻣـــﺘﻦ «اﻋﻼﻣﻴـــﺔ ﻣﺮﺑـــﻮط ﺑـــﻪ وﻇـــﺎﻳﻒ و ﺣﻘـــﻮق روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران»، ﻛﻪ در ﺳﺎل ۱۹۷۲ از ﺳﻮی اﻧﺠﻤﻦ ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت اﻳﻦ ﻛﺸﻮر ﺗﺼﻮﻳﺐ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﭘـﻴﺶ ﺑﻴﻨـﻲ ﮔﺮدﻳﺪه اﻧﺪ. (معتمدنژاد،۵۴:۱۳۸۵)
در میان سال های ۱۹۵۰ و ۱۹۵۲ نیز کمیسیون فرعی آزادی اطلاعات و مطبوعات، پیش نویس نظام نامه ی بین المللی اصول اخلاقی پرسنل اطلاعاتی را تهیه کرد.در سال ۱۹۵۴ مجمع عمومی سازمان ملل تصمیم گرفت روی این پیش نویس اقدامی نکند و بعدا آن را به رسانه ها و انجمن های صنفی آنها ارسال داشت تا آن طور که مناسب بدانند اقدام کنند (مقدم فر، ۹۰:۱۳۷۵).
ﺑﺎﻳﺪ ﻳﺎدآور ﺷﺪ ﻛﻪ در دﻫﻪ ﻫﺎی اﺧﻴﺮ، در ﺑﺮﺧـﻲ از ﻛـﺸﻮرﻫﺎی ﻏﺮﺑـﻲ ﭘﻴـﺸﮕﺎم ﺗـﺪوﻳﻦ ﻣﻘـﺮرات اﺧﻼﻗـﻲ ﺣﺮﻓﻪ ای ﻧﻴـﺰ ﺗﺤـﻮﻻت ﺗـﺎزه ای در اﻳـﻦ زﻣﻴﻨـﻪ ﭘﺪﻳـﺪ آﻣـﺪه اﻧـﺪ، ﻛـﻪ در ﻣﻴـﺎن آﻧﻬـﺎ ﺗـﺼﻮﻳﺐ «ﻣﻨـﺸﻮر ﺣـﻖ اﻃﻼﻋــﺎت» در ﺳــﺎل ۱۹۷۳، از ﺳــﻮی «ﺳــﻨﺪﻳﻜﺎی ﻣﻠــﻲ روزﻧﺎﻣــﻪ ﻧﮕــﺎران ﻓﺮاﻧــﺴﻪ» و ﺳــﺎﻳﺮ ﺳــﻨﺪﻳﻜﺎﻫﺎی روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران اﻳـﻦ ﻛـﺸﻮر، اﻫﻤﻴـﺖ ﺧـﺎص دارد .دراﻳـﻦ اﻋﻼﻣﻴـﻪ، ﺣﻘـﻮق و ﻣـﺴﺌﻮﻟﻴﺘﻬﺎی ﺟﺪﻳـﺪی ﺑـﺮای روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻛﻪ در ﻣﺘـﻮن ﻗﺒﻠـﻲ ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪ ﻫـﺎی ﻣﻘـﺮرات اﺧﻼﻗـﻲ ﻓﺮاﻧـﺴﻪ و ﺳـﺎﻳﺮ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻏﺮﺑﻲ، ﭘﻴﺶﺑﻴﻨﻲ ﻧﮕﺮدﻳﺪه اﻧﺪ.در ﻣﻴﺎن ﻣﻘﺮرات اﺧﻼﻗﻲ ﺣﺮﻓﻪ ای ﺗﺎزه ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻏﺮﺑﻲ، «ﻣﺠﻤﻮﻋـﺔ ﻣﻘـﺮرات ﻋﻤﻠـﻲ ﻛﻤﻴـﺴﻴﻮن ﺷﻜﺎﻳﺎت ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺗﻲ »، اﻧﮕﻠﺴﺘﺎن، ﻛﻪ در ﺳﺎل ۱۹۹۱، ﭘﺲ از ﺗﻌﻄﻴﻞ «ﺷـﻮرای ﻣﻄﺒﻮﻋـﺎت » ﺑـﺴﻴﺎر ﻣﻌـﺮوف اﻳـﻦ ﻛـﺸﻮر و ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن ﺑﻪ ﺟﺎی آن ﺗـﺼﻮﻳﺐ ﺷـﺪه اﺳـﺖ، ﻧﻴـﺰ از اﻫﻤﻴـﺖ زﻳـﺎدی ﺑﺮﺧـﻮردار اﺳﺖ. (معتمدنژاد، ۵۵:۱۳۸۵)
در ارتباط با کشور انگلستان باید خاطر نشان کرد که «اتحادیه ملی روزنامه‌نگاران» این کشور در سال۱۹۳۶، مجموعه مقرراتی درباره اصول اخلاقی و رفتاری حرفه روزنامه ‌نگاری تصویب کرد، که از آن زمان تاکنون، چند بار مورد تجدید نظر قرار گرفته است.
