ژانویه 20, 2021

پاسخ های رویشی، فیزیولوژیکی و ژنتیکی دو گونه بلوط زاگرس۹۳(Q.brantii و Q. libania)تحت تنش خشکی- قسمت …

1 min read

فصل سوم:
روش تحقیق
۳-۱- نحوه جمعآوری و کاشت بذر گونههای مورد مطالعه
با توجه به اینکه در منطقه رویشی زاگرس شمالی هر سه گونه بلوط پراکنش دارند، بنابراین با انجام جنگل گردشی در رویشگاههای بلوط در شهرستان بانه، بذور سه گونهی بلوط که شامل بلوط ایرانی Quercus brantii ،دارمازو Quercus infectoria و ویول Quercus libani بود درآبان ماه ۱۳۹۰جمعآوری شدند و سپس بذور هر پایه درخت مادری در داخل گلدان پلاستیکی در فضای آزاد کاشته شدند (هرگلدان حاوی ۲-۱ بذر). گونه Q. infectoria به علت کم بودن تعداد تکرار در این بررسی لحاظ نگردید و تنها دو گونه دیگر مورد بررسی قرار گرفتند. پس از سبز شدن نهالها تا آبان سال بعد یعنی تا زمان تنش کمبود آب نهالها به طور کامل آبیاری شدند. در شهریور ماه، نهالهایی با ارتفاع و شادابی یکسان از هر گونه برای اعمال تنش کمبود آب انتخاب شدند و به فضای گلخانه منتقل گردیدند.
۳–۲- روش اعمال تنش کمبود آب و برداشت نهالها:
قبل از اعمال تنش، ابتدا نهالهای سالم از هر گونه به ۴ دسته تیمار کنترل و تنش کمبود آب تقسیم شدند و برای هر تنش حداقل ۵ تکرار درنظرگرفته شد و برای تنش کمبود آب آبیاری نشدند تا به ظرفیت مزرعهای مورد نظر (۷۰٪، ۵۰٪ و ۳۰٪) رسیدند، ولی نهالهای کنترل هر روز آبیاری گردیدند تا محتوی آب خاک گلدانها در حدود ۱۰۰٪ ظرفیت مزرعهای نگه داشته شود. در این آزمایش پس از ۷ روز، ۱۰ روز و ۱۵ روز از قطع آبیاری، خاک گلدانها بتدریج به ۷۰٪، ۵۰٪ و ۳۰٪ ظرفیت مزرعهای رسیدند بدین منظور هر روز وزن گلدانها اندازهگیری شدند. برای محاسبهی ظرفیت مزرعهای خاک که بهعنوان بستر کاشت نهالها در نظر گرفته شده بود، ابتدا یک گلدان حاوی خاک با آب اشباع شد و سپس قسمت فوقانی آن جهت کاهش تبخیر سطحی با یک پلاستیک پوشانده و در محل سایه قرار داده شد. پس از ۲ روز پلاستیک برداشته و مقداری خاک از قسمت ۵-۶ سانتیمتری خاک گرفته و وزن شد. سپس این خاک در آون با دمای ۸۵ درجه سانتیگراد به مدت ۲۴ ساعت قرار گرفت و وزن خشک آن نیز اندازهگیری شد. مقدار درصد ظرفیت مزرعهای نیز بر اساس معادله ۳-۱ محاسبه شد.
معادله۳-۱
 
