ژانویه 23, 2021

سایت مقالات فارسی – نقش سرمایه های روانشناختی در پیش بینی سلامت روان و بهزیستی (رضایت از زندگی) زنان …

1 min read

داشتن رابطه مثبت با دیگران، برای ایجاد روابط صمیمانه و دراز مدت و احساس تعلق به شبکه ای ارتباطی و حمایتی ، یک مؤلفه اساسی به شمار می رود. داشتن یک روحیه آرام و خونسرد که نشان دهنده بلوغ است منجر به بهبود یافتن تعاملات و توجه بیشتر دیگران می شود. در حالیکه روابط خوب موجب درک بیشتر دیگران می شوند، روابط ضعیف می توانند سبب ناکامی شوند. توانایی داشتن روابط خوب انسانی یکی از مشخصه های کلیدی سلامت روان به شمار میرود، زیرا که آسیب شناسی معمولاً با اختلال در عملکرد اجتماعی مشخص می شود(استپلز، ۲۰۰۴).
۲-۳-۲-۶- پذیرش خود
پذیرش خود ویژگی اصلی سلامت روان و یکی از مؤلفه های عملکرد بهینه است. سطوح مطلوب پذیرش خود سبب ایجاد نگرش مثبت و افزایش رضایت از زندگی می گردد. سطوح متوسط اعتماد به نفس منجر به موفقیت و پذیرش بیشتر می شود، زیرا بازخوردهای مثبت دیگران نقش مهمی در اعتماد به نفس و اعتقادات فرد دارند. پذیرش خود مفهوم کلیدی خودشکوفایی ، عملکرد روانی مطلوب و پیشرفت به شمار می رود. این مولفه شامل پذیرش گذشته و حال و جهت گیری برای آینده می شود (استپلز، ۲۰۰۴).
۲-۳-۳- کیفیت زندگی
بهزیستی شخصی جزء روان شناختی کیفیت زندگی است و به عنوان درک افراد از زندگی خودشان در حیطه رفتارهای هیجانی و عملکردهای روانی و ابعاد سلامت روانی تعریف شده است (استپلز، ۲۰۰۴).
۲-۳-۳-۱- رویکرد فلسفی به مفهوم کیفیت زندگی
نگاهی به تاریخ فلسفه نشان میدهد که بهزیستی احساسی، که معرف زندگی خوب است، همواره از جانب متفکران سرشناسی چون اپیکور، هابز، استوارت میل، آکویناس، بنتهام مورد تاکید قرار داشته است. با وجود این ریشه تفکر مدرن در مورد سعادت بشر و رابطه آن با چگونگی زندگی وی جز تا زمان پیدایش خط نمی توان با قاطعیت دنبال کرد از نظر تاریخی، تامل در مورد عوامل تشکیل دهنده سلامت و سعادت بشر بیشتر در کارهای فیلسوفان و عالمان دینی مشاهده می شود.(استپلز،۲۰۰۴).
الف) ارسطو و اپیکور
ارسطو سعادت بشری را در کسب حداکثر فضیلت از راه رعایت اصول اخلاقی و التزامهای حفظ سلامت جسمانی حتی به قیمت صرف نظر کردن از مسیر لذت، میسر می دانست. در حالیکه اپیکور معتقد بود که کسب حداکثر لذت و دوری از هرگونه رنج، راز نیل به سعادت بشری است. اگر چه بسیاری از محققین معتقدند که فضای کنونی حاکم بر فلسفه غرب متاثر از جریان فکری دوم است. لیکن مایه های فکری هر دو تفکر نشان دهنده‌ی تلاش برای مفهوم سازی و قابل اندازه گیری کردن چگونگی زندگی افراد است. (کردمیرزانیکوزاده، ۱۳۸۸)
ب) جان راولز
جان راولز فیلسوف علم اخلاق در خصوص مفهوم عدالت اجتماعی به عنوان یکی از مولفه های کیفیت زندگی اینگونه استدلال کرد: همانگونه که حقیقت اساس مکتبهای فکری است، عدالت نیز اساس اولیه نهادهای اجتماعی می باشد. این نظریه هر چند دقیق و مقرون به صرف باشد اما حقیقت نداشته باشد باید رد یا تجدید نظر شود. هم چنین اگر قوانین و نهادها کارآمد و سازمان یافته باشد اما در آنها عدالت لحاظ نشده باشد، باید منسوخ شوند. وی با استفاده از تفکر فایده گرایانه عنوان می کند: نکته اصلی این است که جامعه کاملا منظم و عدالت در آن برقرار است. اگر نهادهای عمده آن زمینه دستیابی سیاستمداران و تصمیم گیرندگان جامعه را فراهم کنند تا بتوانند از میان راهکارها و نتایج مختلف وضعیت تندرستی، انتخاب خود را انجام دهند و آنها را با هزینه های معادل مقایسه کنند تا رفاه مورد انتظار شهروندان را افزایش دهند در این صورت پژوهش های مربوط به این امر نباید تنها به پارامترهای پزشکی محدود گردند بلکه باید پارامترهای اقتصادی و اجتماعی را نیز شامل شوند. راولز با این دیدگاه خود باعث بروز اعتراضات سیاسی و اخلاقی زیادی شد. هر چند نمی توان عدالت را تضمین کرد اما با توجه به محدودیت منابع باید حداقل خدمات را به افراد جامعه ارایه داد(کردمیرزانیکوزاده، ۱۳۸۸).