چندین انجمن بین المللی نیز پیش نویس اعلامیه های اصول یا نظام نامه های اصول اخلاقی را تهیه کرده اند یا آن ها را پذیرفته اند.از جمله فدراسیون بین المللی روزنامه نگاران (پاریس،۱۹۷۳) فدراسیون روزنامه نگاران آمریکای لاتین (که دوازده سازمان آن را تأیید کرده اند) و تهیه پیش نویس یک نظامنامهی اصول اخلاق حرفه ای برای روزنامه نگاران عرب، زیر نظر اتحادیه عرب (۱۹۷۷).با وجود این ابتکارها، بسیاری از روزنامه نگاران و مقامات دولتی مسئول در امر ارتباط، مدعی هستند که تنظیم یک نظام نامه ی بین المللی در این زمینه با توجه به تصورات گوناگونی که از نقش روزنامه نگار در جهان امروز وجود دارد غیرممکن خواهد بود.(مقدم فر،۹۱:۱۳۷۵)
در ﻛﺸﻮرﻫﺎی آﺳﻴﺎﻳﻲ وآﻓﺮﻳﻘﺎﻳﻲ وآﻣﺮﻳﻜﺎیﻻﺗﻴﻦ، ﻛﻮﺷﺸﻬﺎی ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺗﻬﻴـﻪ و ﺗـﺪوﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋـﻪﻫـﺎی ﻣﻘﺮرات اﺧﻼﻗﻲ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎری، ﺗﻨﻬﺎ ﭘﺲ از ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﻲ دوم وﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺟﻨﺒـﺸﻬﺎی اﺳـﺘﻌﻤﺎرزداﻳﻲ و ﺑﻴﺪاری ﺳﻴﺎﺳﻲ اﻳﻦ ﻛﺸﻮرﻫﺎ، آﻏﺎز ﺷﺪﻧﺪ، ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﻮرد، ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻫﻨﺪ (۱۹۴۷)، ﺗﺮﻛﻴﻪ (۱۹۶۰)، ﺷـﻴﻠﻲ (۱۹۶۳)، ﻛﺮه ﺟﻨﻮﺑﻲ (۱۹۶۴)، اﻧﺪوﻧﺰی (۱۹۶۸)، ﻧﻴﺠﺮﻳﻪ (۱۹۷۰) و ﻣﺼﺮ (۱۹۷۲) ﭘﻴﺸﮕﺎم ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. در دو دﻫﺔ اﺧﻴﺮ، در ﺗﻌﺪاد زﻳﺎدی از ﻛﺸﻮرﻫﺎی در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ، ﺑﻪ ﺗﺪوﻳﻦ و ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎی ﺣـﺎوی اﺻﻮل اﺧﻼﻗﻲ ﺣﺮﻓﺔ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎری، ﺗﻮﺟﻪ ﺧﺎﺻﻲ ﻣﻌﻄﻮف ﮔﺮﻳﺪه اﺳﺖ و ﺑـﺴﻴﺎری از آﻧﻬـﺎ، ﺑـﻪ ﻧﺤـﻮی از اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎ ﺑﺮﺧﻮردار ﺷﺪه اﻧﺪ. ﻋﻼوه ﺑﺮ آن، ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ ﻫﻤﻜﺎری ﻣﻨﻄﻘﻪای ﺑﺮای ﺗـﺪارک و اﺟﺮای ﻣﻘﺮرات اﺧﻼﻗﻲ ﻣﺸﺘﺮک در ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻏﻴﺮﻏﺮﺑﻲ ﻧﻴﺰ ﭘﺪﻳﺪ آﻣﺪه اﻧﺪ، ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﺑـﻪ ﺻﺪور «اﻋﻼﻣﻴﺔ ﻛﻨﻔﺪراﺳﻴﻮن روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻋﻀﻮ ﺳﺎزﻣﺎن «آﺳﻪ آن» (در ﺟﻨﻮب ﺷﺮﻗﻲ آﺳـﻴﺎ)، در ﻣﻮرد اﺻﻮل اﺧﻼﻗﻲ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎری، ﻣﺼﻮب ۲۵ ﻧﻮاﻣﺒﺮ ۱۹۸۵، اﺷﺎره ﻛﺮد . «ﻓﺪراﺳﻴﻮن روزﻧﺎﻣـﻪ ﻧﮕـﺎران ﻛـﺸﻮرﻫﺎی ﻋـﺮب » ﻧﻴـﺰ از ﻣــﺪﺗﻬﺎ ﭘـﻴﺶ ﺑـﺮای ﺗــﺪوﻳﻦ و ﺗـﺼﻮﻳﺐ ﻣﻘـﺮرات اﺧﻼﻗــﻲ ﻣـﺸﺘﺮک ﻗﺎﺑـﻞ ﻗﺒــﻮل ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎی ﺣﺮﻓﻪ ای ﻋﻀﻮ آن، ﺑﻪ ﻛﻮﺷﺶ ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ . اﻳـﻦ ﻓﺪراﺳـﻴﻮن در ﺳـﺎل ۱۹۷۷، ﻃـﺮح ﻣﺠﻤﻮﻋـﺔ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﻲ ﺣﺮﻓﻪ ای روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕـﺎران را ﺑـﺮای ﺑﺮرﺳـﻲ آﻣـﺎده ﺳـﺎﺧﺘﻪ اﺳـﺖ، ﻛـﻪ ﻇـﺎﻫﺮاً ﺗـﺎ ﻛﻨﻮن ﻣـﻮرد ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻗﺮار ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. (معتمدنژاد،۵۵:۱۳۸۵)
از ﻧﻈﺮ ﺗﺎرﻳﺨﻲ ﻃﺒﻖ ﮔﺰارش ﻣﻚ ﺑﺮاﻳﺪ:
«ﺗﺪوﻳﻦ ﻫﻨﺠﺎرﻫﺎی اﺧﻼق ﺣﺮﻓﻪ ای ﺑﺮای ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎر در ﺳﺎﻟﻬﺎی دﻫﻪ ۱۹۲۰ آﻏﺎز ﺷﺪ. در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺗﻌﺪاد ﺷﺼﺖ ﻛﺸﻮر در ﺳﺮاﺳﺮ دﻧﻴﺎ ﻧﻈﺎم ﻧﺎﻣﻪﻫﺎی ﻛﻢ و ﺑﻴﺶ ﮔﺴﺘﺮده ای را ﻛﻪ اﻏﻠﺐ ﻣﻮرد ﭘﺬﻳﺮش اﺷﺨﺎص ﺣﺮﻓﻪای ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ اﻧدبر اساس این هنجارهای اخلاقی،استانداردهایی که برای رفتار تعیین می شود برروی هم جنبه ای عام دارند؛ از جمله آزادی دسترسی به منابع اطلاعات، عینیت، تعهد به خودداری از وارد آوردن افترا؛ اما اغلب اینها در لفافه ی ابهام و گاهی اصطلاحاتی نارسا هستند. از ﺳﻮی دﻳﮕﺮ ﺷﻤﺎر ﻧﻈﺎم ﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺣﺎوی اﺻﻮل ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ وﻇﺎﻳﻒ و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎی روزﻧﺎﻣﻪﻧﮕﺎران درﻗﺒﺎل ﺟﺎﻣﻌﻪﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲﻳﺎ ﻛﺸﻮرﻫﺎیﺧﺎرﺟﻲﺑﺎﺷﺪ، اﻧﺪک اﺳﺖ.اصول اخلاق حرفه ای در ثبات اخلاقی تجلی میکند، وروزنامه نگار با این ثبات اخلاقی علیه منافع و فشارهای گوناگونی می ایستد که وی را وادار به تغییر یا تحریف اطلاعات و یافتههایش و یا چشم پوشی از انتشار حقیقت میکنند. ﻣﺴﺌﻠﻪ تهیهی یک نظامنامه ی بین المللی مربوط به اصول اخلاقی، ﺑﺮایﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎر، در ﭼﺎرﭼﻮب ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ. ﺑﻴﻦ ﺳﺎﻟﻬﺎی۱۹۵۰ و ۱۹۵۲ ﻛﻤﻴﺴﻴﻮن ﻓﺮﻋﻲ آزادی اﻃﻼﻋﺎت وﻣﻄﺒﻮﻋﺎت، ﭘﻴﺶﻧﻮﻳﺲ ﻧﻈﺎمﻧﺎﻣﻪ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ اﺻﻮل اﺧﻼﻗﻲ ﭘﺮﺳﻨﻞ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ را ﺗﻬﻴﻪ ﻛﺮد. در ﺳﺎل ۱۹۵۴ ﻣﺠﻤﻊ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺖ روی اﻳﻦ ﭘﻴﺶ ﻧﻮﻳﺲ اﻗﺪاﻣﻲ ﻧﻜﻨﺪ و ﺑﻌﺪاً آن را ﺑﻪ رﺳﺎﻧﻪﻫﺎ و اﻧﺠﻤﻨﻬﺎی ﺻﻨﻔﻲ آﻧﻬﺎ ارﺳﺎل داﺷﺖ ﺗﺎ آنﻃﻮر ﻛﻪ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺪاﻧﻨﺪ اﻗﺪام ﻛﻨﻨﺪ.چندین انجمن بین المللی، پیش نویس اعلامیه های اصول یا نظامنامه های اصول اخلاقی را تهیه کرده اند یا آنها را پذیرفته اند؛ از جمله انجمن سخن پراکنان اینترامریکا، فدراسیون بین المللی روزنامه نگاران، فدراسیون روزنامه نگاران آمریکای لاتین (که دوازده سازمان آن را تأیید کرده اند) و تهیه پیش نویس یک نظامنامه اصول اخلاق حرفه ای برای روزنامه نگاران عرب، زیر نظر اتحادیه عرب.»(مک براید،۱۸۱:۱۳۷۵-۱۷۸)
با توجه به مباحث اشاره شده در این گزارش در خصوص اخلاق حرفه ای روزنامه نگاری، آمده است:
روزنامه نگاران به خاطر ماهیت کارشان در جهت شکل دادن به اندیشه ها و عقاید در موضعی نیرومند قرار دارند.از نظر بسیاری از مردم روزنامه نگاری تنها یک حرفه نیست بلکه یک رسالت است. روزنامه نگاران خواستار حق کسب اطلاعات بدون مانع و پخش کامل و سریع آن هستند.سردبیران و مفسرین نیز خواستار حق بیان آزادانه عقاید می باشند. پیگیری فعال حقایق مربوط به مصالح عمومی، یکی از معیارهایی است که با آن استعدادهای حرفه ای یک روزنامه نگار را می سنجند.نقش یک روزنامه نگار کنجکاو، وارسی اقدامات مصادر امور و نشان دادن هر گونه سوء استفاده از قدرت است.امروزه در صحنه بین المللی در حیطه روزنامه نگاری موضوعات و مسائلی از جمله نظامنامه های اصول اخلاق حرفه ای، مقررات صنفی، شوراهای مطبوعاتی و رسانه ای،حقوق پاسخ و تصحیح مطرح و بیان شده است. (مک براید،۱۷۴:۱۳۷۵)
در ﻣﺎده ﻫﺸﺖ «اﻋﻼﻣﻴﻪ اﺻﻮل اﺳﺎﺳﻲ ﻧﻘﺶ رﺳﺎﻧﻪﻫﺎی ﮔﺮوﻫﻲ در ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺻﻠﺢ و ﺗﻔﺎﻫﻢ ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ، ﺗﺮوﻳﺞ ﺣﻘﻮق ﺑﺸﺮ و ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﻧﮋادﭘﺮﺳﺘﻲ، آﭘﺎرﺗﺎﻳﺪ و ﺗﺤﺮﻳﻚ ﺟﻨﮓ» (ﻗﻄﻌﻨﺎﻣﻪ ﺷﻤﺎره ۴/۹/۳/۲ ﻣﻮرخ ۱۹۷۸ ﻛﻨﻔﺮاﻧﺲ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻳﻮﻧﺴﻜﻮ) ﻧﻴﺰ ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻛﺮده اﺳﺖ: «ﺳﺎزﻣﺎﻧﻬﺎی ﺣﺮﻓﻪای و اﻓﺮادی ﻛﻪ در آﻣﻮزش ﺣﺮﻓﻪای روزﻧﺎﻣﻪﻧﮕﺎران و ﺳﺎﻳﺮ ﻋﻮاﻣﻞ رﺳﺎﻧﻪﻫﺎی ﺟﻤﻌﻲ ﻣﺸﺎرﻛﺖ دارﻧﺪ و آﻧﻬﺎ را در اﻧﺠﺎم ﻛﺎرﻫﺎﻳﺸﺎن ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺴﺌﻮﻻﻧﻪ ﻛﻤﻚ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ، ﺑﺎﻳﺴﺘﻲ در ﻣﻘﺎم ﺗﻬﻴﻪ و اﺟﺮای ﻗﻮاﻋﺪ اﺧﻼق ﺣﺮﻓﻪ ای اﻫﻤﻴﺖ ﺧﺎﺻﻲ ﺑﻪ اﺻﻮل اﻳﻦ اﻋﻼﻣﻴﻪ ﺑﺪﻫﻨﺪ.»
اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻬﻴﻪ و ﺗﺼﻮﻳﺐ «ﭘﻴﺶﻧﻮﻳﺲ ﻗﻮاﻋﺪ اﺧﻼق ﺣﺮﻓﻪ ای ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ» ﺗﻮﺳﻂ ﺷﻮرای اﻗﺘﺼﺎدی و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ را ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻓﻬﺮﺳﺖ ﺗﻼشﻫﺎیِ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه اﻓﺰود. در ﻣﻘﺪﻣﻪ اﻳﻦ ﭘﻴﺶﻧﻮﻳﺲ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺟـﻬﺎﻧﻲ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪای ﺻـﺮﻳﺢ و ﺟﺎﻟﺐ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﺗﺄﻛـﻴﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ رﻋﺎﻳﺖ ﻣﻮازﻳﻦ اﺧﻼﻗﻲ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﻣﻘﺘﻀﻴﺎت ﺣﺮﻓﻪی روزﻧﺎﻣﻪﻧﮕﺎری و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ رﺳﺎﻧﻪﻫﺎ ﻣﻨﺎﻓﺎﺗﻲ ﻧﺪارد، ﺑﻠﻜﻪ «ﻣﻌﻴﺎر رﻓﺘﺎر ﺣﺮﻓﻪای» و ﺗﻀﻤﻴﻦ ﺑﻬﺘﺮ آزادی اﻃﻼﻋﺎت و ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت اﺳﺖ. (اسماعیلی،۲۱:۱۳۸۵)
در این پیشنویس متذکر می شود که آزادی اطلاعات و مطبوعات از حقوق اساسی انسان است، و معیاری برای همه آزادیهای مندرج در منشور ملل متحد و اعلامیه جهانی حقوق بشر می‌باشد؛ وهدف آن ترویج و حفظ صلح است.این آزادی هنگامی بهتر تضمین می‌گردد که کارکنان مطبوعات و سایر رسانه‌های جمعی بطور مستمر و داوطلبانه سعی کنند که در مقابل مخاطبان خود، احساس مسئولیت داشته باشند، عمیقاً به تعهدات اخلاقی ناشی از لزوم راست‌گوئی و جست‌‌وجوی حقیقت در گزارشات خود و در توجیه و تفسیر حقایق پای‌بند باشند.
به همین جهت این قواعد اخلاق حرفه‌ای بین‌المللی، به عنوان معیار رفتار حرفه‌ای برای همه افراد دست‌اندرکار جمع‌آوری، ارسال، پخش و تفسیر اخبار و اطلاعات و تشریح وقایع معاصر توسط کلمات، مطالب شفاهی و کلیه طرق بیان، اعلام می‌گردد.