پس از محاسبه ظرفیت مزرعهای میزان آب گلدانها بر اساس معادله ۳-۲ محاسبه و سپس وزن تر و خشک خاک هر گلدان بر اساس معادلات ۳-۳ و ۳-۴ محاسبه و در نهایت از طریق مجموع وزن تر و خشک بهدست آمده وزن هر گلدان در تنش مورد نظر بهدست آمد. ظرفیت مزرعهای محاسبه شده برای تمام گلدانها ۳۰% بود.
معادله ۳-۲ =آب گلدان
معادله۳-۳ تنش(%) × آب گلدان = وزن تر
معادله ۳-۴ آب گلدان- وزن اشباع گلدان = وزن خشک
۳-۳- اندازهگیری پارامترهای مرفولوژیکی و رویشی
تعداد کل برگ، تعداد برگ سبز در موقع برداشت نهالها شمارش و یادداشت شد. سپس نسبت تعداد برگ سبز به تعداد کل برگ محاسبه شد.
برای تعیین وزن تر .F.W[148] اندامهای مختلف گیاه (برگ، ساقه و ریشه) نهالهای دو گونه در هر تنش با استفاده از ترازوی دیجیتالی حساس یک هزارم گرم اندازهگیری شدند.
برای تعیین وزن خشک .D.W[149] اندامهای مختلف هر گونه شامل برگ، ساقه، ریشه ابتدا از هم جدا شده، سپس نمونهها به مدت ۲۴ ساعت در دمای ۱۰۰ درجه سانتیگراد در دستگاه آون قرار گرفتند و سپس با استفاده از ترازوی دیجیتالی حساس یک هزارم گرم اندازهگیری شدند.
ارتفاع نهال از محل یقه تا جوانه انتهایی و ارتفاع کل ریشه با استفاده از خطکش اندازهگیری شدند.
در نهایت نسبت اندام هوایی به زمینی خشک و تر (وزن اندام هوایی ساقه و برگ⁄ اندام زمینی ریشه) و نیز بیوماس تر و خشک (مجموع وزن برگ، ریشه و ساقه) محاسبه شدند.
۳-۴- اندازهگیری پارمترهای فیزیولوژیک
۳-۴-۱- اندازهگیری محتوای نسبی آب(RWC)[150]
جهت تعیین محتوای نسبی آب اندامها، نمونهی برگ از میان برگهای بالغ، نمونه ساقه از قسمت تحتانی ساقه و نمونه ریشه از میان ریشههای نازک انتخاب گردیدند. وزن ریشه، ساقه و برگ هر نهال بطور جداگانه اندازهگیری شد و بهعنوان وزن تر (FW) در نظر گرفته شد. سپس نمونهها به مدت ۲۴ ساعت در قوطیهای حاوی آب مقطر و در دمای اتاق قرار داده شدند تا به حالت اشباع خود برسند و پس از خشک کردن آب موجود روی آنها دوباره وزن شدند تا وزن اشباع (TW) بهدست آمد. در نهایت نمونههای اشباع شده به مدت ۴۸ ساعت در آون با دمای ۸۰ درجه سانتی گراد قرار گرفتند و وزن خشک آنها (DW) اندازهگیری شد و میزان RWC اندامها بر اساس معادله ۳-۵ بهدست آمد (شریعت و عصاره، ۱۳۸۷؛ شونفلد و همکاران، ۱۹۸۸؛ سالوادور، ۲۰۰۴).
معادله ۳- ۵ RWC=((FW-DW)/(TW-DW))×۱۰۰
۳-۴-۲- اندازهگیری عملکرد فتوسیستم ∏
جدیدترین برگهای کاملا توسعه یافته و فوقانی از نهالهای منتخب برای برداشت در هر مرحله توسط دستگاه فلورمتر قابل حمل القا کننده پالس (OSI-FL,Optic-Sciences، ایالات متحده آمریکا) در فضای باز یک بار در شب قبل از برداشت بهعنوان تعیین عملکرد فتوسیستم ∏ در تاریکی و بار دیگر در صبح روز بعد، برداشت بهعنوان عملکرد فتوسیستم ∏ در روشنایی خوانده شدند. به اینصورت که ابتدا به گیاه مستقر در فضای باز در هر دو حالت تاریکی و روشنایی، نور فعال فتوسنتزی (AL) تابانده شد و بلافاصله برگ در معرض اولین پالس اشباع قرار گرفت و پارامترهای فلوروسنس کلروفیل آن ثبت شد. اعداد قرائت شده شامل فلورسنس ضمیمه (F0)، بیشترین فلوروسنس (Fm) و Fv/Fm بودند.