۲-۳-۳-۲- رویکرد اقتصادی به مفهوم کیفیت زندگی
در دهه ۹۰ موضوع کیفیت زندگی وارد عرصه اقتصاد شد. اولین کسی که به این موضوع در زمینه اقتصاد پرداخت برنارد وان پراک بود که اکثر آثار خود را در زمینه ارزیابی خوشبختی: روش محاسبه رضایت، ارایه داد.
اقتصاددانان رویکردی انتزاعی نسبت به مسیله تندرستی اتخاذ نمودند و اغلب رابطه بین وضعیت تندرستی و امکانات پزشکی را بررسی کردند و تفسیراتی در مورد کارایی، اثربخشی و عدم تبغیض در ارایه امکانات پزشکی ارایه می دهند. تلقی شخصی یا ذهنی خود از تندرستی بر اساس فایده شکل می گیرد. جرمی بنتهام عبارت فایده را در قرن هجدهم مطرح کرد. فایده خاصیت هر شی ء است که به وسیله آن رسیدن به سود، مزیت، شادی و….. یا جلوگیری از بروز بدبختی، درد و ناراحتی برای شخص ذینفع مد نظر است. اقتصاد دانان قرن نوزدهم مانند استنلی یوونز یا آلفرد مارشال و دیگران اینگونه استدلال میکردند که افراد کالاها و خدمات ارزان را انتخاب می کنند. هدف از انتخاب آنها افزایش شادی و نفع خود است. فرد از بسیاری از فعالیت های اجتماعی و اقتصادی سود می برد و همچنین می تواند از طریق فعالیت ها به سود مطلق که با استفاده از اعداد اصلی ارزیابی می شود، دست یابد. برای سنجش کیفیت زندگی در جوامع گوناگون ابزارهای بسیاری تدوین شده اند. اقتصاددانان به دلیل داشتن ابزاری قوی برای سنجش بر اساس پیش فرض های خود نخستین کسانی بودند که به طور غیر مستقیم به این امر پرداختند. به عنوان مثال تولید ناخالص داخلی اولین شاخصی بود که توسط اقتصاددانان برای سنجش پیشرفت اجتماعی و به طور تلویحی کیفیت زندگی تدوین شد. شاخصهایی که اقتصاددانان برای بررسی های اقتصادی خود انتخاب و تدوین کرده اند تنها به وجه کمی کیفیت زندگی توجه دارد و وجه دیگر کیفیت زندگی یعنی بعد ذهنی آن را شامل نمیشود. (کردمیرزانیکوزا،۱۳۸۸).