در ﻣﺎده اول این پیشنویس ﺑﺮ رﻋﺎﻳﺖ دﻗﺖ و ﺻﺤﺖ، ﺑﻪ ﻣﻮازات اﺣﺘﺮام ﺑﻪ ﺣﻖ ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن ﺑﺮ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺗﺼﺮﻳﺢ ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﻣﺎده دوم ﻧﻴﺰ اوﻟﻮﻳﺖ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﺑﺮ اﻣﺘﻴﺎزﻫﺎی ﺷﺨﺼﻲ و ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺧﺼﻮﺻﻲ رﺳﺎﻧﻪﻫﺎ و ﻓﻌﺎﻻن در آﻧﻬﺎ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﻣﺼﺎدﻳﻘﻲ ﻧﻴﺰ ذﻛﺮ ﮔﺮدﻳﺪه اﺳﺖ در مادهی سوم این پیشنویس نیز بر مسئولیت کامل روزنامه نگار بر آنچه می نویسد و توجه بیشتر به اطلاعات مربوط به حریم خصوصی افراد جامعه تأکید می کند. ماده ﭼﻬﺎرم پیشنویس ﻗﻮاﻋﺪ اﺧﻼق ﺣﺮﻓﻪای ﺑﻴﻦاﻟﻤﻠﻠﻲ ﺑﻪ ﻟﺰوم ﻛﺴﺐ داﻧﺶ و ﻣﻬﺎرت ﻻزم ﺑﺮای اراﻳﻪ ﺗﺤﻠﻴﻞ دﻗﻴﻖ و ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ ﺣﻮادث ﺧﺎرﺟﻲ اﺷﺎره ﻛﺮده و در آﺧﺮﻳﻦ ﻣﺎده ﻧﻴﺰ ﺿﺮورت داوﻃﻠﺒﺎﻧﻪ ﺑﻮدن رﻋﺎﻳﺖ اﺧﻼق ﺣﺮﻓﻪای و ﻋﺪم دﺧﺎﻟﺖ دوﻟﺖ در آن ﻣﻮرد ﺗﺼﺮﻳﺢ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ﺗﺎ ﻳﻜﻲ از ﺗﻔﺎوتﻫﺎی اﺻﻠﻲ ﺣﻘﻮق ﺑﺎ اﺧﻼق ﻧﺎدﻳﺪه ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﻮد. (اسماعیلی،۲۲:۱۳۸۵)
«اﺻﻮل و ﻣﻮازﻳﻦ اﺧﻼﻗﻲ اﻧﺠﻤﻦ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎرن ﺣﺮﻓﻪای» در ﺳﺎل ۱۹۲۶ ﺗﺪوﻳﻦ و در ﺳﺎل ﻫﺎی ۱۹۸۴، ۱۹۷۳ و۱۹۸۷ در آن ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻧﻈﺮ ﺷﺪ. اﺻﻼﺣﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ﺳﺎل ۱۹۸۷ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺤﺚ اﻧﮕﻴﺰ ﺑﻮد و ﻫﻨﻮز ﻫﻢ ﻧﺸﺮﻳﻪ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻳﻦ اﻧﺠﻤﻦ آﻛﻨﺪه از اﻇﻬﺎر ﻧﻈﺮ و ﻧﻘﺪ و ﺑﺮرﺳﻲ اﺳﺖ، ﭼﻮن در اﻳﻦ ﺳﺎل ﺗﺒﺼﺮه ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﻧﺘﻘﺎد از ﺧﻮد از ﻣﺤﺘﻮای آن ﺣﺬف ﺷﺪ. در ﻧﺴﺨﻪ ﺳﺎل ۱۹۸۴ ﻛﻪ ﺑﻌﺪاً در ﺳﺎل ۱۹۸۷ اﺻﻼح ﺷﺪ اﻳﻦ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻘﺮر ﺷﺪه ﺑﻮد ﻛﻪ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺠﺪاﻧﻪ از ﺧﻮد اﻧﺘﻘﺎد ﻛﺮده و از ﻧﻘﺾ اﻳﻦ اﺻﻮل و ﻣﻮازﻳﻦ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی و ﺗﻤﺎﻣﻲ دﺳﺖ اﻧﺪرﻛﺎران ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺧﺒﺮی را ﺑﻪ رﻋﺎﻳﺖ اﻳﻦ ﻣﻮازﻳﻦ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻛﻨﻨﺪ. در ﺳﺎل ۱۹۸۷ اﻳﻦ ﺗﺒﺼﺮه ﺑﺪﻳﻦ ﺻﻮرت اﺻﻼح ﺷﺪ: اﻧﺠﻤﻦ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران ﺣﺮﻓﻪای از ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی آﻣﻮزﺷﻲ و ﺷﻴﻮه ﻫﺎی دﻳﮕﺮ، روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران را ﺑﻪ رﻋﺎﻳﺖ اﻳﻦ ﻣﻮازﻳﻦ و اﺣﻜﺎم و ﺑﻨﮕﺎه ﻫﺎی ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺗﻲ و ﺳﺨﻦ ﭘﺮاﻛﻨﻲ را ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺧﻮد ﺑﺮای ﺗﺪوﻳﻦ ﻣﻮازﻳﻦ و اﺣﻜﺎم اﺧﻼﻗﻲ از ﻃﺮﻳﻖ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ ﺑﺎ ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﺧﻮد ﺟﻬﺖ اراﺋﻪ رﻫﻨﻤﻮدﻫﺎی ﻻزم ﺑﺮای ﭘﻴﺸﺒﺮد اﻳﻦ اﻫﺪاف ﺗﺸﻮﻳﻖ ﺧﻮاﻫﺪ ﻛﺮد. (هوسمن، ۲۳۰:۱۳۷۵)
دﻳﮕﺮ ﺑﺨﺶ ﻫﺎی ﻣﻮازﻳﻦ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه از ﺳﻮی اﻧﺠﻤﻦ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران ﺣﺮﻓﻪ ای ﺗﺤﺖ ﭘﻨﺞ ﻋﻨﻮان ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه اﻧﺪ: ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ، آزادی ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت، اﺧﻼﻗﻴﺎت (Ethics) ﺻﺤﺖ و ﻋﻴﻨﻴﺖ (Accuracy and Objectivity) و ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﻨﺼﻔﺎﻧﻪ (Fair Play). ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﻮرد ﺑﺤﺚ در دو ﻋﻨﻮان ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ و آزادی ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت، ﺑﻪ ﺣﻖ ﻣﺮدم از آﮔﺎﻫﻲ ﻳﺎﻓﺘﻦ از روﻳﺪادﻫﺎ و ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻬﻢ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﺣﻖ اﻧﻜﺎر ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ آزادی ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﻣﻲﺷﻮد. ﻣﺒﺤﺚ اﺧﻼﻗﻴﺎت ﺷﺎﻣﻞ ﺷﺶ ﻋﻨﻮان ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺑﺴﻴﺎری از آنﻫﺎ ﺳﺮﻗﺖ ﻣﻘﺎﻻت و ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻫﺎی دﻳﮕﺮان ﻣﺬﻣﻮم و ﻏﻴﺮاﺧﻼﻗﻲ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ وﻟﻲ ﺳﺎﻳﺮ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻛﺎﻣﻼً ﻓﻨﻲ و دﻗﻴﻖ ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺑﺮای ﻣﺜﺎل در ﺑﻨﺪ ۲ ﺑﺨﺶ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺧﻼﻗﻴﺎت ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ در ﺻﻮرت داﺷﺘﻦ ﺷﻐﻞ دوم، درﮔﻴﺮ ﺷﺪن در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺳﻴﺎﺳﻲ، ﻗﺒﻮل ﻣﺸﺎﻏﻞ رﺳﻤﻲ و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ در ﺳﺎزﻣﺎ نﻫﺎ و ﻣﺆﺳﺴﺎت ﻣﺤﻠﻲ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﺨﺪوش ﺷﺪن ﺗﻌﻬﺪات روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران و رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺧﺒﺮی ﻣﺘﺒﻮع آﻧﺎن ﻣﻲﺷﻮد و ﺑﺎﻳﺪ از آنﻫﺎ دوری ﻛﺮد. در ﺑﺨﺶ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺧﻼﻗﻴﺎت در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﺑﻪ ﺧﺒﺮﻧﮕﺎران در ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل اﻧﻌﺎم و ﭘﻴﺸﻜﺶ ﻫﺸﺪار داده ﺷﺪه اﺳﺖ. در ﺑﺨﺶ ﻣﻮازﻳﻦ اﺧﻼﻗﻲ ﺑﻪ ﺻﺮاﺣﺖ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ ﺧﺒﺮﻧﮕﺎران ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻫﻴﭻ ﻫﺪﻳﻪ ﮔﺮان ﻗﻴﻤﺘﻲ را ﺑﭙﺬﻳﺮﻧﺪ.در ﺑﺨﺶ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺻﺤﺖ و ﻋﻴﻨﻴﺖ، ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران در ﮔﻔﺘﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ، ﮔﺮدآوری اﻃﻼﻋﺎت از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻮﺛﻖ و ﺣﺼﻮل اﻃﻤﻴﻨﺎن از اﻧﻄﺒﺎق ﻋﻨﺎوﻳﻦ روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﺤﺘﻮای اﺧﺒﺎر و ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ ﻣﻮرد ﺗﺄﻛﻴﺪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.ﻋﻜﺲﻫﺎ و ﻓﻴﻠﻢ ﻫﺎی اراﺋﻪ ﺷﺪه ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺼﻮﻳﺮ دﻗﻴﻘﻲ از روﻳﺪادﻫﺎ اراﺋﻪ دﻫﺪ و واﻗﻌﻴﺖ را آن ﭼﻨﺎن ﻛﻪ ﻫﺴﺖ ﻣﻨﻌﻜﺲ ﻧﻤﺎﻳﺪ. در ﻣﻮازﻳﻦ و اﺣﻜﺎم ﻣﻨﺪرج در ﺑﺨﺶ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺻﺤﺖ و ﻋﻴﻨﻴﺖ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه ﻛﻪ اﺧﺒﺎر و ﺗﻔﺴﻴﺮﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻛﺎﻣﻼً از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﻣﺠﺰا ﺷﻮﻧﺪ و اﮔﺮ ﻣﻄﻠﺒﻲ ﺟﻨﺒﻪ ﺗﻔﺴﻴﺮی دارد اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﻗﻴﺪ ﺷﻮد. (هوسمن،۲۳۱:۱۳۷۵)
مسألهی رعایت اخلاق حرفه ای و بی طرفی روزنامه نگاران در اطلاع رسانی از سوی انجمن روزنامه نگاران حرفه ای تا بدان جا اهمیت دارد که قبول شغل دوم را برای این افراد، عاملی در آسیب دیدن تعهدات اخلاقی آنان دانسته و روزنامه نگاران را از انجام آن منع می کند چرا که در صورت وابسته بودن روزنامه نگاران به یک پایگاه و سازمان رسمی، و در نظر گرفتن منافع این گروه در کار خود احتمال هرگونه افتراء، اهانت، بدنام کردن عمدی و اتهامات بی‌اساس و تخلفات جدی حرفه‌ای وجود دارد. در واقع حسن‌نیت نسبت به عموم، اساس روزنامه‌نگاری صحیح است. هرگونه اطلاعات منتشره که مضرّ و نادرست باشد خلاف اخلاق حرفه ای بوده و باید فوراً اصلاح شود. همچنین شایعات و اخبار تائید نشده باید مشخص شود و رفتاری مناسب با همین حالت، با آنها انجام شود.
تجربههای جهانی
در این قسمت با توجه به اندک بودن شمار نظامنامه هایی که حاوی اصول حاکم بر فعالیت مطبوعات است، تنها به تجربه ی کشورهای فرانسه، آمریکا، انگلستان و آفریقا به دلیل پیشگامی در زمینه تهیه و تدوین اصول اخلاقی و پس از آن به تلاش های صورت گرفته در ایران اشاره خواهد شد.