۳-۴-۳- اندازهگیری نرخ نشت الکترولیت
میزان نشت الکترولیتها از بافتهای مختلف به عنوان شاخصی برای آسیب غشای سیتوپلاسمی با استفاده از یک دستگاه هدایت سنج (EC متر) اندازهگیری شد. برای این منظور نمونههایی با وزن تقریبی ۵/۰ گرم از ریشه، ساقه و برگ با استفاده از تیغ تیز جدا شد و پس از آبکشی توسط آب مقطر در ۲۰ میلی لیتر آب مقطر در ظروف فالکون در بسته غوطهور گردید. پس از ۲۴ ساعت نگهداری در دمای ۴ درجهی سانتی گراد هدایت الکتریکی ثبت شد (۲۴EC) و سپس نمونهها در حمام آب گرم به مدت ۱ ساعت جوشانده شدند. پس از رسیدن دمای نمونهها به دمای اتاق، هدایت الکترولیتها مجددا اندازهگیری گردید و ماکزیمم هدایت الکتریکی (EC Max) از این طریق ثبت گردید، سپس نسبت هدایت الکتریکی ۲۴ به ماکزیمم بر حسب درصد به عنوان شاخص آسیب غشایی محاسبه گردید (فیاض[۱۵۱]، ۲۰۰۸).
۳-۴-۴- اندازهگیری تبادلات گازی برگ
به منظور اندازهگیری تبادلات گازی گیاه از دستگاه ADC (Bioscientific، انگلستان) استفاده شد. تمامی اندازهگیریها در ساعت ۱۰ تا ۱۲ صبح با میزان نور متفاوت صورت گرفت. در زمان اول با میزان تشعشعات فعال فتوسنتزی (PAR) 1000 میکرومول فوتون بر متر مربع در ثانیه و در زمان دوم با ۵۰۰ میکرومول فوتون بر متر مربع در ثانیه صورت گرفت. بدین منظور برگهای کاملا توسعهیافته بالایی از هر نهال یکساله مورد نظر در درون محفظه دستگاه قرارگرفت. به منظور تصحیح سطح برگ، از برگهای قرار داده شده در اتاقک برگ با استفاده از سطح مشبک سطح آنها تعیین گردید. اندازهگیری در ۲ روز با فاصله زمانی ۵ روزه انجام گرفت. سپس پارامترهای متعددی مستقیماً از دستگاه جمعآوری و یا به صورت غیرمستقیم و از طریق روابط تجربی زیر شامل نرخ فتوسنتز خالص (A) (میکرومول دیاکسیدکربن بر متر مربع در ثانیه)، هدایت روزنهای(gs) (میلیمول آب بر مترمربع در ثانیه)، تعرق(E) (میلی مول آب بر متر مربع در ثانیه) ، تراکم دی‌اکسیدکربن محیطی (cref)، تراکم دی‌اکسیدکربن زیر روزنهای (ci) (میکرو مول/ مول)، نسبت دی‌اکسید کربن درون سلولی به محیطی (ci/cref)، هدایت مزوفیلی (مول در مترمربع در ثانیه) بر اساس معادله ۳-۶، کارایی مزوفیلی (میکرو مول در متر مربع در ثانیه / مول در میلی مول آب) براساس معادله ۳-۷، کارایی مصرف آب (WUE) (میکرومول دی اکسید کربن بر مول آب) بر اساس معادله ۳-۸ (احمدی و سی وسه مرده[۱۵۲]، ۲۰۰۵) و کارایی مصرف آب برگ (WUEL) (میکرومول دیاکسیدکربن در سانتیمتر مربع / متر مربع در ثانیه) بر اساس رابطه ۳-۹ تعیین گردید.
معادله۳- ۶
 
معادله۳-۷
 
معادله۳-۸
 
معادله۳-۹
 
۳-۴-۵- اندازهگیری سدیم و پتاسیم و فسفر قابل جذب توسط گیاه
الف- سدیم و پتاسیم

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.

  1. عصارهگیری
Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.