۲-۳-۳-۳- رویکرد زیست شناختی مفهوم کیفیت زندگی
برخی از آسیب شناسان اجتماعی به بررسی انواعی از علل کجروی از جمله اضافات موجود در کالبد افراد، نارسایی های جسمی و…. می پردازند که می تواند زمینه ساز زیستی این گونه رفتارها باشد و بعدها در خلال کنش های متقابل محیطی و اجتماعی دراز مدت به گونه هایی خاص از رفتار کجروانه بدل شود. یکی از نظریاتی که در قرن بیستم تحت تاثیر آثار لمبروزو پدید آمد و به نوعی بار دیگر اندیشه ارتباط میان ساختمان زیستی و تبهکاری را احیا کرد، نظریه ویلیام شلدن و ارنست کرچمر است. شلدون تحت تاثیر کرچمر سه نوع تیپ بدنی (چاق، عضلانی، استخوانی) را که معتقد است، شخصیت رفتار افراد به این تیپ های بدنی مرتبط است، مشخص میکند که عبارتند از:
اندومورفیک: که شخصی چاق با بدنی نرم و گرد است.
مزومورفیک: که شخصی است با بدنی عضلانی و سخت.
اکتومورفیک: که شخصی لاغر با با بدنی نازک و شکننده است.
او پس از تحقیق و بررسی به این نتایج دست یافت که هر یک از افراد خلق و خوی خاص خود را دارند، به طوری که اولی آرام و عاشق راحتی و برونگراست. دومی خشونت گرا و فعال و سومی درونگرا و مهار کننده خواسته های خود می باشد. از میان این سه تیپ مورد مزومورفیک بیشترین گرایش به گجروی و تبهکاری را دارد(ویسی وهمکاران، ۱۳۷۹).
۲-۳-۳-۴- رویکرد روانشناختی مفهوم کیفیت زندگی
روانشناسان که فرد را واحد مطالعات خود می پندارند درجه مطلوبیت کیفیت زندگی را ناشی از رشد کامل شخصیت فرد می دانند و بر آن شدند تا میان کیفیت زندگی و ویژگی های شخصیتی انسان رابطه برقرار کنند. به زعم آنان، برخی از تیپ هایشخصیتی کیفیت زندگی خود را مطلوب و برخی دیگر آن را نامطلوب تلقی می کنند. در این مشرب فکری کیفیت زندگی به عنوان یک نوع رفتاری تلقی شده که ناشی از خصوصیات و ویژگیهای فردی می باشد. تبیین های روانشناختی کیفیت زندگی بر تفاوتهای فردی اشخاص در شیوه تفکر و احساس درباره رفتار خویش تاکید دارد. تفاوتهایی که می تواند به شکل تفاوتهایی ظریف و جزیی در رفتار ظاهر شود و برخی افراد را به سبب عللی مانند افزایش خشم و عصبانیت، کمی وابستگی و تعلق خاطر به دیگران، کیفیت زندگی خود را نامطلوب تلقی کنند، که این تبیین ها را می توان تحت الگوی روانکاوی و الگوی نارسایی شخصیت بیان نمود(ویسی وهمکاران، ۱۳۷۹).
۲-۳-۴- مؤلفه های جسم سالم
کانتر مؤلفه های جسم سالم را ۴ عامل می داند:
عوامل ژنیتیکی
بعضی از افراد دچار بیماری های ژنتیکی هستند و عوامل ژنتیک باعث بیماری فرد می شوند، همچنین در بعضی از افراد عوامل ژنتیک باعث مقاومت فرد در برابر بیماری های خاصی می گردند.
تغذیه سالم
سبزیجات ، شیر، میوه ها و پروتئین های حیوانی باعث حفظ سلامت در فرد می گردد.
هوای پاک
هوای پاک ، آب پاکیزه، خاک سالم و نور کافی باعث حفظ سلامتی در افراد می گردند.
محیط امن برای اندام
جامه کافی، سرپناه مناسب، گرمای مناسب و سیستم حمل و نقل مناسب همگی سلامت فرد کمک می کنند (عزیزی ابرقویی، ۱۳۸۹)
سلامت جسمانی را معمولاً در ارتباط با انتظارات کارکردی یا به عبارت دیگر به طور معمول با سنجش قدرت، تحمل، چالاکی، هماهنگی و انعطاف پذیری فرد می سنجد. اگرافراد از این آزمایش ها سربلند بیرون بیایند، از سلامتی برخوردارند ولی باید با تمرین منظم و نظام مند، سطح سلامتی را سطحی نگاه دارندکه برای فائق آمدن به فشارها کافی باشد. معهذا اگر قرار است سطح سلامت جسمانی بهبود یابد ضروری است که فرد در فعالیت های شدیدتری شرکت کند و بار زیادی را بر روی سیستم های فیزیولوژیکی قرار داده ودر نتیجه نیروی بدن خود را افزایش دهد.
معمول ترین بعد سلامتی، سلامت جسمی میباشد که نسبت به دیگر ابعاد سلامتی ساده تر میشود. سلامت جسمانی در حقیقت ناشی از عملکرد درست اعضاء بدن است. از نظر بیولوژیکی عمل مناسب ظاهر خوب و طبیعی، وزن مناسب، اشتهای کافی، خواب راحت و منظم، اجابت مزاج منظم، جلب توجه نکردن اعضاء بدن توسط خود فرد، اندام مناسب، حرکات بدنی هماهنگ، طبیعی بودن نبض و فشار خون از عوامل سلامتی جسمانی هستند (رضایی منش،۱۳۹۱).
افراد نرمال و سالم می توانند زندگی خود را طراحی کنند. تنفس آنها مشکل ندارد، جریان خون آنها مناسب است و می توانند بر خستگی فائق بیایند. افراد با سابقه حمله قلبی و سکته های مغزی و بیماری معمولاً از سلامتی کامل برخوردار نیستند. تغذیه مناسب برای سلامت جسمانی مهم است و در صورت نا کافی بودن مواد غذایی، سطح سلامت جسمانی پایین می آید(رضایی منش،۱۳۹۱).
۲-۴- پیشینه پژوهش
۲-۴-۱- تحقیقات انجام شده در داخل کشور
سالاری و بصیری(۱۳۸۲) در مطالعه خود که بر روی زنان جوان و میانسال(۲۰ تا ۶۰ سال) در جمعیت شهری گناباد انجام دادند، میزان شیوع اختلالات روانی را ۶/۳۶ درصد گزارش نمودهاند. در این مطالعه همچنین معلوم شد که بین سن با افسردگی و شکایات جسمانی ارتباط معنیداری وجود دارد.
هاشمی نصرت آبادی و همکاران(۱۳۹۰) تحقیقی با عنوان«نقش سرمایه روانشناختی در بهزیستی روانی با توجه به اثرات تعدیلی سرمایه اجتماعی» انجام دادند. این تحقیق که با یک نمونه ۴۰۰ نفری از دانشجویان دانشگاه تبریز انجام شد نشان داد که سرمایه روانشناختی و مؤلفههای آن با بهزیستی روانشناختی و سرمایه اجتماعی از یک سو و بهزیستی روانشناختی با سرمایه اجتماعی رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد. بر اساس دادهها افرادی که سرمایه روانشناختی مطلوبتری داشته و از سرمایه اجتماعی بالاتری بهرهمند هستند از بهزیستی روانشناختی بهتر و بالاتری نیز برخوردارند.
علیپور و همکاران(۱۳۹۲) تحقیقی با عنوان«بررسی اثر بخشی مدل مداخله سرمایه روانشناختی (PCI) بر سلامت کارشناسان شاغل در شرکت ایران خودرو دیزل» انجام دادند. مدل مداخلهای سرمایه روانشناختی موسوم به PCI است که جهت ارتقای سرمایه روانشناختی با تمرکز بر هرکدام از مؤلفههای امید، خوشبینی، خودکارآمدی و تابآوری ارائه شده است. این تحقیق که با دو گروه ۳۰ نفری(یک گروه آزماش و یک گروه کنترل) از کارشناسان شاغل در شرکت ایران خودرو دیزل انجام شد نشان داد با استفاده از مدل مداخلهای لوتانز و همکاران در نمرات گروه آزمایشی و کنترل تفاوت معنیداری به وجود آمده است. به این ترتیب که سلامت روان و خرده مقیاسهای کارکرد اجتماعی، اضطراب و افسردگی بهبود یافته است اما تفاوت معنیداری در زیر مقیاس نشانهای جسمانی مشاهده نشد. در نتیجه میتوان گفت استفاده از مدل مداخلهای لوتانز بر بهبود سلامت روان و زیر مقیاسهای اضطراب، عملکرد اجتماعی و افسردگی مؤثر است.

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است
Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.