فرانسه
نخستین گرایش ها به تدوین اصول اخلاقی روزنامه نگاری در سال ۱۹۱۸ در فرانسه ظهور کرد. سندیکای ملی روزنامه نگاری فرانسوی در همان سال مجموعه ای از مقررات اخلاقی با عنوان منشور وظایف و مسئولیت های روزنامه نگاران را تصویب کرد.(اسدی،۷۳:۱۳۸۱)
پارلمان این کشور در سال ۱۹۳۵ به موازات تصویب قانون مخصوص حرفه روزنامه نگاری، ضرورت اجرای قواعد یادشده سال ۱۹۱۸ را تحت عنوان “اصول شرف و حیثیت روزنامه نگار” مورد تأکید قرار داد که به موجب آن هر روزنامه نگار قبل از اینکه کارت حرفه ای خود را دریافت کند، رعایت این اصول را قبول می کند و برای وفاداری به آن سوگند یاد می کند.(احدزاده،۱۲۱:۱۳۸۸)
مجموعه “اصول شرف و حیثیت روزنامه نگار” در حقیقت مسایلی را دربر می گیرد که دربرگیرنده چارچوب اصول اخلاقی روزنامه نگاری است.این اصول به عقیده شخصی، تفکیک بین آگهی و کار خبری هیات تحریریه، عدم خدمت برای دولت، بیان تمام حقایق، حفظ اسرار حرفه ای اعم از حرفه روزنامه نگاری و یا اسرار خصوصی مردم را شامل می شوند (عسگری،۲۸:۱۳۴۷).
آمریکا
در سالهای اول قرن بیستم و در آستانه جنگ جهانی اول بسیاری از مطبوعات جنجالی غربی در آمریکا و اروپا، برای جلب خوانندگان بیشتر، به انعکاس اخبار خشونتها در صفحات خود می پرداختند. در طول جنگ مذکور هم افراط برخی از مطبوعات آمریکایی در بزرگتر کردن واقعیتهای جنگی و ایجاد نگرانی‌های بیشتر در افکار عمومی، عکس‌العمل منفی شدیدی علیه روزنامه‌نگاران در آن کشور ایجاد کرد و در پی آن، با انتشار گزارشهای غیرعینی و هیجان‌انگیز خبرنگاران آمریکایی درباره انقلاب روسیه، بی‌اعتمادی خوانندگان نسبت به مطبوعات ایالات متحده افزایش یافت.(معتمدنژاد، ۴۶:۱۳۸۵)
«اﻧﺠﻤﻦ ﺳﺮدﺑﻴﺮان روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎی آﻣﺮﻳﻜﺎ» در ﺳﺎل ۱۹۲۳ ﻣﻮازﻳﻦ اﺧﻼﻗﻲ اﻳﻦ ﺣﺮﻓﻪ را ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻛﺮد و ﺳﻪ ﺳﺎل ﺑﻌﺪ «ﺳﻴﮕﻤﺎ دﻟﺘﺎچی» (Sigma Delta Chi) ﻳﺎ « اﻧﺠﻤﻦ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران ﺣﺮﻓﻪای» ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد ﻣﻮازﻳﻦ اﺧﻼﻗﻲ دﻳﮕﺮی را ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ رﺳﺎﻧﺪ. اﻳﻦ اﺣﻜﺎم و ﻣﻮازﻳﻦ و ﻧﺎم ﻳﻜﻲ از ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎ (ﺳﻴﮕﻤﺎ دﻟﺘﺎﭼﻲ اﻛﻨﻮن اﻧﺠﻤﻦ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎران ﺣﺮﻓﻪ ای ﻧﺎﻣﻴﺪه ﻣﻲﺷﻮد) ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻳﺎﻓﺘﻪ، اﻣﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻔﺎد آن ﻫﻤﭽﻨﺎن ﺣﻔﻆ ﺷﺪه اﺳﺖ: اﻳﻦ ﻣﻮازﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از اﺻﻮل و ﻣﻘﺮرات داوﻃﻠﺒﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ رﺷﺘﻪ از رﻓﺘﺎرﻫﺎ و اﻋﻤﺎﻟﻲ را ﻛﻪ ﻏﻴﺮاﺧﻼﻗﻲ ﻗﻠﻤﺪاد ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﻧﻔﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﻨﺰﻟﺖ ﺷﻐﻞ ﻳﺎ ﺣﺮﻓﻪ روزﻧﺎﻣﻪ ﻧﮕﺎری را ارﺗﻘﺎ ﻣﻲﺑﺨﺸﺪ. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ، ﻣﻮازﻳﻦ ﻣﻠﻲ دﻳﮕﺮی ﻧﻴﺰ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻮازﻳﻦ اﺧﻼﻗﻲ «اﺗﺤﺎدﻳﻪ ﻣﺪﻳﺮان اﺧﺒﺎر اﻳﺴﺘﮕﺎه ﻫﺎی رادﻳﻮ و ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮن» (Radio–Television News Directors Association) و ﻣﻮازﻳﻦ اﺧﻼﻗﻲ «اﺗﺤﺎدﻳﻪ ﺳﺮدﺑﻴﺮان ﻣﺴﺌﻮل آﺳﻮﺷﻴﺘﺪﭘﺮس» (Associated Press Managing Editors Association) اشاره کرد، ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ، در ﺳﻄﺢ روزﻧﺎﻣﻪﻫﺎ و رادﻳﻮ ـ ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮنﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﻣﻮازﻳﻦ ﺟﺪاﮔﺎﻧﻪ ﻣﺘﻌﺪدی وﺟﻮد دارد. ﮔﺮﭼﻪ ﺗﺎﻛﻨﻮن ﻫﻴﭻ ﻛﺲ ﺗﻌﺪاد دﻗﻴﻖ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﻣﻮازﻳﻦ اﺧﻼﻗﻲ ﻣﻠﻲ و ﻣﺤﻠﻲ را ﺑﻄﻮر دﻗﻴﻖ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﺴﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ اﻣﺎ ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤﺎدی ﭼﻮن ﻓﻴﻠﭗ ﻣﻪﻳﺮ (Philip Meyer) ﺗﺤﺖ ﻧﻈﺎرت « اﻧﺠﻤﻦ ﺳﺮدﺑﻴﺮان روزﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی آﻣﺮﻳﻜﺎ» (۱۹۸۳) ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﻴﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً دو ﺳﻮم روزﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎی آﻣﺮﻳﻜﺎ ﺑﺮای ﺧﻮد ﻧﻮﻋﻲ ﻣﻮازﻳﻦ ﻣﻜﺘﻮب دارﻧﺪ. ﺑﺮرﺳﻲ دﻳﮕﺮی ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮی در ﻣﻴﺎن ﻛﺎرﻛﻨﺎن ﺧﺒﺮی ﻣﻄﺒﻮﻋﺎت و رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺻﻮﺗﻲ و ﺗﺼﻮﻳﺮی اﻧﺠﺎم ﺷﺪ، دوﻧﭙﻮرت و اﻳﺰارد ﺑﻪ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ اﻧﺠﺎﻣﻴﺪ در اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ، ﺑﺴﻴﺎری از ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ در رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﻣﺤﻞ ﺧﺪﻣﺖ آنﻫﺎ اﺣﻜﺎم و ﻣﻮازﻳﻦ ﻣﻜﺘﻮب وﺟﻮد ﻧﺪارد ﮔﻔﺘﻨﺪ، ﻳﻚ رﺷﺘﻪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞﻫﺎی ﺷﻔﺎﻫﻲ و ﻛﺘﺒﻲ در زﻣﻴﻨﻪ اﺣﻜﺎم و ﻣﻮازﻳﻦ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ رﺳﺎﻧﻪ وﺟﻮد دارد ﻛﻪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﺎدداﺷﺖ (Memo) ﻳﺎ در ﺟﻠﺴﺎت ﺣﻀﻮری ﺑﻪ ﻛﺎرﻛﻨﺎن اﺑﻼغ ﻣﻲﺷﻮد. (هوسمن، ۲۲۸:۱۳۷۵)
همچنین با توجه به خاستگاه نظریه مسئولیت اجتماعی که آمریکاست، در قرن بیستم در این کشور، این فکر به‌وجود آمد که رسانه‌ها تنها صنعت منحصر به‌فرد برای محافظت از منشور حقوق شهروندان هستند و باید به‌تعهد اجتماعی پایبند باشند. این نظریه که از سوی کارورزان رسانه‌ها و قوانین رسانه‌ها و تحت تأثیر کمسیون آزادی مطبوعات کامل شد، برآنست که علاوه‌بر اطلاع‌رسانی، سرگرمی و فروش(مانند نظریه آزادی‌خواهانه)، رسانه‌ها باید موجب تضارب آراء شده و مباحث را رشد دهند. این نظریه معتقد است، هر شخصی که سخن مهمی دارد، باید یک تریبون آزاد در اختیار داشته باشد و اگر رسانه‌ها این وظیفه را انجام ندهند، باید کسی مراقب باشد، تا آنها این کار را انجام دهند. در این نظریه رسانه به‌وسیله عمل مصرفکننده، عقاید جامعه و اخلاق حرفه‌ای کنترل می‌شود و در بخش پخش به‌خاطر محدودیت‌های فنی که در تعداد فرکانس‌ها وجود دارد، توسط مراجع دولتی کنترل می‌شود.بر اساس این نظریه آزادی مثبت مورد تأکید قرار گرفته، آزادی بیان، حق اخلاقی محسوب شده و نمی‌تواند به‌صورتی لجام گسیخته به هر سو روانه شود. این مطلب بر عکس نظریه‌ی آزادی‌گرایی است؛ که بر آزادی از هرگونه قید و بند بیرونی تأکید دارد.این نظریه با عنوان مسئولیت اجتماعی در آمریکا مطرح شده که مورد استناد پژوهش حاضر نیز هست.
در اصل حرفه ای گرایی در عرصه ی روزنامه نگاری آمریکا و اروپا عمدتا از دهه ی ۱۸۳۰ باکمرنگ شدن و اضمحلال روزنامه نگاری مسلکی آغاز به شکل گیری کرد و به تدریج ابعاد آن نه تنها در اروپا و آمریکا بلکه در سرار جهان گسترش یافت تا آنجا که به عنوان الگوی مسلط روزنامه نگاری به برنامه های آموزشی مدارس و دانشگاه های روزنامه نگاری غرب و سپس کشورهای جهان سوم راه یافت و تکامل پیدا کرد.(فرقانی،۲۶:۱۳۷۸)
برای نمونه “مرامنامه اخلاقی انجمن روزنامه نگاران حرفه ای” در آمریکا را هزاران روزنامه نگار، صرف نظر از محل خدمت یا رسانه شان، داوطلبانه سرلوحه کارشان قرار می دهند و بطور گسترده در تحریریه ها و کلاسهای خبرنگاری به عنوان راهنمای اخلاق خبرنگاری بکار گرفته می شود.این مرامنامه مجموعه ای از قوانین نیست، بلکه منبعی برای کمک به تصمیم گیری اخلاقی در حرفه روزنامه نگاری است. این مرامنامه از نظر حقوقی در ایالات متحده لازم الاجرا نیست و مطابق متمم نخست قانون اساسی آمریکا نمی تواند لازم الاجرا باشد.ترجمه ی اصول این مرامنامه از سایت انجمن روزنامه نگاران حرفه ای این کشور (SPJ) در ادامه و در بخش مرور مفهومی خواهد آمد.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.
Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.